Karar Detayı

MAHKEMESİ: Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2019/1890 Esas, 2021/885 Karar

HÜKÜM: Yeniden esas hakkında hüküm kurulması

İLK DERECE MAHKEMESİ: Şanlıurfa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI: 2012/529 E., 2019/257 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 10.02.2011 tarihli teklif formunda yazılı makineleri davalılardan satın aldığını, sözleşmede makinelerin 20.07.2011 tarihinde çalışır duruma getirilip teslim edilmesinin kararlaştırıldığını ancak 01.10.2011 tarihinde teslim edildiğini, aradan geçen 2 ay 10 günlük süre içerisinde fabrikanın işlemesinde çalışması zorunlu olan bu makinelerin çalışmaması nedeniyle pamuk alımı yapılamadığını, ayrıca daha önceden bu makinelerin zamanında hazır edilerek ve işleyeceğine inanılarak satın alınmış kütlü pamukların da işlenemediğinden bozulup fermente olduğunu, makinelerin zamanında teslim edilmemesi nedeniyle alım yapılamadığını, ayrıca makinelerin ne zaman teslim edileceği bilinmediğinden yeni alım yapılamadığını, bu durumun şirketin ticari hayatını etkilediğini, şirket hakkında dedikodulara sebebiyet verdiğini, müvekkilinin sözleşme gereği üzerine düşen bütün edimleri yerine getirerek hurda olarak gösterilen çalışmayan 40.000,00 TL değerindeki makineleri davalılara teslim ettiğini ve ödemelerin tamamını davalılara eksiksiz olarak yaptığını, davalıların bu geç tesliminden dolayı müvekkilinin zararını istemesi karşısında davalıların her türlü illegal yola başvurduğunu, hileli yollara başvurarak istemlerini karşılıksız bıraktığını ve belirsiz alacaklar dışında müvekkilinin 265.000,00 TL zararına sebebiyet verdiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 265.000,00 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkili firma ile davacıların 10.02.2011 tarihinde davaya konu makinelerin alım satımı ve montajı konusunda anlaştıklarını, davacıların dava bedelini kısmen ödediklerini ve sözleşme mucibi makinelerin 20.07.2011 tarihinde davacı şirkete teslim edildiğini ve montajının yapıldığını, müvekkilinin davacıdan teslime ilişkin belge istemesine rağmen alamadığını, müvekkilinin satışa konu makinaların bakımı için davacıların işyerinde bulunduğu bir sırada davacılar tarafından kaçırıldığını ve müvekkilinin açığa imzalı senetler tanzim etmesinin sağlandığını, bu nedenle Şanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2012/60 E. sayılı dosyası ile kamu davası açıldığını, davacıların bu davadan dolayı senetleri kullanamamaları nedeniyle işbu davayı açtıklarını, davacının süresi içerisinde ayıp ihbarı yapmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın çırçır fabrikasının kurulu düzeni ile elde edeceği kazanç ile sözleşmedeki makinelerin teslim edilip yeni ekipmanlar ile elde edeceği kazanç arasındaki farkın, sözleşmedeki edimin yerine getirilmemesinden kaynaklanan zarar olacağı, bu doğrultuda alınan raporda; bölgede pamuk hasat mevsimi dikkate alınarak 30.09.2011 tarihinden önce davacı tarafın pamuk alamayacağı, davacı tarafın 30.09.2011 tarihinde 901.006 kg kütlü pamuk alımı yaptığı, sözleşmede teslimi kararlaştırılan ekipmanın kullanılması halinde yılda 179.200 kg, eski ekipmanın kullanılması halinde ise yılda 125.440 kg kütlü pamuk işlenebileceği, işlenebilecek pamuk miktarındaki fark olan 53.760 kg pamuktaki (30.09.2011 ile 01.10.2011 tarihleri arası 2 günlük ) kazanç kaybının 18.925,75 TL, eylül ayının 3 üncü haftasından itibaren yeni makinelerin kullanılamamasından dolayı 215.040 kg pamuğun çırçırlanmak üzere davacı tarafça alınamadığı, 215.040 kg kütlü pamuk çırçırlansa idi davacı tarafın 151.925,75 TL kazanç elde edebileceği yönünde görüş bildirildiği, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın davacı ... Ltd. Şti. ile davalı Ada Mak Ltd. Şti. arasında alım satım sözleşmesinden kaynaklanan satın alınan makinaların geç teslimi nedeniyle uğranılan zararın tazminine ilişkin olduğunu, dava ile ilgisi olmayan ...'in dosyada taraf olarak gösterilmesinin hukuki bir hata olduğunu, davalı ...'in davalı Ada Mak Ltd. Şti'nin ortağı olduğunu, davalı ...'in davaya konu makinelerin alım satımı ve montajı konusunda bir kefilliği veya şahsi sorumluluğu içeren sözleşme mevcut olmadığını, Ada mak antetli teklif formuna şirket yetkilisi olarak imza attığını bu nedenle ... hakkında davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, müvekkilinin davacıya sattığı makinelerin sözleşme gereğince makinalar pamuk işleme zamanından önce davacı şirkete teslim edildiğini ve montajının yapıldığını, bir an için geç teslimi ve malın ayıplı olduğu kabul edilse bile davacı şirketin makinaların montajı tamamlandıktan sonra makinaların çalışamamasından ve geç teslimden dolayı süresinde ve usulüne uygun bir ayıp ihbarında bulunması gerektiğini, davacının böyle bir bildirim yapmadığını, davanın Şanlıurfa 3.Ağır Ceza Mahkemesi 2012/60 E. sayılı dosyada müştekisi ..., sanığı ise davacı şirket yetkililerinin olduğu davaya karşı hamle olarak tamamen art niyetli olarak açıldığını, mahkemece alınan bilirkişi raporlarının birbiri ile çeliştiğini, özellikle uyuşmazlık konusu çırçır fabrikasının çift vardiya çalışıp çalışmadığının belirlenmesinde daha önceki raporlarında bilirkişi Eylül ayında çırçır fabrikalarının çift vardiya çalışması için yeterli miktarda kütlü pamuk stokları henüz oluşmadığından çift vardiya çalışmasının mümkün olmayacağını belirtmesine rağmen ve davacı vekilinin dosyaya çift vardiya çalışması ile ilgili farklı bir belge ibraz etmemesine karşın bilirkişinin davacı firmanın diğer işletmesi olan ... iplik fabrikasına kayıtlı işçilerin davacı firmada gece vardiyasında çalışılabileceği kanaati oluştuğunu belirttiğini, hiçbir belge ve delile dayanmadan bu şekilde değerlendirme yapılmasının hukuki bir hata olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...'in davacı ile davalı Adamak Ltd. Şti. arasındaki satış sözleşmesinin tarafı olmadığı gibi davalı ...'in diğer davalı Adamak Ltd. Şti.'nin borcundan sorumlu olmasını gerektirecek herhangi bir hukuki sebebin varlığının iddia ve ispat edilmediği, bu durumda bu davalı yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği, ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun)’nun 97 nci maddesi hükmüne göre davalı tarafın temerrüde düştüğünden sözedilebilmesi için davacının kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerektiği, dosya kapsamına göre makinelerin montajının hangi tarihte tamamlandığının tespiti mümkün değilse de, davacının dava tarihi itibariyle davacıya ödemesi gereken bedelin 20.000,00 TL'sini ödemediğinin anlaşıldığı, 6098 sayılı Kanun’un 97 nci maddesi uyarınca davacının sözleşmenin ifasını talep etme hakkı bulunmadığından davalının temerrüde düştüğünden söz edilemeyeceği, davalının temerrüde düşürüldüğünün ispatlanamadığı, bu nedenle davacının geç teslimden kaynaklanan zararın ödenmesini talep edemeyeceği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davalı ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı Adamak Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; teklif formunda ödeme tarihlerinin belirlendiğini ve müvekkilinin üzerine düşen ödemeleri yerine getirdiğini, kaldı ki davalının eksik ödeme iddiası bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla eksik ödeme olmuş olsaydı davalının buna ilişkin bir ihtarname göndermesi gerektiğini ve 25.07.2011 tarihi itibariyle makineleri sevk etmeye başlamayacağını, makinelerin 20.07.2011 tarihinde teslim edilmesi gerekirken, davalı tarafından parça parça teslim yapıldığını ve montajı ile birlikte uzun bir süre geçtiğini, davalıya ait sevk irsaliyelerinde makinelerin teslim tarihlerinin belli olduğunu, makinelerin teslim ve montajının geç yapılması ayrıca makinelerin düzgün çalışmaması nedeniyle müvekkili şirketin uğradığı zararın bilirkişi marifetiyle tespit edildiğini, davalı ...'in müvekkili şirket ile diğer davalı şirket arasındaki tüm form, belge ve sözleşmelere davalı şirketin ortağı olarak şahsi imzasını attığını, bu nedenle imza sorumluluğu bulunduğundan işbu davada hasım gösterildiğini, müvekkili şirketin üzerine düşen tüm borçları yerine getirmesine rağmen, davalılar tarafından zarara uğratıldığını, davalı taraf kusurlu davrandığını ve müvekkili şirketi zarara uğrattığını bildiği için taraflar arasında bir protokol imzalandığını, buna göre davalıların yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve makinelerin düzgün çalışmadığını, bilirkişilerce de tespit edildiği üzere müvekkili şirketin uğradığı zarar olarak 151.406,46 TL kazanç kaybı ve 18.925,75 TL kazanç kaybı oluştuğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, taraflar arasındaki satış sözleşmesine konu makinelerin geç tesliminden kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6098 sayılı Kanun'un 222 nci, 118 inci maddeleri ile 125 inci maddesinin birinci fıkrası.

3. Değerlendirme

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Taraf şirketler arasında düzenlenen 10.02.2011 tarihli teklif formu gereğince davalı satıcı, edimini ifa ederek makineleri davacıya 01.10.2011 tarihinde teslim etmiş ve teslim sonucunda 22.10.2011 tarihli protokol düzenlenmiştir. Akit, satıcı davalı şirket tarafından ifa edilmekle bundan sonra davalının eksik satım bedelinin ifasını talep edebilecek olmasına göre, Bölge Adliye Mahkemesince yanılgılı değerlendirme sonucu eksik satım bedelinin ödenmediği gerekçesi ile davanın reddi doğru görülmemiş, taraflar arasındaki teklif formu ve protokol hükümleri birlikte değerlendirilerek bir hüküm verilmesi için kararın davalı şirket yönünden bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı vekilinin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

01.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.