Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2019/1908 Esas, 2021/1164 Karar

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2014/1615 E. 2019/462 K.

BİRLEŞEN DAVA: İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/1912 E.

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen haksız rekabetin tespiti, meni ve maddi ve manevi tazminat davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak asıl davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 25.04.2023 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılmış olup, hazır bulunan asıl ve birleşen davada davacı Av. ... ile asıl davada davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firmanın alüminyum profil ve levha üretiminde kullanılan; büyük ölçekli endüstriyel eritme, tutma, homojenizasyon ve tav fırınlarının tasarımını yaptığını, teknoloji geliştirdiğini ve bu tasarımlar doğrultusunda komple tesisleri gerçekleştirdiğini, davalı Ecotherm Endüstriyel Mühendislik Isı Teknolojileri Danışmanlık Tic. Ltd. Şirketinin ortakları ve kurucusu olan ... ve ...'ın müvekkili şirket eski çalışanları olduğunu, müvekkilinin 2007 yılında kendisinin teknik resimlerini çizdiği, tasarladığı gaz ısıtmalı alüminyum kütük homojenizasyon fırını tesisini dava dışı ...ne 2008 yılında kurduğunu ve teslim ettiğini, kurulan tesisin teknik resimlerinin, tüm hakları müvekkili firmaya ait olmak üzere, yazılı izin alınmadan çoğaltılamaz ve 3 üncü kişilere verilemez kaydıyla dava dışı Arslan Alüminyum San. Tic. Ltd. Şti.'ne imza karşılığı verildiğini, dava dışı Arslan Alüminyum San. Tic. Ltd. Şti.'nin fabrikasını büyüttüğünü, dava dışı şirketin ihtiyacı olan yeni fırın için müvekkili firmanın genel yerleşim planı hazırlayarak teklif sunduğunu, ancak söz konusu işin davalı Ecotherm Endüstriyel Mühendislik Isı Teknolojileri Danışmanlık Sanayi ve Tic. Ltd. Şirketi tarafından üstlenildiğini, davalı şirketin yüklendiği işte müvekkili şirket tarafından tasarlanan yerleşim resminin ve teknik resimlerin kullanıldığının saptandığını, müvekkili şirket tarafından tasarlanan, imal edilen bu tesise ait projelerin, müvekkili firmanın proje serverinden izinsiz bir şekilde bir veri taşıyıcı ile alındığını, müvekkili firma tarafından hazırlanmış olan teknik resimler kullanılarak, gaz ısıtmalı alüminyum kütük homojenizasyon fırınının aleyhine tespit istenen davalı firma tarafından üretildiğini, böylece davalının haksız rekabet ettiğini, fazlaya ilişkin dava ve hakları saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulüne, haksız rekabetin men'ine, haksız rekabete sebep olan ve davalı elinde bulunan tüm plan ve projelerin imhasına, müvekkili firma zararı olarak şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın, manevi tazminat olarak 100.000,00 TL nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firma ile davalı firma arasında olan ticari ilişki kapsamında sözleşme imzalandığını, dava dışı ...ne de testere imali işinin verildiğini, yapılacak işe dair teknik resimler ve çizimlerin davalıya imza karşılığında teslim edildiğini, müvekkili firmanın dava dışı ...nin gereksinimlerini karşılayacak şekilde işi tasarladığını ve davalı firmaya işi teslim ettiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca testereye ait teknik resimlerin tüm haklarının müvekkiline ait olduğunu, yazılı izin alınmadan çoğaltılmayacağını ve üçüncü kişilere verilmeyeceğini, ancak davalı firmanın izin almadan müvekkil firma tarafından tasarlanan çizimi yapılan testereye ait teknik resimleri kullanarak imal ettiğini, haksız rekabet sebebiyle müvekkili firmanın ticari faaliyetleri ve ekonomik menfaatlerinin zarar gördüğünü beyanla, davanın kabulü ile şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminat ve 50.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsil edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili tarafından 15.01.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile asıl davanın davalısı için maddi tazminat talebini 10.000,00 TL'den 245.000,00 TL artırım yapılarak 255.000,00 TL'ye manevi tazminat olarak ise 100.000 TL talep ettiği, birleşen dosyanın davalısı için maddi tazminat talebini 10.000,00 TL den 5.000,00 TL artırım yapılarak 15.000,00TL, manevi tazminat olarak ise 50.000 TL tazminat talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın kendi ar ge çalışması sonucunda ortaya çıktığını iddia ettiği projelerin, doğrudan yurt dışından alınmış projeler olduğunu, yurt dışı menşeili Otto Junker, Maertz Gautschi, Thermcon, Hertwich Engineering, Maxon Jasper Gmbh, Assımakis, Vvagstaff gibi firmalar tarafından geliştirilen ve uygulanan projelerin davacı tarafça taklit edilmekte ve yurt içinde uygulanan projelerde kullanılmakta olduğunu, yurt dışında patent koruması altında olan ürünler olduğunu, Arslan Alüminyum firması için hazırlanan projenin hazırlandığı mecranın "Autocad Invertor" isimli bilgisayar programı olduğunu, bu programın özelliğinin ise üzerinde yapılan çalışmaların saat ve tarih kayıtlarının değiştirilememesi olduğunu, müvekkilinin, benzerlikler taşıyor denilen projeyi bu program üzerinde 10 günden çok daha uzun bir sürede geliştirdiğini ve kayıt altına aldığını, davacının 2008 yılında üretilen bir proje için 2015 yılında taklit edilme iddiasında bulunduğunu, davacı tarafın sahibi olduğunu iddia ettiği projesi ile müvekkili tarafından geliştirilen projenin ortak olduğu iddiasının yersiz olduğunu, gerek davacı, gerekse de müvekkilinin aynı müşteri için proje geliştirdiğini, aynı müşterinin ihtiyaçları doğrultusunda proje geliştirildiğine göre haliyle hazırlanan projede ortak noktalar olmasının kaçınılmaz olduğunu çünkü müşterinin satın almayı istediği ürünün belirli standartlar ve kalıplar dâhilinde üretilebilecek bir ürün olduğunu, aynı müşteri için geliştirilen özel nitelikteki bir ürün söz konusu olduğundan üretilecek üründe ortak noktaların olmasının kaçınılmaz olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dava dilekçesinde bildirdiği üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa ettiği ve benzeri iddialarını kabul etmediklerini, dava dilekçesinde davacının da beyan ettiği üzere dava konusu testere işinin dava dışı Ecotherm Endüstriyel Mühendislik Isı Teknolojileri Danışmanlık San. ve Tic. Ltd .Şti. tarafından müvekkiline verilen bir iş olduğunu, davaya konu testerenin yapımı ve teknik detaylarının da yine dava dışı Ecotherm Ltd. Şti'nin müvekkiline verdiği çizimlere göre yapıldığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının tasarımının tescilsiz olduğu Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çerçevesinde değil haksız rekabet çerçevesinde korunması gerektiği, mahkemenin görevli mahkeme olduğu, davalı şirketin piyasaya sunduğu ürünün tasarımı ile davacıya ait tasarımındaki teknik konulardaki benzerliklerin tesadüf olamayacağı, ürün tasarımlarındaki benzerliğin bilgilendirilmiş kullanıcılar nezdinde dahi karıştırılmaya yol açabileceği, bunların tesadüfi seçilemeyecek teknik hususlar olduğu, davalının bunları davacı tasarımından kopyalayarak oluşturduğu, bu suretle haksız rekabet fiilini işlediği, davacının ticari defterlerindeki ortalama % 10 kâr marjı dikkate alındığında, söz konusu projeden elde edebileceği faaliyet kârının (satılan malın maliyeti ve faaliyet giderleri düşüldükten sonra); (2.551.890 x 0.10) = 255.189 TL olacağı, bu durumda davacının asıl davada, Ecotherm firmasından 255.189,00 TL kâr mahrumiyet tazminat talep edebileceği, birleşen davanın davalısının davacıya üretim yaparken yapmış olduğu üretim sırasında davacı tarafından kendisine verilen tescilsiz tasarımları davacının izni olmadan kullandığı ve üretim yaptığı, asıl davanın davalısı Ecotherm Endüstriyel Mühendislik Isı Teknolojileri Danışmanlık Sanayi ve Tic. Ltd. aracılığıyla dava dışı Arslan Alüminyum San. Tic. Ltd. Şti.'ne teslim ettiği ve kendisine teslim edilen tescilsiz tasarımdan yetkisiz yararlanmak ve menfaat sağlamak suretiyle haksız rekabet yarattığı, bu nedenle elde ettiği 38.350,00 TL'lik satış gelirinden ötürü davacının birleşen davanın davalısından 15.340,00 TL maddi tazminat talep edebileceği, davalılar tarafından davacıya ait tasarımların kullanımının şekli, oranı, tarafların sosyal ve ekonomik durumları vs. dikkate alınarak asıl dava ve birleşen davada manevi tazminat talebinin kısmen kabulü gerektiği gerekçesiyle asıl ve birleşen davada haksız rekabetin tespiti ile men'ine, davalıların ellerinde bulunan projelerin imhası ile maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusunun eser hakları ile ilgili olduğunu, İstanbul Anadolu Firki ve Sınai Haklar Mahkemesinde incelenmesi gerektiğini bu nedenle kararın usul yönünden bozulması gerektiğini, dava dilekçesinde belirtilen iddiaları ve talepleri aşan değerlendirmeler nedeniyle yerel mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu, 24 adet teknik çizimin öncelikle eser niteliğinde olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini, sonrasında taraflara ait teknik çizimlerin karşılaştırılması suretiyle iddiaların doğruluğunun araştırılması gerektiğini, yerel mahkemece hukuki meselenin nitelendirilmesinin hatalı yapıldığını, bilirkişi kurulunun yanlış oluşturulduğunu, verilen görevlendirmenin yanlış olduğunu, uzman kişiler seçilmediğinden bilirkişi değerlendirmelerinin dikkate alınmaması gerektiğini, teknik çizimlerin eser niteliğinde olup olmadığının alanında uzman kişilerden alınacak raporla belirlenmesi gerektiğini, makinaların kendisinin değil teknik çizimlerin iş mahsulü olduğunu, bu nedenle teknik çizimlerin karşılaştırılması gerektiğini, karara esas alınan bilirkişi kurulunda hukukçu (sınai mülkiyet uzmanı) bilirkişi bulunmadığını, yerel mahkemece verilen kararda dava konusunun bir an için tescilsiz tasarım olduğu teknik çizim değil de iş mahsulü olarak makine ürününün olduğu kabul edilse bile anonim nitelikteki makinaların başkaları tarafından yapılamayacağı yönünde bir kabule varılamayacağını, davacının iş mahsulü makinalar üzerinde tescilsiz tasarım hakkına sahip olduğunu ispat etmesi gerektiğini, davacı tarafından tescilli tasarım haklarının ileri sürülmediğini, delilleri arasında tasarım tescil belgesi olmadığını, müvekkili şirket aleyhine ileri sürülen iddiaların gerçek dışı olduğunu, müvekkili şirketin işlerinin hukuka uygun yollarla yapıldığını hatta Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu nezdinde destek görmüş ve proje işleme alınmak suretiyle ödüllendirildiğini, yerel mahkemece yapılan bilirkişi incelemesinde hesap uzmanlarının talepleri aşmak suretiyle hesaplama yaptıklarını, yerel mahkeme kararına esas alınan raporlardaki hesap incelemelerinin kapsam dışına çıkarak tüm tesisi kapsayacak şeklide yapıldığını, davada tartışılan kısmın tüm tesisin yalnızca fırın ve testere kısmı ile ilgili olduğunu, transfer arabası yükleme ve boşaltma üniteleri, soğutma kabini seperatör ve sehpa kısımlarının davaya dahil olmadığını kararın bu yönüyle de usul ve yasaya aykırı olduğunu, ileri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre; mahkeme kararı usul ve yasaya uygun olduğundan asıl dava davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tescilsiz tasarımın izinsiz olarak kullanıldığı iddiasına dayalı haksız rekabetin tespiti, meni, haksız rekabet oluşturan ve izinsiz kullanıldığı iddia edilen teknik çizimler ile oluşturulan plan ve projelerin imhası, haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekâlet ücretinin asıl davada davalıdan alınıp asıl davada davacıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.