Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sulh Ceza Hakimliği

SAYISI: 2023/6872 Değişik İş

SUÇLAR: Bilişim sistemlerinin banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik

İNCELEME KONUSU KARAR: Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi

KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması

Erdemli Cumhuriyet Başsavcılığının, 18.10.2023 tarihli ve 2023/7445 Soruşturma, 2023/5071 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii Mersin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin, 09.11.2023 tarihli ve 2023/6872 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 09.11.2023'te kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 05.06.2024 tarihli ve 2023/30665 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.07.2024 tarihli ve KYB 2024/67461 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

A. Kanun Yararına Bozma İstemi

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.07.2024 tarihli ve KYB 2024/67461 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar nazara alındığında,

Dosya kapsamına göre, müşteki vekilinin şikayet dilekçesinde özetle, palet imalatı yapan esnaf olan müvekkilinin, satmış olduğu paletlere karşılık ... Tarım Ürünleri Gıda Nakliyat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin temsilcisi olarak bildiği ve ticaret yaptığı ... tarafından keşide edilmiş 09/06/2023 tarihli 300.000,00 Türk lirası bedelli çeki aldığı, çekin karşılıksız çıkması üzerine Mersin İcra Müdürlüğünün 2023/17020 sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, borçlu şirket yetkilisi tarafından imzaya itiraz edilmesi üzerine Mersin 5. İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/412 esas sayılı dosyası ile icra takibinin durmasına karar verildiğini beyan ederek şüphelilerin müştekiye karşı dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarını işlediklerini iddia etmesi üzerine yapılan soruşturma sonunda Erdemli Cumhuriyet Başsavcılığınca, taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki ihtilaf niteliğinde olduğundan bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; müşteki vekilinin, müştekinin bugüne kadar ki tüm alışverişte ... firması adına şüpheli ... ile muhatap olduğunu, buna rağmen şirket yetkilisinin imza itirazında bulunduğunu ifade etmesi karşısında, suçların subutu açısından şirket yetkilisinin de dinlenerek, şüpheliye şirket adına senet tanzimi hususunda şifahi yetki verilip verilmediğinin, şüphelinin başkaca bu şekilde şirket adına senet ya da sözleşme imzalayıp imzalamadığının araştırılması, Mersin İcra Müdürlüğünün 2023/17020 sayılı dosyası ile Mersin 5. İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/412 esas sayılı dosyasının getirtilerek incelenmesi ve ilgili evrakların onaylı suretlerinin dosya içerisine alınarak, senede karşı şirket tarafından itiraz edilip edilmediğinin tespit edilmesi suretiyle, şüpheliye şifai yetki verildi ise ödeme emrine itiraz edilmesi halinde dolandırıcılık suçu bakımından, şifai yetki dahi verilmedi ise bu defa da belgede sahtecilik suçu yönünden şüpheli/lerin hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik soruşturmaya dayalı olarak verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172/1. maddesi;

“(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir.

...“

Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173. maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında;

“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014 6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.

...“

Hükümleri yer almaktadır.

4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172. maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şüpheli ...'ın kendisini ... Tarım Ürünleri Gıda Nakliyat İthalat İhracat Sanayi Ltd. Şti.'nin yetkilisi olarak tanıtarak palet imalatı ve ticaretiyle uğraşan şikâyetçiden mal aldığının ve karşılığında 09.06.2023 keşide tarihli 300.000,00 TL bedelli çeki şirket adına keşide ederek verdiğinin, çekin karşılıksız çıkması üzerine yapılan icra takibinde şirket vekili tarafından imza itirazında bulunulduğunun ve yapılan araştırmalarda gerçekte şirket yetkilisinin şüpheli ... (...) ... olduğunun, şüphelilerin iştirak halinde hareket ederek resmi belgede sahtecilik ve bilişim sistemlerinin banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçlarını işlediklerinin iddia olunması üzerine yürütülen soruşturma kapsamında; Ticaret Sicil Müdürlüğünden de sorulmak suretiyle ... Tarım Ürünleri Gıda Nakliyat İthalat İhracat Sanayi Ltd. Şti.'nin yetkilisi/yetkililerinin açık kimlik bilgilerinin belirlenmesi, şüphelilerin ifadelerinin alınması, şüpheli ...'ın bu şirketin yetkilisi olup olmadığının veya şirket adına kıymetli evrak düzenleme yetkisinin bulunup bulunmadığının, daha önce benzer şekilde şüpheli tarafından keşide edilen ve ödenen çekler olup olmadığının araştırılması, gerekli görülmesi halinde çek aslı temin edilerek çekin ön yüzünde yer alan yazı ve imzaların aidiyeti yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılması, suça konu çekten kaynaklanan icra/hukuk dava dosyaları getirtilip incelenerek bu soruşturmayı ilgilendiren delillerin onaylı örneklerinin dosyaya eklenmesinden sonra sonucuna göre bir değerlendirme yapılması gerekirken, "...müştekinin müracaatına konu olayın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda veya özel kanunlarda düzenlenen herhangi bir suç unsurunu içermediği, soruşturmaya konu olayın kişiler arasındaki sözleşmeden doğan borç ilişkisi olduğu, taraflar arasındaki şikayete konu olayın hukuki ihtilaf kapsamında kaldığı ve Hukuk Mahkemelerinde çözümlenmesi gereken bir durum olduğu..." şeklindeki hatalı gerekçe ve eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

II. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

2. Mersin 1. Sulh Ceza Hakimliğinin, 09.11.2023 tarihli ve 2023/6872 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309/4 a. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

06.01.2025 tarihinde karar verildi.