Karar Detayı

MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2021/705 Esas, 2021/603 K.

HÜKÜM: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi

(Denizcilik ve İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI: 2017/307 E., 2021/76 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ...Gemi Taşımacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden görevsizlik nedeniyle reddine diğer davalı sigorta şirketi ... yönünden yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşmalı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 28.02.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat...... ile davalı Avukat ......dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde davalılardan ...Gemi Taşımacılık.. Tic. Ltd. Şti'nin "Tennur" isimli geminin işleteni, diğer davalı .....Gmbh'nin sigortacısı olduğu ve gemi ve yükün 15.03.2017 tarihli poliçe ile sigortaladığı, geminin maliki olarak gözüken Anka firmasının Off Shore olarak kurulan bir şirket olduğu, müvekkili ile davalılar arasında aktedilen sözleşme ve 02.08.2017 tarihle konişmento kapsamında 4.554.17 ton demirin İtalya'dan İzmir'e taşınarak Habaş Sanayi...A.Ş'ye teslim edilmek üzere Tennur gemisine yüklendiği, yükün İzmir limanında tahliye edildikten sonra yapılan ölçümde 401,494 ton eksik olduğunun tespit edildiği ve müvekkilinin bu şekilde zarara uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 107.198,90 USD zararın avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ...Gemi Taşımacılık.. Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde; taşımaya esas konişmentoda 27.07.2017 tarihli çarter partiye atıfta bulunulduğu, taşıma esaslarında, " arka sayfada tarihi verilen çarter partide yer alan tüm şartlar ve koşullar uygulanacak hukuk ve tahkim klozu da dahil olmak üzere konşimentoya dahil edilmiştir" hükmünün yer aldığı, atıfta bulunulan çarter partide ise" Londra'da İngiliz Hukukuna göre tahkim" şartı yer aldığından davaya bakma görevinin Londra''da tahkim mahkemesine ait olduğu, müvekkilinin konşimentoda taşıyan olarak görülmediğinden pasif husumetinin bulunmadığı, davacının konşimentoyu ciro ve teslim yoluyla Habaş Sanayi A.Ş'den teslim aldığını ve meşru hamili olduğunu kanıtlaması gerektiği, Tennur gemisinin yola ve yüke elverişli olduğu ve yükteki eksiklikten müvekkilinin sorumlu tutulamayacağı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun (6102 sayılı Kanun) 1185 inci maddesi uyarınca süresinde yapılan bir ihbarın olmadığı, bu nedenle zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten meydana geldiğinin kabulü gerektiği, yükteki eksikliğin de hesap hatasından kaynaklandığını belirterek davanın usulden olmadığı takdirde esastan reddini istemiştir.

Davalı .....Gmbh vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı Anka Shipping Inc. arasında Tennur gemisi ile 14.03.2017 tarihli koruma ve tazmin poliçesi düzenlendiği, poliçede atıf yapılan kulüp sigortası kurallarına göre sigorta poliçesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların Hamburg'ta hakem heyeti önünde çözümlenmesi gerektiği, bu nedenle mahkemenin görevsiz olduğu, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 40 ıncı maddesi gereğince yurt dışında mukim olan müvekkili aleyhine açılacak davalarda Türk Mahkemelerinin yetkili olmadığı, tahkim ve yetki itirazının kabul edilmemesi halinde uyuşmazlıkta Alman Hukukunun uygulanması gerektiği, geminin koruma ve tazmin sigortacısı olunması nedeniyle yükle ilgili her hangi bir sorumluluğun bulunmadığı, kulüp sigortası kurallarına göre, 3 üncü kişi konumunda olan davacının doğrudan tazminat isteminde bulunmasının mümkün olmadığını belirterek davanın tahkim veya yetki yönünden usulden aksi halde esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşımaya ilişkin konşimentoda taşıyan olarak Anka Shipping Inc görülsede; geminin Equasıs kaydında, davalı ...Gemi..Ltd. Şti'nin donatan/işleten, Anka Shipping'in ise geminin maliki olarak kayıtlı olduğu ve her iki şirketin adresinin de ...Gemi.. Ltd. Şti'nin adresi olarak gösterildiği, bu durumda taşıyanın ... ..Ltd. Şti. olduğunun anlaşıldığı ve konişmentoda atıf yapılan çarter partide Londra'da İngiliz Hukukuna göre tahkim şartının bulunduğu, buna göre davalı ... ..Ltd. Şti tarafından ileri sürülen tahkim itirazının yerinde olduğu, davalı .....Gmbh tarafından süresinde yetki itirazında bulunulduğu, yetkili mahkemenin tespitinde 5718 sayılı Kanunun uygulanması gerektiği ve anılan kanunun 46 ıncı maddesine göre sigorta sözleşmesinden kaynaklanan alacak taleplerinde sigortacının esas işyeri veya poliçeyi düzenleyen şube ya da acentenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunun açıklandığı, davalının sigorta şirketi olup, Hamburg'ta kurulu bulunduğu, Türkiye'de şubesinin veya acentesinin bulunmadığı, milletlerarası yetki itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesinin zorunlu olmadığı, davalının kurulu olduğu yere göre uyuşmazlığa bakma konusunda yetkili mahkemenin Hamburg Mahkemeleri olup, mahkemenin yetkisiz olmasına göre davalı ...Gemi Ltd. Şti yönünden tahkim itirazı, diğer davalı yönünden de yetki itirazının haklı olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 6102 sayılı Kanunun 1237 nci maddesine göre, konişmentoda, yolculuk çarteri sözleşmesine gönderme varsa konişmento devredilirken çarter partinin bir suretinin yeni hamile ibraz edilmesi gerektiği, bu takdirde çarter partide yer alan hükümler, nitelikleri elverdiği ölçüde konişmento hamiline karşı ileri sürülebileceği, müvekkili şirkete 27.07.2017 tarihli çarter partinin bir suretinin ibraz edilmemiş olması nedeniyle tahkim klozunun müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceği,

Tahkim sözleşmesinin istisnai nitelikte bulunup, tarafları bağlayacağı, aksinin kabulü Anayasa'nın 9 uncu maddesi ile teminat altına alınan yargı yetkisinin bağımsız mahkemelerde kullanılacağına ilişkin kurala ve tabi hakim ilkesine aykırılık teşkil edeceği, davalıların pasif husumet itirazında bulundukları da düşünüldüğünde tahkim itirazının yerinde olmadığının kabulü gerektiği, davalıların aktif ve pasif husumet itirazlarının mahkemece değerlendirildiği konişmentoda taşıyan olarak görülen Anka Shipping ile davalı ... ..Ltd. Şti. arasındaki organik bağın tespit edildiği, bu durumda geminin gerçek sahibinin adı geçen davalı olduğu izlenimini uyandırdığının bilirkişi raporlarıyla belirlendiği, diğer davalı ... ile ilgili olarak pasif husumetinin bulunduğu ve doğrudan Türkiye'de dava açılmasının mümkün bulunduğunun da tespit edilmesi nedeniyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla davacı tarafından CİF teslim şekli ile satışı yapılan hurda çelik emtiasının İtalya 'dan, Türkiye'de dava dışı alıcı (gönderilen) Habaş.. A.Ş'ye teslim edilmek üzere 02.08.2017 tarihli konişmento tahtında Tennur isimli gemi ile taşındığı, davacının yükleten ve taşıtan konumunda bulunduğu, konişmentoda taşıyan dava dışı Anka Shippinng Inc olarak belirtilmişse de, dosyada mübrez Equasıs kaydına göre, dava dışı Anka Shipping'in geminin maliki, donatının ise davalı ..... Ltd. Şti. olduğu ve her iki şirket adresi olarak davalı ... ..Ltd. Şti'nin adresinin gösterilmesi karşısında taşıyıcının davalı ... ..Ltd. Şti olduğu, davacının İtalya'da kurulu bir şirket olmasına göre davada, yabancılık unsuru bulunmakta olup, geçerli bir tahkim şartı bulunup bulunmadığı hususunun çözüme kavuşturulması gerektiği buna göre Türkiye'nin taraf olduğu Newyork Sözleşmesinin 2 nci maddesine göre geçerli tahkim şartından bahsedebilmek için taraflarca imzalanmış yazılı bir anlaşma, karşılıklı mektup teatisi veya telgraf arandığı, deniz taşımasından kaynaklı zararın tazmini talebinin, belirli ve özel hukuk uyuşmazlığı niteliğinde olması nedeniyle geçerli bir tahkim şartı uyarınca uyuşmazlığın tahkimde çözümü gerektiği, taraflar arasında navlun sözleşmesi ibraz edilmemiş ve bulunmamasına göre taraflar arasındaki hukuki ilişkinin dosyada mübrez konişmentoya göre belirleneceği, konişmentonun kıymetli evrak olması nedeniyle taşıyanın imzasını içermesi yeterli olduğu, yükletenin imzası ise isteğe bağlı olmakla söz konusu konişmentoda davacı yükletenin imzasının bulunmaması tahkim şartının geçerliliğine etki etmeyeceği, dosyada mübrez 02.08.2017 tarihli konişmentoda "navlun 27.07.2017 tarihli Çarter Sözleşmesine göre ödenecektir." ve "taşıma şartları için arka sayfayı okuyunuz." kaydının bulunduğu, konişmentonun arka sayfasında yer alan taşıma şartlarının 1 inci maddesinde, "ön yüzde belirtilmiş olan çarter partinin tüm hüküm ve şartları, hak ve istisnaları, tabi olunan hukuk ve tahkim klozu da dahil olmak üzere bu suretle geçerli kılınmıştır." hükmünü içerdiği ve tahkim şartında, "Londra'da İngiliz Hukukuna göre ....çözülecektir." düzenlemesinin yapıldığı anlaşılmakla, davacı ile davalı ... ..Ltd. Şti. arasında geçerli bir tahkim anlaşmasının bulunduğu, davacının konişmentoda yükleten olarak yer alması ve taşıtan sıfatına haiz olmasına göre 6102 sayılı Kanunun 1237 nci maddenin üçüncü fıkrasının somut olayda uygulanamayacağı dolayısıyla çarter partinin bir suretinin teslim edilmemesinin sonuca etkisinin bulunmadığı, konişmentodaki tahkim şartının davacı açısından bağlayıcı olduğu, diğer davalı ... ..Gmbh'nin Hamburg/Almanya'da kurulu olup, taşımanın yapıldığı Tennur gemisinin koruma ve tazmin sigortacısı olduğu, Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklı olmak kaydıyla yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümlerine göre tespit edileceği, bu kanunun 40 ıncı maddesinde, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin, iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına göre tayin edileceğinin belirtildiği, taraflar arasında yetki sözleşmesi bulunmadığına göre yetkili mahkeme Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) yetkiye ilişkin hükümlerine göre belirleneceğinden yabancı uyruklu davalı şirket ikametgahının Hamburg/Almanya olması nedeniyle 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanun (6100 sayılı Kanun) hükümlerine göre Türk Mahkemeleri yetkili olmadığı gibi sigorta sözleşmelerinden doğan davalarda Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisini düzenleyen 5718 sayılı Kanunun 46 ıncı maddesine göre de, Türkiye'de yetkili mahkemenin bulunmadığı 6100 sayılı Kanunun 116 ıncı maddesine göre ilk itirazlardan olan tahkim ve yetki itirazının her iki davalı tarafından süresinde ileri sürüldüğü gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle;

Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1237 nci maddesine göre; "Konişmentoda, yolculuk çarteri sözleşmesine gönderme varsa,

1.Konismento devredilirken çarter partinin bir suretinin de yeni hamile ibraz edilmesi gerekir. Bu takdirde çarter partide yer alan hükümler, nitelikleri elverdiği ölçüde konişmento hamiline karşı da ileri sürülebilir." Müvekkil şirkete, 27.07.2017 tarihli çarterpartinin bir sureti tarafımıza biraz edilmediğinden tahkim klozu da dahil olmak üzere müvekkile ileri sürülemeyeceğini, tahkim sözleşmesi istisnai bir nitelikte olup sözleşmenin taraflarını bağlayacağını, aksi düşüncenin Anayasa'nın 9 uncu maddesinde teminat altına alınan yargı yetkisinin bağımsız mahkemelerde kullanılacağına ilişkin kural ve tabii hakimde yargılama hakkına aykırı düşeceğini,

2. Tarafların pasif husumet ehliyetinin bulunduğunun belirlendiğinden Türkiye'de dava açılmasının mümkün olduğu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, deniz taşıması sırasında meydana geldiği iddia edilen noksan mal bedelinden kaynaklanan zararın, geminin işleteni(donatan) ile gemi koruma ve tazmin sigortacısı olan davalılardan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1235 ve devamı maddeleri, Milletler arası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (5718 sayılı Kanun)

Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde/dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.