Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/207 Esas, 2022/430 Karar

HÜKÜM: Red Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın davalılar ... ve ... aleyhine açılan menfi tespit davasının reddine; davalı ... aleyhine açılan dava ve davacı ... tarafından açılan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar dava dilekçesinde; müvekkillerinin davalılardan ... ile arasında yapılan genel kredi sözleşmesi uyarınca kullandırılan kredilere teminat olarak taşınmazları ipotek olarak gösterdiğini, davalı banka tarafından keşide edilen ihtarname ile kredi sözleşmesine konu olan borcun kat edildiğini ve Sarıyer İcra Dairesi'nin 2004/3347, 2004/3348 ve 2004/3349 E. sayılı dosyaları ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine başlanıldığını, icra tehdidi altında olan müvekkilleri ile davalı banka arasında 29.11.2004 tarihli protokol imzalanarak borcun vadelere bağlandığını, yapılan protokol uyarınca borcun yaklaşık %80'inin ödendiğini, kalan borcun ise müvekkilleri tarafından yapılan işlemlere karşılık diğer davalı ... tarafından ödendiği halde takip konusu icra dosyalarının kapatılması ve ipoteklerin fekkedilmesi gerekirken takip dosyalarının davalı ...'na temlik edildiğini, hiç ödeme yapılmamış gibi ipoteklerin aradan geçen beş yıllık zamana rağmen fekkedilmediğini, alacaklının icra dosyalarını yenileyerek yenileme talebinin gönderilmesinin kötü niyetli olduğunu, müvekkillerinin kalan borçlarını davalı ... tarafından ödenmesinin müvekkillerinin bu davalıya mimarlık ve danışmanlık hizmeti vermesinin karşılığı olduğunu beyan ederek müvekkillerinin Sarıyer İcra Müdürlüğü’nün 2010/3959, 2010/3960, 2010/3961 E. sayılı dosyaları nedeniyle 2007 yılı itibariyle talep edilen 228.000,00 USD karşılığı 342.000,00 TL miktar için borçlu olmadıklarının tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 580.000,00 TL'lik hizmet alacaklarının tespitine ve bu alacağın şimdilik 8.000,00 TL'lik kısmının ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın tarafları bakımından dosyanın tefrik edilmesi gerektiğini, zamanaşımı taleplerini saklı tutarak davacıların dava dilekçesinde hangi davalıdan hangi nedenle ne kadar alacak talebinde bulunduklarının ve taleplerini neye dayandırdıklarını belirtmeleri gerektiğini, müvekkilinin diğer davalı bankadan davacıların alacaklarını temlik aldığını, davacıların mimarlık ve danışmanlık hizmetlerinin ne ile ilgili olduğunu ispatlamaları gerektiğini savunarak davanın reddini ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

2.Davalı Banka ... vekili cevap dilekçesinde; açılan davada müvekkili bankaya husumet yöneltilemeyeceğini, davacıların menfi tespit davası açmalarında hukuki yararlarının bulunmadığını ve alacağın temliki işleminin geçerli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.12.2016 tarih, 2014/821 E., ve 2016/936 K. sayılı kararıyla; davacılar ..., Aksoy İnşaat ve Tic. A.Ş., Enak Yapı ve Dış Tic. A.Ş.'nin davalı bankadan ayrı ayrı çeşitli meblağlarda toplamda 262.576,00 euro karşılığı kredi aldıkları, davacıların krediye konu borcu süresinde ödememeleri üzerine davalı banka tarafından Sarıyer İcra Daireleri’nin 2004/3347, 3348, 3349 Esas sayılı dosyaları ile davacılar aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe başlandığı, davacıların takiplere itiraz ettikleri, sonrasında itirazlarından vazgeçerek davalı banka ile imzaladıkları 13.12.2004 tarihli protokol ile 1.190.000,00 USD borcu kayıtsız, şartsız ve protokolün ilam hükmünde olduğunu kabul ederek icra dosyalarına yapılan itirazlarından vazgeçtikleri, davacıların taahhüt ettikleri taksitleri gününde ödeyememeleri nedeniyle mütemerrit duruma düştükleri ve davacıların toplam bakiye borçlarına karşılık gelen 262.576,00 euro tutarın davalı ... tarafından davalı bankaya ödenmek suretiyle 23.08.2007 tarihinde icra dosyaları üzerinden davalı bankadan temlik alındığı, davacı ... cirolu 75.000,00 USD ve 50.000,00 USD bedelli iki adet Garanti Bankası çekiyle yapılan ödemeler de dikkate alınarak bakiye 228.059,68 USD için icra dosyalarından yapılan temlik işlemlerinin ve borçlular lehine yapılan ödemenin noter kanalıyla da davacılara bildirildiği, davacıların temlik alıcısına borçlarını ödememeleri üzerine icra takiplerinin yenilendiği ve taşınmazların satışı işlemlerine başlanıldığı, davacılar kalan borçlarının diğer davalı ... tarafından ödenmesinin nedeninin davalıya mimarlık ve danışmanlık hizmeti verilmesinden kaynaklı olduğunu belirtmişlerse de; davalı ...' nun borcunun kaynağı olarak ileri sürülen iş ve hizmetlere ilişkin yazılı bir sözleşme ve düzenlenmiş bir hak ediş belgesinin dosyaya sunulmadığı, iddianın ispatlanamadığı, yine davalı banka tarafından davacı ...'a gönderilen 15.08.2011 tarihli yazıda "banka kayıtlarımıza göre ... ve Enak Yapı ve Dış Tic. A.Ş.'nin kredi borcu hesaplarının Ağustos 2007'de Aksoy İnşaat ve Tic. A.Ş.'nin kredi borcunun Ekim 2007'de kapatılmış olup adı geçenlerin bankamıza herhangi bir borcu bulunmamaktadır" beyanı bulunduğu, davacıların asıl alacaklı davalı bankaya vaki kredi borçlarının davalı banka tarafından diğer davalıya temlik edilmesi nedeniyle temlik alacaklısı olan diğer davalının davacılardan alacaklı olduğu, davacıların borçlu olmadıkları ve davalı ...'ndan alacaklı olduğu iddialarını ispat edemedikleri, davacılardan ... davadan feragat ettiğini beyan ettiği gerekçesiyle davacı ... yönünden davanın feragat nedeniyle reddine, diğer davacılar yönünden ise esastan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 11.01.2019 tarih, 2017/2970 E., ve 2019/2357 K. sayılı kararıyla; davalı bankanın 23.08.2007 tarihli ve temlik işlemi yapılan toplantı tutanağının 2 nci sayfasında temlikin 262.576,00 euro mukabili yapıldığının açıkça yazılı olduğu, temlikin bir ivazlı temlik olduğu, temlik edilen alacağın 23.08.2007 tarihindeki durumu önem kazandığı, davacıların bankaya olan bakiye protokol borcunun 17.08.2007 tarihinde ödendiği, ivazlı bir temlikin geçerli olması için temlik anında alacağın varit olması gerektiği, davalı ... vekilinin 28.08.2012 tarihli dilekçesinin 2 nci sayfasında yapılan ödeme hakkındaki "... ödemenin protokole göre yapılmadığı, protokolde taraf olmadıkları, davacıların o tarihteki ödeme güçlüğü nedeniyle kendilerinin ödeme yaptığı..." beyanının bulunduğu, davalı ...’nun borcu ödeyen 3 üncü kişi durumunda olup, ödeme nedenini ispat külfetinin kendisine ait olduğu, kredi borcunun sona ermesi ile takiplerin dayanaksız kaldığı gerekçeleriyle davacı yan menfi tespit istemi yönünden haklı bulunmuş ve davacılar bu ödemenin kendilerince verilen ancak bedeli tahsil edilemeyen proje, ruhsat hizmet alımı mimarlık hizmetleri gibi hizmetlerden kaynaklanan alacağa karşılık yapıldığını ileri sürmekte, davalı ise böyle bir hizmet alımının olmadığını beyan etmekte, yapıldığı iddia edilen hizmetlere ilişkin bir kısım faturalar ibraz edilmiş ise de; mimari ve ruhsata tabi projeler olan bu hizmetlerin verildiğine ilişkin olarak tapu kayıtları üzerinden ilgili mahalli ve mülki amirlikler nezdinde dosyaların bulunması, vekâletname vb. yetkilerin alınması, projelerin yapılması veya onaya sunulması gerekmekte olup, bu yönde yeterli delil ve belge sunulmadığı, sunulan kayıtların da davalı yan ile ilgisi bulunmadığı alacak davasının ispatlanamadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde hüküm kurulması gerekirken davanın tümüyle reddedilmesi doğru bulunmamış davacıların istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, menfi tespit davası açısından davacı ... tarafından açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davacılar Aksoy İnşaat ve Ticaret A.Ş., ... ve Enak Yapı ve Dış Tic. A.Ş. yönünden davanın kabulüne; bu davacıların davalı ...’nun 228.059,68 USD olarak yapılan ödemeden kaynaklı olarak devam eden takip dosyaları olan İstanbul 19. İcra Müdürlüğü'nün 2010/3961, 2010/3959, 2010/3960 E. sayılı dosyalarından borçlu bulunmadıklarının tespitine ve davacıların davalılar için açtığı alacak davasının kanıtlanamadığından reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 07.12.2021 tarih, 2020/3236 E. ve 2021/6929 K. sayılı kararıyla...’nun ivaz karşılığı gerçekleştirdiği temlikin derdest ve geçerli icra takibi alacaklarına ilişkin olduğu, dolayısıyla derdest icra takiplerine...’nun temlik alacaklısı ve halef olarak devam etmesi usule ve hukuka uygun olduğu, davacıların menfi tespit taleplerinin reddi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi doğru bulunmadığı, davalı bankanın icra dosyalarında vaki alacağı temlik alan davalı ... işbu icra dosyalarında artık alacaklı sıfatına haiz bulunduğundan, davalı banka alacaklı sıfatını yitirdiği, menfi tespit davasında kendisine husumet yöneltilemeyeceği, bu itibarla, davalı banka hakkında açılan menfi tespit davasının husumet nedeniyle reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar tarafından, davalılardan... aleyhine açılan alacak davasının İlk Derece Mahkemesince reddine karar verildiği, kararın taraflar yönünden kesinleştiği, davacılar tarafından, davalı bankadan ayrı ayrı çeşitli meblağlarda kredi alındığı, krediye konu borcun süresinde ödenmeyince davalı banka tarafından aleyhlerine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe başlandığı ve icra takiplerine bu kişilerce itiraz edilmiş olsa da, daha sonradan itirazlarından vazgeçerek davalı banka ile imzaladıkları 13.12.2004 tarihli protokol ile borcu kayıtsız, şartsız kabul ederek ödemeyi yapılandırdıkları, ancak protokol uyarınca öngörülen taksitleri gününde ödeyemeyince yeniden mütemerrit duruma düştükleri, bu defa davacıların toplam borçlarına karşılık gelen 228.059,68 USD bakiye borcun davalı ... tarafından 17.08.2007 tarihinde doğrudan davalı bankaya ödenmek suretiyle borç kapatıldığı, davalı bankanın 23.08.2007 tarih ve 2007/15 sayılı yönetim kurulu kararıyla ödemeyi yapan...’na icra dosyalarındaki alacağın temlik edildiği, temlik işlemiyle borçlular lehine yapılan ödemenin noter kanalıyla davacılara bildirildiği, davacı tarafça davalı ... 'ye, davalı banka tarafından temlik edilen 228.059,68 USD bakiye borç miktarınca borçlu oldukları, ispatlanamayan menfi tespit davasının reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davalı ... tarafından, banka alacağının diğer davalıya temlik edildiği, alacaklı sıfatının kalmadığı, kendisine menfi tespit davasının yöneltilemeyeceği ve pasif dava ehliyetinin bulunmadığı, İlk Derece Mahkemesince bu hususun resen dikkate alınarak davalı hakkında açılan davanın husumet yokluğundan usulden reddi ile maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, esastan reddine karar verilmesi yerinde olmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı Unıversal Bank Limited vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı Unıversal Bank Lımıted hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... hakkında açılan menfi tespit davasının esastan reddine, alacak davasının reddine ilişkin kararı ile davacı ... hakkında açılan davanın feragat nedeniyle reddine ilişkin kararı kesinleştiğinden, yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı ... İnş Tic. A.Ş., Enak Yapı ve Dış Tic. A.Ş., ... vekilleri temyiz dilekçesinde özetle; davalı ..., 17.08.2007 tarihinde, vade tarihlerinden önce, müvekkillerinin namlarına ödeme yapılması yönünde herhangi bir talimatı olmadan, kendi istek ve ihtiyarı ile alacaklı Universal Bank’a ödemede bulunduğunu, müvekkillerine ait kredi borcu böylece banka nezdinde kapandığını, davalı bankanın alacağının ifa ile ortadan kalktığını, sükut eden alacak üzerinde tasarruf yetkisinin kalmadığını 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 184 üncü maddesi hükmüne göre temlik sözleşmesi temlik edenle temlik alan arasında yazılı olarak yapılabileceğini, Bölge Adliye Mahkemesinin taraflar arasında temlik sözleşmesinin geçerli olarak yapıldığı yönündeki gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu, davalı bankanın tek taraflı irade açıklamasından ibaret 23.08.2007 tarihli, 2007/15 sayılı yönetim kurulu kararı ile kararın alınmış olduğu gün mevcut olmayan bir alacağın geçerli bir şekilde temlik edildiğinden söz edilemeyeceğini, temlik edebilmek için mevcut ve geçerli bir alacağın bulunmasının ön koşul olduğunu, ..., ödeme sebebiyle alacaklı bankanın yerine geçemeyeceğini, bankaya halef olamayacağını, icra dosyalarından halef sıfatıyla takiplere devamının yasal yönden olanaklı olmadığını, davalı ...’na verilmiş bir talimat olmadığını, taraflar arasında ödünç veya kredi ilişkisi bulunduğuna dair dosya kapsamında bir delil de bulunmadığını, borçlu ile ifada bulunan üçüncü şahıs arasındaki hukuki ilişki, sözleşmeye göre belirleneceğini, dosyada böyle bir sözleşme de sunulmadığını, davalı ..., davalı bankanın alacaklı olduğu icra dosyalarından müvekkillerine karşı halefiyet yoluyla takiplere devam edecekse, öncelikle davacılar lehine bu kazandırmayı niçin yaptığını ispat külfeti altında olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davada Bölge Adliye Mahkemesince dava tarihindeki kur üzerinden vekâlet ücretinin hesaplandığını, Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihindeki kur dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacıların aleyhine başlatılan icra takipleri nedeniyle davalılara borçlu olmadıklarının tespiti ile davalı ...'ndan 580.000,00 TL hizmet alacağının tespitine ve bu alacağın şimdilik 8.000,00 TL'lik kısmının ticari faizi ile birlikte tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

4. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

5. Değerlendirme

6. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

7. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Bir kısım davacılar vekili ve davalı ... vekili yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacılar Aksoy İnşaat ve Tic. A.Ş., ... ve Enak Yapı ve Dış. Tic. A.Ş.'ye yükletilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ... yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.