Karar Detayı

B O Z M A Ü Z E R İ N E

MAHKEMESİ: Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI: 2023/183 E., 2023/650 K.

SUÇLAR: Sahte fatura kullanma, 5464 sayılı Kanu'na aykırılık

HÜKÜMLER: Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama

Sanık hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, karar tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükümleri temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Isparta 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 24.03.2016 tarihli ve 2014/145 Esas, 2016/173 Karar sayılı kararı ile;

2009, 2010, 2011 ve 2012 takvim yılında sahte fatura kullanma suçlarından 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun (213 sayılı Kanun) 359 uncu maddesinin (b) fıkrası, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (237 sayılı Kanun) 43 , 62 ve 53 üncü maddeleri uyarınca 4 kez ayrı ayrı 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına,

Tefecilik suçundan 5237 sayılı Kanun'un 241, 43, 62 ve 53 üncü maddeleri uyarınca 2 yıl 1 ay hapis ve 100,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına,

2009, 2010, 2011 ve 2012 takvim yılında sahte fatura düzenleme suçlarından beraat kararı verilmiştir.

2. Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 29.12.2022 tarihli ve 2019/1805 Esas, 2022/21164 Karar sayılı kararı ile;

Sahte fatura kullanma ve tefecilik suçlarından kurulan hükümlerin bozulmasına, sahte fatura düzenleme suçlarından kurulan hükümlerin düşmesine karar verilmiştir.

3. Bozma sonrasında Isparta 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.06.2023 tarihli ve 2023/183 Esas, 2023/650 Karar sayılı kararı ile;

2009 ve 2010 takvim yıllarında sahte fatura kullanma suçlarından düşme kararı verilmiş ve hükümler temyiz edilmemiştir.

2011 ve 2012 takvim yılında sahte fatura kullanma suçlarından 213 sayılı Kanun'un 359 uncu maddesinin (b) fıkrası, ek fıkra, 5237 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesi, 62 nci maddesi ve 53 üncü maddesi uyarınca bir kez 1 yıl 11 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına,

5464 sayılı Kanuna aykırılık suçundan, 5464 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinin birinci fıkrası, 5237 sayılı Kanun'un 43, 62 ve 53 üncü maddeleri uyarınca 2 yıl 7 ay 7 gün hapis ve 1.020,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafinin temyiz istemi, eksik inceleme ile hüküm kurulduğuna, yetersiz bilirkişi raporu ile hüküm kurulduğuna, davanın zamanaşımına uğradığına, atılı suçun oluşmadığına ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

1. ... Cep Center yetkilisi olan sanık hakkında gerçekte var olmayan kontör ve telefon satışları yaptığından ve bu satışları gizlemek amacıyla sahte fatura düzenlediği ve kullandığından bahisle satış sahte fatura düzenleme, sahte fatura kullanma ve tefecilik suçlarından kamu davası açılmıştır.

2. Sanığın atılı suçlamaları kabul etmediği, vergi denetmenine beyanda bulunan ve herhangi bir mal alımı olmadan kredi kartından çekim yapıldığı şeklindeki oluşu anlatan tanık beyanları ile, bu kişilerin bir kısmının Mahkemede alınan beyanlarının, vergi inceleme, mütala ve bilirkişi raporlarının, sanığın mal aldığı firmalara ilişkin düzenlenen karşıt vergi inceleme raporlarının dosya arasına alındığı, mal alım satım beyanları arasında dengesizlik bulunduğunun, tali kontör satıcısı olan sanığın ana bayi yerine kendisi gibi tali firmalardan alımlar yaptığının, alım yaptığı firmaların büyük bir kısmı hakkında sahte fatura düzenleme ve tefecilik suçlarından vergi inceleme raporlarının bulunduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

3. Bozma öncesinde sahte fatura düzenleme suçlarından düşme kararı verildiği, Mahkeme tarafından sanık savunması, tanık beyanları, karşıt inceleme raporları, vergi inceleme, mütala ve bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; tefecilik suçundan suç vasfının değişmesi üzerine 5464 sayılı Kanun'a aykırılık ve sahte fatura kullanma suçlarının oluştuğundan bahisle temyize konu mahkûmiyet kararlarını verdiği anlaşılmıştır.

IV.GEREKÇE

A. 5464 Sayılı Kanuna Aykırılık Suçu Yönünden

1. Dosya kapsamında vergi denetmeni tarafından dinlenen kişilerin herhangi bir alım olmadan kredi kartından çekim yapıldığına dair beyanlarının bulunması, bir kısmının Mahkeme huzurunda beyanlarını tekrar etmesi, diğerlerinin herhangi bir açıklama getirmeden beyanlarından dönmeleri, vergi incelemesi ve karşıt inceleme raporları ile 24.03.2016 tarihli mahkumiyet hükmü ile 20.06.2023 tarihli mahkumiyet hükmü arasında olağan zamanaşımı süresinin dolmaması karşısında sanık müdafinin yerinde görülmeyen temyiz sebepleri reddedilmiştir.

2.Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç vasfı ile düzeltilen husus dışında yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından, sanık müdafiinin yerinde görülmeyen diğer temyiz sebepleri de reddedilmiştir.Ancak;

Isparta 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 24.03.2016 tarihli ve 2014/145 Esas, 2016/173 Karar sayılı kararının sadece sanık müdafi tarafından temyiz edilmiş olması nedeni ile 1412 sayılı Kanun'un 326 ncı maddesinin son fıkrası uyarınca anılan hükümde, sanık hakkında 2 yıl 1 ay hapis ve 100,00 TL adli para cezasına ilişkin hükmün ceza miktarı yönünden kazanılmış hak teşkil ettiğinin gözetilmemesi,

Hukuka aykırı bulunmuş ise de söz konusu hukuka aykırılık Yargıtay tarafından giderilmiştir.

B. Sahte Fatura Kullanma Suçu Yönünden

Sanığın savunmasında suçlamaları kabul etmediğini, alışlarının gerçek bir ticari ilişkiye dayandığını beyan etmesi karşısında, maddi gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi bakımından;

1. Suça konu olan faturaları düzenleyen mükellefler hakkında düzenlenen vergi tekniği raporlarının emanette bulunduğu ancak incelenmediği ve hükme esas alınıp alınmadığının anlaşılamaması karşısında, bahse konu raporlarda yer alan sahte fatura düzenleyici olduğu iddia olunan mükellefler hakkında sahte fatura düzenleme suçundan dava açılıp açılmadığının araştırılması; dava açılmış ise, dosyalarının getirtilerek incelenmesi ve bu davayla ilgili belgelerin onaylı örneklerinin çıkartılarak dosya içine konulması,

2)Faturaları düzenleyen şirket yetkilileri veya kişilerin, CMK'nin 48. maddesi uyarınca çekinme hakları hatırlatılarak tanık sıfatıyla dinlenmesi; kendilerinden, sözü edilen faturaları hangi hukuki ilişkiye dayanarak kime verdiklerinin sorulması,

3. Faturaların gerçek alım satım karşılığı olup olmadığının belirlenmesi için;

a) Faturayı düzenleyen şirkete ait mal ve para akışını gösteren sevk ve taşıma irsaliyelerinin, teslim ve tesellüm belgelerinin, bedelinin ödendiğine ilişkin ticari teamüle uygun ve kanıtlama yeterliliği olan banka hesaplarının ve kasa mevcuduyla uyumlu geçerli belgelerin; faturaları kullananlara ait yeterli mal girişi veya üretimi olup olmadığına ilişkin belgelerin getirtilmesi,

b) Faturaları düzenleyen mükellefler ile kullanan mükellefin ticari defterleri ve belgeleri üzerinde karşılıklı bilirkişi incelemesi yaptırılması,

Sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak eksik inceleme sonucu ile yazılı şekilde hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuştur.

IV. KARAR

A. 5464 Sayılı Kanuna Aykırılık Suçu Yönünden

Gerekçe bölümünün (A) bendinde açıklanan nedenlerle Isparta 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.06.2023 tarihli ve 2023/183 Esas, 2023/650 Karar sayılı kararına yönelik sanık müdafinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesi gereği sanık hakkında kurulan 3 numaralı hüküm fıkrasına 4 numaralı paragraftan sonra gelecek şekilde; “bozma öncesi aleyhe temyiz bulunmadığı gözetilerek, 1412 sayılı Kanun’un 326 ncı maddesinin son fıkrası uyarınca sonuç ceza miktarı açısından sanığın kazanılmış hakkının dikkate alınması suretiyle "2 yıl 1 ay hapis ve 100,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına,” paragrafının eklenmesi suretiyle hükmün, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

B. Sahte Fatura Kullanma Suçu Yönünden

Gerekçe bölümünün (B) bendinde açıklanan nedenlerle Isparta 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.06.2023 tarihli ve 2023/183 Esas, 2023/650 Karar sayılı kararına yönelik sanık müdafinin temyiz isteği yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, 2011 takvim yılında sahte belge kullanma suçundan açılan kamu davasının gerçekleşen olağanüstü zamanaşımına göre düşmesi gerektiğine dair başkan vekili ... değişik ek gerekçesiyle oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

23.01.2024 tarihinde karar verildi.

DEĞİŞİK EK GEREKÇE

Dairemizin yukarıda esas ve karar numaraları belirtilen 23.01.2024 tarihli, ilamındaki IV B sayılı çoğunluğun bozma görüşüne aşağıda belirtilen değişik ek gerekçe ile birlikte katılıyorum.

Sayın çoğunlukla ortaya çıkan aykırılığın konusu her biri bağımsızlığını koruyan ancak zincirleme şekilde işlenen suçlar yönünden zaman aşımının ayrı ayrı mı yoksa son işlenen suç tarihinden geriye doğru (zincirdeki suçların tamamını kapsayacak şekilde) bir bütün olarak mı hesaplanacağına ilişkindir.

İnceleme konusu bozma üzerine verilen yerel mahkeme kararında sahte fatura kullanma eylemleri ile ilgili olarak sanık hakkında birden fazla takvim yılına (2011, 2012 takvim yılları) ilişkin TCK'nin 43 üncü maddesi de uygulanmak suretiyle mahkumiyet hükmü kurulduğu anlaşılmaktadır.

Zincirleme suç hükümlerini düzenleyen TCK’nin 43/1 inci maddesine göre; “Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda, bir cezaya hükmedilir. Ancak bu ceza, dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. Bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri, aynı suç sayılır. Mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu fıkra hükmü uygulanır.”

Zamanaşımının hesaplama yöntemini düzenleyen TCK’nin 66/6 ncı maddesine göre; “... zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden... işlemeye başlar.”

Yerel mahkemece sanığın birden fazla takvim yılına ilişkin sahte belge kullanma suçlarından ayrı ayrı mahkumiyetine dair hüküm kurulmuş olup, inceleme tarihi itibariyle bazı takvim yılına ilişkin suçlardan açılan kamu davalarının yasada öngörülen olağanüstü zamanaşımı süresinin dolmuş olması sebebiyle TCK’nin 66/1 e ve 67/4 üncü maddeleri uyarınca düşürülmesi zorunludur.

Sanığa atılı sahte belge kullanma suçuna öngörülen olağan zamanaşımı süresi TCK’nin 66/1 e maddesine göre 8 yıl, olağanüstü zamanaşımı süresi ise TCK’nin 67/4 üncü maddesine göre 12 yıldır.

TCK’nin 43/1 maddesindeki düzenlemeye göre zincirleme suçlar aynı suç işleme kararı ile işlenmiş olmasına rağmen her biri bağımsızlığını korumaktadır. Buna karşılık bağımsızlığı koruyan suçlara tek bir ceza verilmesi, ancak bu cezanın artırılarak uygulanması benimsenmiştir. Dolayısıyla zincirleme suç kurumu sanık lehine bir düzenlemedir. Zincirleme olarak işlenen her bir suç bağımsızlığını koruduğu içinde birbirinden bağımsız olarak zamanaşımına uğraması gerekir. Diğer bir değişle zincirleme olarak işlenen suçlardan bazılarının zamanaşımına uğraması halinde bu suçların zincirden çıkarılması ve yalnızca zamanaşımına uğramayan suçların cezalandırılması gerekir. ( TANER, Fahri Gökçen, Ceza Hukukunda Zamanaşımı, A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s.165; KUNTER, Ceza Hukukunda Zamanaşımı, s.69; ayrıca TAŞDEMİR Kubilay, Ceza Hukukunda Zamanaşımı, 2. Bası, Ocak 2015, s.134)

TCK’nin 66/6. Maddesindeki düzenleme zaman aşımının başlangıcının tespit açısından mahkemelere ışık tutan bir düzenlemedir. Diğer bir deyişle, yasa koyucu zincirleme şekilde işlenen suçlarda zamanaşımının zincirin hangi halkasından başlatılacağına ilişkin bir belirleme yapmaktadır. Esasen böyle bir düzenleme olmasaydı dahi suç teorisi gereği zamanaşımının zincirin en son halkasından başlatılması gereklidir.

Dolayısıyla kural olarak dava zamanaşımı süresi zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden itibaren başlarsa da bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda bu suçlar arasındaki zaman aralıkları net ve ayrı ayrı belirlenebilecek durumda ise zincirin halkasını teşkil eden suçlardan bir kısmının diğer suçlardan bağımsız olarak dava zamanaşımına uğraması mümkündür. TCK’nın 43/1 inci maddesinde fiillerin çokluğu korunurken cezanın birliği ilkesi benimsendiğine göre inceleme tarihi itibariyle zincirleme suçun halkalarına oluşturan suçlardan biri ve birkaçının zamanaşımına uğraması halinde bu suçlar bakımından düşme kararı verilmesi zorunludur. Çünkü TCK’nin 66/6 ncı maddesi fiillerin çokluğunu ortadan kaldıran bir düzenleme değildir.

Bu açıklamalar ışığında inceleme tarihi itibariyle olağanüstü zamanaşımı gerçekleşen (2011 takvim yılında sahte fatura kullanma suçundan açılan) kamu davasının düşürülmesi gerektiğine işaretle de bozulması gerektiği görüşündeyim. 23.01.2024