Karar Detayı

MAHKEMESİ: Ticaret Mahkemesi

SAYISI: 2019/347 Esas, 2020/665 Karar

HÜKÜM: Asıl davanın reddi, karşı dava ve birleşen davanın kısmen kabulü

Taraflar arasındaki alacak ve teminat mektubunun iadesi davalarının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece asıl davanın reddi, karşı dava ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, asıl ve birleşen davada davacı ve karşı davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı karşı davada davalı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı şirketin arasında 13.09.2006 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesinin imzalandığını, ayrıca davalı kişilerin adına kayıtlı taşınmaza davacı lehine bedel karşılığında intifa hakkı tesis edildiğini, ancak davalı şirketin Rekabet Kurumunun 2002/2 ve 2003/3 sayılı tebliğde yer alan muafiyetlerin 5 yıl sonunda kalkacağı, intifa haklarının 18.09.2010 tarihi itibariyle geçersiz hale geleceği gerekçesiyle süresinden önce 18.09.2010 tarihinde bayilik sözleşmesini tek taraflı feshettiğini, davalının süresinden önce feshettiği sözleşme nedeniyle peşinen sağladığı kazanımlar yönünden sebepsiz zenginleştiğini ve bu bedellerin tahsiline karar verilmesi gerektiğini iddia ederek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere bayilik sözleşmesi ve bağlı intifa sözleşmesi kapsamında akaryakıt istasyonuna yapılan sabit yatırım masrafından kullanılmayan süreye karşılık gelen kısmı olarak 34.822,93 TL'nin avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, karşı davaya cevap dilekçesinde ise takas mahsup talebinde bulunulmadığını, müvekkilin elinde bir teminat mektubu var ise bunun öncelikle borçlunun borcundan mahsup edilmek için kullanılacağını savunarak karşı davanın reddini istemiştir.

2. Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; asıl davadaki iddialarına dayanarak fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere bayilik sözleşmesi ve bağlı intifa sözleşmesi kapsamında ödenen 30.758,40 TL tutarındaki intifa terkin harcı ve sair işlem masrafının davalı ...'ndan tahsili ile davalı şirketin faaliyet gösterdiği akaryakıt istasyonuna yapılan istasyon zemin betonu masrafı olan 23.189,92 TL'nin avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı karşı davada davacı vekili cevap dilekçesinde; intifaya konu taşınmazın davalı ... adına kayıtlı olduğunu, bu nedenle bedelin yalnızca bu davalıdan istenebileceğini, diğer davalılar yönünden husumet yokluğundan davanın reddi kararının verilmesinin gerektiğini, asıl davada davacının talebini somutlaştırmadığını, hangi tarihte kim adına hangi kalemde ödeme yapıldığının açıklanmadığını, intifa fek harcından müvekkilinin sorumlu olmadığını, intifanın 1992 yılında tesis edildiğini, davacı tarafından menfaatin sağlandığını, bedellerin iadesinin talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiş, karşı davada ise taraflar arasındaki ticari ilişkinin 19.09.2010 tarihi itibariyle sona erdiğini iddia ederek 12.11.2001 tarih ve 10.000,00 TL bedelli teminat mektubunun müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacının intifa bedelini öderken rücu hakkını saklı tutmadığını, her hangi bir bedel talep edemeyeceğini belirterek birleşen davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar

Mahkemece 01.02.2016 tarih, 2010/792 E., 2016/50 K. sayılı kararı ile dava dışı ... Otomasyon ve Akaryakıt Sistemleri A.Ş tarafından düzenlenen 26.12.2010 tarihli istasyon pompa/tank otomasyon demontaj formunda davaya konu edilen sabit yatırımların davacıya iade edildiği, davaya konu yerde benzinlik bulunmadığı sadece restoran bulunduğu, davalının sabit yatırımları kullanarak ticari faaliyette bulunmadığı gerekçesiyle davacının sabit yatırımlarla ilgili asıl davasının reddine, celp edilen tapu kaydına göre ... adına kayıtlı taşınmaz üzerindeki intifa hakkının 24.09.2010 tarihinde terkin edildiği ve 15.681,60 TL tapu terkin harcı ve 54,00 TL döner sermaye masrafının davacı tarafından ödendiği gerekçesiyle birleşen davanın kısmen kabulüne, sözleşmenin 18.09.2010 tarihi itibari ile sonlandırıldığı ve davacının davalı karşı davacı şirketten herhangi bir alacağının bulunmadığı dolayısıyla karşı davacı ... Petrol Kool. Şti Hasan ve ... lehine düzenlenen Türkiye İş Bankası Samsun Şubesine ait 12.11.2001 tarih 171239 numaralı 10.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun teminat özelliğinin kalmadığından bahisle karşı davacı şirkete iade edilmesi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen dava yönünden, davalı ... hakkında açılan davanın kısmen kabulü

ile 15.735,60 TL intifa terkin harcı ve döner sermaye masrafının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... ndan tahsili ile davacıya verilmesine, davalı ... hakkındaki fazla talep ile davalı ... Petrol Kool. Şti. Hasan ve ... hakkındaki davanın reddine, karşı davanın kabulü ile 10.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun karşı davalı ...Ş. tarafından karşı davacı ... Petrol Kool. Şti Hasan ve ...'na iadesine, karşı davacılar ... ve ... tarafından açılan teminat mektubunun iadesine ilişkin karşı davanın reddine karar verilmiş, davacı karşı davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. (Birinci) Bozma Kararı

Dairemizin 20.02.2019 tarih, 2018/1554 E., 2019/1033K. sayılı kararıyla; "...Asıl ve birleşen davada davalı sıfatını taşıyan ...’nun 20/01/2014 tarihinde vefat ettiği ve mahkemece yasal mirasçıları davaya dahil edilmeksizin yargılamaya devam edilerek hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır. Taraf ehliyeti dava şartı olup mahkemece yargılamanın her aşamasında re’sen nazara alınması gerektiğinden, vefat eden davalı ...’nun yasal mirasçılarının davaya dahil edilmeleri sağlanarak işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir." gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 23.12.2020 tarih, 219/347 E., 2020/665 K. sayılı kararı ile müteveffa davalı ...'nun yasal mirasçıları davaya dahil edilerek bozma öncesi karardaki gerekçe ile bozma öncesi karar tekrar edilerek karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı ve karşı davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacı ve karşı davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle;

1. Mahkemece ölü ...'nun mirasçılarının isimleri zikredilmeden, mirasçıların sorumluluk dereceleri gösterilmeden ölü kişi aleyhine hüküm tesis edildiğini, bunun usulen doğru olmadığını,

2.Kabul anlamına gelmemek üzere birleşen davada müvekkil aleyhine hükmedilen vekalet ücretinin fazla takdir edildiğini,

3.Her bir davalının aynı vekil ile temsil edildiğini, ret sebeplerinin ortak olduğunu , bu nedenle davalılar lehine ayrı ayrı vekalet ücreti takdirinin doğru olmadığını,

4. Karşı davanın takas mahsup ilişkisine dayanmadığını, süresinde açılmadığını, bu nedenle karşı davanın reddinin gerektiğini,

5.Bayinin daha sonra başka bir dağıtıcının bayiliğini aldığını ve müvekkilin sabit yatırımlarını burada kullandığını, dava tarihi itibariyle bu durumun sabit olduğunu, bayinin daha sonra akaryakıt istasyonunu restorana dönüştürdüğünü, bu durumun bayinin müvekkilin sabit yatırımlarını haksız olarak kullandığı gerçeğini değiştirmediğini, kaldı ki söküp alınması mümkün olmayan istasyon otomasyon alt yapısı ve betonlamanın müvekkile iade edilmediğini

6.Bir kısım sabit yatırımların ise dava açıldıktan sonra müvekkile iade edildiğini, bu kısım yönünden bayinin davanın açılmasına sebebiyet verdiğini ve yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerektiğini,

7. İntifa terkin bedeline ilişkin temerrüt faizinin KDV'sine karar verilmemesinin de hatalı olduğunu, bu bedelin bir kısmının emlak vergisi olduğu gerekçesiyle reddedilmesinin de hatalı olduğunu savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davalarda davacı dağıtıcı Petrol Ofisi'nin davalı bayiye 30.01.1992 ila 30.01.2012 tarihleri arasını kapsayan 20 yıl süreli intifa sözleşmesi, bayilik sözleşmesi ve bunlarla ilintili sözleşmelere güvenerek yaptığı sabit yatırım bedellerini, intifa terkini masraflarını davalı bayinin 4054 sayılı Kanun ve Rekabet Kurulu'nun tebliğleri nedeniyle 18.09.2010 tarihi itibariyle süresinden önce bayilik ve intifa ilişkisini sona erdirmesi sebebiyle kullanılmayan intifa süresine ve kıstelyevm hesabına göre isteyip isteyemeyeceği noktasında toplanmakta olup, karşı dava ise davacı bayinin davalı dağıtıcıdan sözleşmenin teminatı olarak verdiği senedin iadesini isteyip isteyemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle ölü kişinin karar başlığında mirasçılarının belirtilmesine, Mahkemece tahsiline karar verilen bedelin bu mirasçılardan tahsil edileceğinin tabii bulunmasına göre asıl ve birleşen dava davacı ve karşı davada davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl ve birleşen davada davacı ve karşı davada davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

10.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.