Karar Detayı

MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/118 Esas, 2021/1704 Karar

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

(Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI: 2017/157 E., 2019/643 K.

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; muhatabı Şekerbank Şanlıurfa Şubesi olan 1021755 nolu, 15.03.2017 keşide tarihli ve 161.000,00 TL tutarındaki çekin, keşideci ... vekili ... tarafından, müvekkilinin yaptığı vinç monteli kamyon satışı ile iş karşılığı olarak 05.01.2017 tarihinde müvekkiline verildiğini, müvekkilinin... plakalı vinç monteli kamyonun mülkiyetini saklı tutmak kaydıyla satış sözleşmesi düzenlediğini, müvekkilinin çeki vade tarihinden önce çalıştığı banka olan ONB Finansbank Değirmendere Şubesine sordurduğu, çek hakkında herhangi bir olumsuzluğun olmadığı cevabını aldığını, müvekkilinin söz konusu çeki 15.03.2017 tarihinde bankaya ibraz ettiğinde çekin karşılığının olmadığının ortaya çıktığı ve çekin arkasının yazıldığını, 1.410,00 TL çekin yasal bedelinin taraflarınca çekildiğini, çek ile ilgili taraflarınca Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinden 2017/59 D.İş numaralı kararıyla ihtiyati haciz kararı alındığını, Şanlıurfa 4.İcra Dairesi 2017/3414 Esas sayılı dosya ile infaz edilen kararda çek keşidecisi ... adına müvekkilinin mülkiyetini saklı tutmak kaydıyla sattığı... plakalı araç dışında herhangi bir malvarlığına rastlanılmadığını, 41 HR 844 plakalı araç hakkında yakalama kararı çıkarttıklarını, yaptıkları araştırmalarda bu aracın parçalandığını ve çek keşidecisi ... ile vekili olarak hareket eden ...'in birçok insanı dolandırarak Suriye'ye kaçtığını öğrendiklerini, çek keşidecisi ... hakkında Şanlıurfa 1. İcra Ceza Mahkemesinde 2017/294 E. numarasıyla taraflarınca karşılıksız çek keşide etmekten ceza davası açtıklarını, ... ve ... hakkında Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığına resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından soruşturma numarasıyla suç duyurusunda bulunduklarını, bankaların ülkemizde ekonominin ve piyasanın en önemli ticari kuruluşları olup müşterilerine verdikleri çeklerin mağduriyet yaratmaması adına her yönüyle basiretli bir tacir gibi hareket etmek zorunda olduklarını, davalı ...'ın müvekkilini çok ağır bir şekilde mağdur eden keşideci ...'e çek karnesi verirken 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'ndaki (6102 sayılı Kanun) 18 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre göstermesi gereken basireti ve özeni göstermeyerek ağır kusurlu davrandığını ileri sürerek fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin uğradığı 159.590,00 TL zararın tazmine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davaya konu çekin Şekerbank T.A.Ş.'ye ait olduğunu, Akdoğuş Çelik Konstriksiyon İnş. Nak. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... arasında ticari iş sonucunda ... tarafından vadeli olarak davacı şirkete verildiğini beyanı ettiğini, davacı şirketin çekin bankaya ibrazı sonucu müvekkili banka tarafından çek yaprak bedelinin davacı şirkete ödendiğini, müvekkili bankanın yasadan kaynaklı sorumluluğunu yerine getirdiğini, müvekkili bankanın müşterilerinin geçmişte vekalet verdikleri şahısları ya da gelecekte vekalet verecekleri şahısları araştırma gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını ileri sürerek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın karşılıksız çekten doğan zararın tazmini istemine ilişkin olduğu, tazminat sorumluluğunun dört temel unsurunun kusur, zarar, hukuka aykırı fiil ve hukuka aykırı fiil ile zarar arasında illiyet bağının bulunması olduğunu, somut olayda davaya konu 31 HR 844 plaka numaralı vinç monteli kamyonun ne durumda olduğu (iddia edildiği gibi Suriye ülkesine götürelerek parçalanıp parçalanmadığı) zarar koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin dosya kapsamında ispatlanamadığı, davalı bankanın çek hesabı verdiği dava dışı şahıs ... hakkında gerekli araştırmayı yapmayarak kısmen kusurlu olduğu anlaşılmış olsa da zarar unsuru ispatlanamadığından davalı yönünden tazminat sorumluluğunun doğmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararın hukuka aykırı ve gerçekten yoksun olduğunu, davada müvekkili şirketin, davalı bankanın, dava dışı çek keşidecisi ... hakkında basiretli ve özenli araştırma yapmadan, üzerine düşen yasal sorumlulukları yerine getirmeden çek vermesini ve bu çekin ticari ilişki neticesinde karşılıksız çıkması nedeniyle müvekkilinin uğramış olduğu zararın davalı banka tarafından tazmin edilmesi talebine ilişkin olduğunu, mahkemece, bilirkişi raporunda davalı bankanın basiret ve itina yükümlülüğünü yerine getirmeyerek müterafık kusurlu olduğu ve kusur oranının %50 olarak değerlendirildiğini belirtilmesine rağmen, "zarar olgusunun oluşmadığı" iddiasıyla reddedildiğini, zarar olduğunun oluştuğunu, müvekkili şirketin, bankaların verdiği çeklere güvenerek ticari ilişkide bulunduğu kişileri özenle seçmeye gayret ettiğini, çeki bankadan sordurduğunu ve yazılı belge aldığını, bankanın sıradan bir kişiye gerekli araştırmaları yapmadan çeki vermesinin ve müvekkilinden satın aldığı aracı suç işleyerek parçalayan şahısların yaptıklarının bu fiillerin yanında müvekkilinin oldukça özenli olup kusursuz olduğunu, taraflarınca çek keşidecisi ... hakkında 17.03.2017 tarihinde ihtiyati haciz kararı alındığını, Şanlıurfa 4. İcra Müdürlüğünün 2017/3414 E. sayılı dosyası ile takibe geçildiği ve borçlu adına müvekkili tarafından satılan araç dışında başka malvarlığına rastlanılmadığını, bu araca taraflarınca hemen yakalama konulduğu ancak aradan geçen 2,5 yılı aşkın süreye rağmen aracın henüz yakalanmadığını, dava konusu çek keşidecisi ... hakkında başlattıkları icra takibinde fiili haciz için adresine gidilmiş olup adresinin boş olduğunun ortaya çıktığını, bilirkişi raporunda belirtilen bir diğer hususun borçlu adına kayıtlı olan... plakalı aracın akıbetinin ne olduğu hususu olduğunu, taraflarınca bu araca hemen yakalama konulmuş olup haricen de bu aracın araştırıldığını, ortada zarar unsurunun fazlasıyla gerçekleştiğinin kuşkusuz olduğunu, müvekkilinin davalı bankanın verdiği çeklere güvenerek çek keşidecisi ile ticari ilişkiye girdiğini, dava konusu yapılan 161.000,00 TL tutarlı çekin dışında çek keşidecisi ... tarafından müvekkiline verilen 25.04.2017 tarihli çekin de mevcut olup yine bu çekin de karşılıksız çıktığını, davalı bankadan gelen belgeler incelendiğinde aslında davalının bile bile müvekkilinin ve onlarca kişinin zarara uğramasına sebebiyet verdiği açıkça ortada olduğunu, davalı bankanın ...'in hangi ticaret siciline güvenerek çek verdiğinin anlaşılır olmadığını, herhangi bir malvarlığı olmayan, henüz 1993 doğumlu birisine kolay bir şekilde çek verilmesinin basiretli tacir gibi hareket etmek ilkesine aykırı olduğunu, ... isimli şahısın müvekkili dışında onlarca kişiyi çekler aracılığıyla yüzbinlerce hatta milyonlarca TL dolandırarak zarara uğrattığını, davalı ...'ın müvekkilini çok ağır bir şekilde mağdur eden keşideci ...'e çek karnesi verirken 6102 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre göstermesi gereken basireti ve itinayı göstermediğini, mahkemece alınan bilirkişi raporuna karşı taraflarınca itirazda bulunulduğunu, mahkemece bu itirazlarına ilişkin ek rapor ya da başka bir rapor alınması gerekirken itirazlarının karşılıksız bırakıldığını belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; aynı konuda Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 18.06.2007 tarih, 2006/6683 E. ve 2007/9295 K. sayılı kararı bulunduğu, dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, toplanan delillere ve özellikle dairemizce de usul ve yasaya uygun görülen 18.05.2018 tarihli bilirkişi raporuna, benzer nitelikteki davalarda verilen Yargıtay kararlarına göre; göre davacının zarar unsurunu ispatlayamadığı, dava açma koşulunun oluşmadığı, davanın erken açılan dava niteliğinde olduğu, buna göre mahkemece delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, davanın reddine yönelik kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı bankanın, karşılıksız çıkan çek nedeniyle özen yükümlülüğüne aykırı davranmasına dayalı uğranıldığı iddia edilen zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.