Karar Detayı

MAHKEMESİ: ...Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

HÜKÜM: Yeniden esas hakkında hüküm kurulması

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 28.03.2023 günü hazır bulunan davacı vekilleri Av. ... ve Av. ..., davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 02.11.2007 tarihinde davalı ile sözleşme yapıldığını; davalının, sözleşmenin davacı tarafından ifa edilmediği iddiası ile sözleşmeden doğan zararlarının tahsili talebi ile açmış olduğu tazminat davasında yapılan yargılama sonucunda, 05.04.2011 tarihinde davanın kabulüne karar verildiğini, bu kararın, davacı tarafından temyizi üzerine davacı lehine bozulduğunu, bozma kararına uyularak 27.05.2014 tarihinde davanın reddine karar verildiğini, bu kararın da 18.03.2015 tarihinde onandığını, davalının kabul kararı üzerine davacının, ANA N isimli gemisini 21.07.2013 tarihinde seferden men ettiğini ve Zeyport'a demirlenmesinin sağladığını, bu sırada davacının gemisinin anılan seferden men kararının uygulandığı tarihte Ukrayna'dan aldığı yükü İspanya Sevilla Limanına taşımak üzere transit seferde bulunduğunu, geminin seferini tamamlaması için bir seferlik gemiye icra mahkemesi kararı ile izin verildiğini, geminin 22.07.2013 tarihinden, 24.07.2013 tarihine kadar Zeyport'ta demirde kaldığını, bu sürede geminin 18.000 USD kazanç kaybına uğradığını ve 1.550 USD yakıt sarfiyatında bulunduğunu, geminin yükünü boşalttıktan sonra 29.08.2013 tarihinde mahkeme kararına uygun olarak Türkiye'ye döndüğünü ve Aliağa Limanına anılan tarihte demirlediğini, geminin ... mevkiinde 13.12.2013 tarihine kadar demirde beklediğini, bu sürede, 11.000 USD acenta ücreti, 16.120 USD yakıt masrafı, 344.820 USD navlun ücreti kazanacakken, bu kazançtan mahrum kaldığını, ayrıca, 640.000 USD navlun anlaşmasının yerine getirilemediğini, bu seferden masraflar düşüldükten sonra elde edilecek 353.942 USD navlun ücretinden doğan kazanç kaybına uğradığını, bu seferlerin 55 gün süreceğini, geminin 107 gün seferden men edildiğini, demirde kaldığı 52 gün içinde 312.000 USD zarar oluştuğunu, toplam 1.057.432 USD zarar oluştuğunu, bu zararın, davalıdan faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davada mahkemenin görevli bulunmadığını, davacı talebinin zamanaşımına uğradığını, davalı lehine, davanın kabulüne dair mahkeme kararına dayalı olarak yapılan başvuru üzerine ihtiyati haciz kararı verildiğini, ihtiyati haciz kararının infaza konulduğunu, bu kapsamda, 11.03.2013 günü davacıya ait ve Türk bayraklı ANA N isimli geminin ihtiyaten haczine karar verildiğini, bu kararın aynı gün geminin siciline işlendiğini, ancak, gemi Türk limanlarında bulunmadığından seferden men edilemediğini, ihtiyati haciz kararının infazını takiben yani ilama dayalı olarak icra takibine başlanıldığını; davacı tarafın, henüz gemisi seferden men edilmeden teminat göstermek suretiyle ihtiyati haczi kaldırmak, hatta temyiz incelemesi sonuçlanıncaya kadar icrayı tümüyle durdurma imkanı varken bunu yapmadığını, geminin ilk kez yasal olarak haczedilip hakkında haciz kararı da kesinleştikten yaklaşık dört buçuk ay sonra 21.07.2013 tarihinde seferden men edildiğini, davacı borçlu icra müdürüne başvurarak geminin mevcut seferini tamamlamasına izin verilmesinin talep edildiğini, haczin veya seferden men kararının tamamen kaldırılmasının istenmediğini, icra müdürlüğünün davacı borçlunun talebi kabul edilerek geminin seferini tamamlaması için süre verilmesine ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1367 nci maddesinin a bendinin uygulanmasına; (yani 10 gün içinde teminat verilmesi, aksi halde geminin izleyen ilk seferinde icra dairesine teslim edilmesine) karar verildiğini; davacı/ borçlunun süresinde teminat vermediği gibi seferini tamamladıktan sonra gemiyi haczeden icra müdürlüğüne de teslim etmediğini, gemi yabancı bir limandan tekrar yük aldıktan sonra (ve 1 ayı aşkın süre geçtikten) 28.08.2013 tarihinde Aliağa limanına geldiğini ve orada tekrar seferden men edildiğini; icra takibinin dayanağı olan mahkeme kararının bozulması üzerine davacı bozma kararına 13.12.2013 tarihinde ibraz ederek seferden men kararının kaldırılmasını sağladığını, dava konusu tazminat talebine dayanak gösterilen işlemlerin tamamının yetkili yasal merciler tarafından yasalara uygun olarak yapıldığından hukuka uygun bulunduğunu, davacı tarafın tazminat talebinin reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı/alacaklının kesinleşmemiş ilama dayalı olarak ihtiyati haciz kararı aldığı ve bu ihtiyati haciz kararına dayalı olarak davacının işlettiği geminin resmi kayıtlarına bu hususun işlendiği, bilâhere, takipte icra emrinin tebliği üzerine, geminin fiilen haczi yönünde talepte bulunulduğu ve geminin fiilen haczinin de gerçekleştirildiği; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 85 inci maddesine de aykırı olarak haczin, menkuller

bitmeden taşınmaza geçilemez ilkelerine aykırı olarak ve alacak ve fer’ilerine aşacak şekilde ölçülülük

ilkesine aykırı şekilde uygulanmasının talep edildiği gibi geminin atıl olarak Zeyport'a demirlenmesi sağlanarak çalışan ve gelir getiren geminin atıl/çalışamaz/gelir elde edemez/aksine durduğu yerde masraf yapar hâle dönüştürüldüğü; davalının, ilamlı icraya yönelik taleplerinde hakkını kötüye kullandığı ve davacıya ait geminin fiilen çalışamadığı/geminin seferden men kararından toplam 735.237,46 USD maddi zarara uğramasına neden olduğu; davacının, uğradığı bu maddi zararının, tazminat hukuku kurallarınca; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 49 uncu ve devamı maddelerine dayalı olarak davalı tarafından tazmin edilmesi gerektiği; davalının sorumluluğu kapsamında, davacının maddi zararının varlığı, davalının haksız eylemi ve kusuru ile hukuka aykırılık unsurları ve uygun illiyet bağının gerçekleşmiş bulunduğu; bu noktada, 6098 sayılı Kanun'un 52 nci madde, yalnız zararı meydana getirmeye yardımı dokunanın kusurunu aradığından, somut olayda, davacının, fiilen hacizli/zeyporta demirli gemisi için teminat göstermemesi ve/veya icra dairesine ödeme yapmamasının davacının doğru davranıştan (hareket tarzından) ayrılma durumunu oluşturmadığı gibi bir yasal hakkı kullanmaması müterafik/birlikte bir kusur/hukuka aykırılık teşkil etmediği; bu nedenlerle, davacının işbu davayı açmakta haklı bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 735.237,46 USD'nin 18.08.2015 dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 4 üncü maddesinin a bendi uyarınca faiz işletilerek fiili ödeme günündeki TL karşılığının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, usule ilişkin olarak; görev ve zamanaşımı itirazlarının karara bağlanmadan hüküm tesis edildiğini, mahkemenin davada ileri sürülmemiş iddia ve vakıaları tarafların beyanlarını almadan inceleyip hüküm verdiğini, davacı beyanlarının tamamında müvekkiline karşı “haksız ihtiyati haciz” iddiası dışında hiçbir sorumluluk isnadının bulunmadığını, kararda bahsi geçen “hacizde tertip ve ölçülülük” ilkesisinin dava ile bir ilgisinin bulunmadığını bilirkişi incelemesinin usule aykırı yapıldığını, davanın esasına ilişkin olarak; davanın konusu olan sorumluluğun ispat edilmediğini, geminin seferden men edildiği tarihlerde icra takibinin çoktan kesinleştiğini, ihtiyati haczin kesin hacze dönüştüğünü, mahkeme kararının icrası için kesinleşme şartının bulunmadığını, kararda bahsi geçen “hacizde tertip ve ölçülülük” ilkesinin kanunda düzenlenmiş bir kural olmadığını ve hatalı uygulandığını, hükümde, gemi "taşınmaz" olarak kabul edilmiş ise de; 2004 sayılı Kanun sisteminde "taşınır" vasfında olduğunu, borçlunun mallarının haczinde taşınırlarla taşınmazlar arasında bir sıra bulunmadığını, haczin yapıldığı dönem itibariyle davacı şirketin alacağı karşılar düzeyde menkul malı bulunmadığını, sorumluluğa ilişkin gerekçenin hukuka aykırı olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan tazminat hesabının hukuka ve dosya gerçeklerine tümüyle aykırı olduğunu buna rağmen itirazları değerlendirilmeden hüküm verildiğini, itirazlara itibar edilmez ise, alınan rapora itirazlarının karşılanması ve gerçeğe uygun tazminat miktarının tespiti için yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasını, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2013 yılı martı ayı itibariyle seferden men kararı bulunduğu gözönüne alındığında davacı tarafça sunulan,teyid edilemeyen navlun sözleşmelerine itibar edilerek hüküm verilmesinin doğru görülmediği, dosyaya getirtilen Deniz Ticareti Odasının yazısına göre geminin günlük gelirinin 5.750 USD olabileceği, geminin işletim maliyetinin günlük 2.750 USD olduğu, 107 günlük sürenin tamamı için belirtilen bu gelir üzerinden hesaplama yapılarak karar verilmesi gerektiği, buna göre günlük 5.750 2.750=3.000 USD'nin davacının günlük kaybı olarak belirlenerek bu miktara hükmedilmesi gerektiği, ancak geminin her gün için çalışıp kazanç sağlayacağının kabulü de mümkün olmadığından 6098 sayılı Kanun'un 51 ve 52 nci maddeleri uyarınca hesaplanan tutardan. %10 indirimin dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun olacağı, 107 gün süre nedeniyle 321.000 32.100= 288.900 USD hükmedilecek net kazanç kaybı olarak hesaplandığı, 288.900 usd ne davacının 3 günlük süreli Ahırkapı bekleme zararı 11.532 USD, 107 günlük sürede acenteye ödenen 11.000 USD ve demirde kalan 107 günlük sürede yakıt sarfiyatı toplamı (6.353,25+ 492,50= 6.845,75 USD) ilave edildiğinde toplam tazminat tutarının 318.277,75 USD olduğu hesaplanmakla bu kısım için davanın kabulü gerektiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne hükmün kaldırılmasına, yeniden hüküm verilmesine davanın kısmen kabulüne, fazla istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dosya içerisinde Deniz Ticaret Odası yazı cevabı bulunmasına rağmen herhangi bir somut veriye dayanılmaksızın geminin günlük kazancının 3.000 USD olduğunun kabul edilmesi haksız ve hukuka aykırı olduğu, dosyaya sunulu sözleşmeler ile elde edeceği kazancın da hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini, seferden men süresi boyunca aynı miktarda gelir elde edilmesinin mümkün olmadığını, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan raporun dosyadaki delillere göre hazırlandığını, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu belirterek hükmün bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle;

yasal hakların kullanıldığını, davalıya yüklenebilecek kusurun bulunmadığını, davacının, müvekkilinin yasal hakkını kullanarak başlattığı ilâmlı takibin devam etmesini ve haciz işlemlerini tehir i icra kararı alarak engelleme imkânı var iken bunu yapmadığını, 11.000 USD’lik acente ücreti bakımından hiçbir fatura ve dayanak belge sunulmadığını, günlük gelire ilişkin Deniz Ticaret Odası’nca verilen bilginin, hiç sorgulanmadan, geminin önceki ve sonraki dönem gelirleri ile karşılaştırılmadan kabulü mümkün olmadığını, davacıya ait geminin bahse konu dönemde çalışamayacağı gün sayısının 107 gün içinde %10 olup olmadığının hâkim tarafından takdiren belirlenebilecek bir husus olmadığını, yine önceki ve sonraki dönem verileri karşılaştırılarak ortaya çıkarılacak somut bir veri olduğunu, zamanaşımının 21.07.2013 tarihinde başladığını belirterek bozma istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, haksız haciz ve muhafaza işlemi nedeniyle uğranılan maddi zararının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin taraflardan alınarak yekdiğerine verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgililere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.