Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2021/169 E., 2023/289 K.

KARAR: Kabul Davacı Kurum vekili

Taraflar arasındaki rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı Kurum ve davalı ... Anonim Şirketi vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum sigortalılarından ...'ın davalı işverenler Çatalağzı ... Enerji taşeronu ... Yapı A.Ş. alt taşeronu ... Tes. Ltd. Şti'nin 6 adet köpük kulesi tesis adresinde kurulu işyerinde çalışırken 01.03.2010 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu malul kaldığı, olayın meydana gelmesinde davalı işverenlerin kusurunun bulunduğu, sigortalıya Kurumca 48.100,88 TL peşin değerli gelir bağlandığı, 9.257,68 TL geçici işgöremezlik ödemesi ile 4.406,51 TL tedavi masrafı yapıldığı, olayda davalının kusurunun bulunduğu iddiasıyla asıl ve birleşen davada gelir masraf ve ödemelerin yasal faizleriyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı İflas Halinde ... Yapı İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığı, dava konusu iş kazası geçirdiği iddia edilen ...'ın davalı şirketin işçisi değil, diğer davalı ...'ın işçisi olduğu, davanın görevli ve yetkili mahkemede açılmadığı, sorumluluk sigortası yaptırıldığı, sigortalının kusurunun belirlenmesi gerektiği, davalı şirketin kusuru olmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayın davalı şirketle herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, Mahkemenin 2010/483 E. sayılı dosyasında SGK tarafından açılan rücuan alacak davasının heyet bilirkişi raporunda net olarak ... Enerji'nin "Anahtar Teslim" olarak iş ifa etmesi nedeni ile işveren sıfatının olmadığının ifade edildiği, asıl işveren olmadıkları savunmasıyla danın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İmalat Montaj Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi yetkilisi cevap dilekçesinde özetle; olayda davalı şirkete yüklenebilecek herhangi bir kusur bulunmadığı, ustabaşı olarak çalışan sigortalıya iki ayrı kademede iş güvenliği eğitimi verildiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 05.12.2013 tarihli ve 2012/410 Esas, 2013/482 Karar sayılı kararı ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Kurumca kaza nedeniyle sigortalıya 48.100,88 TL peşin değerli gelir bağlandığı, 9.257,68 TL geçici işgöremezlik ödemesi ile 4.406,51 TL tedavi masrafı ödendiği, oluşan kazada davalı ...Ş.'nin kusursuz olduğu, sigortalının %50 oranında, davalılar ... Yapı İnş.ve Tic. A.Ş. ile ... Tesisat İmal Mon. San. Tic. Ltd. Şti.'nin birlikte ve eşit oranda olmak üzere %50 oranında kusurlu oldukları, teselsül sorumluluk ilkesi gereğince davalılar ... Yapı İnş. ve Tic. A.Ş. ile ... Tesisat İmal Mon. San. Tic. Ltd. Şti.'nin %50 oranında kusurdan sorumlu oldukları kabul edilerek, kusurlu tahsisin 24.050,44 TL, kusurlu işgöremezlik ödemesinin 4.628,84 TL, kusurlu tedavi masrafının 2.203,25 TL olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle davacının davalılardan ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş.'ye karşı açtığı davanın reddine, davacının diğer davalılar ... Yapı A.Ş. ve ... Ltd. Şirketi aleyhine açtığı davanın kabulü ile 50,00 TL sigortalıya bağlanan gelirlerden kaynaklanan alacağın 30.01.2012 tarihinden, 25,00 TL geçici işgöremezlik ödemesinden kaynaklanan alacağın 07.09.2011 tarihinden, 25,00 TL tedavi masrafından kaynaklanan alacağın 19.03.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin 05.12.2013 tarihli ve 2012/410 Esas, 2013/482 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ile davalı ... İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi ve davalı ... İmalat Montaj Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemiz tarafından 30.06.2015 tarihli ve 2014/5885 Esas, 2015/13188 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Mahkemece, davalılar arasında, yukarıda anlatılan şekilde asıl işveren taşeron ilişkisi bulunup bulunmadığı ve ... Enerji Elektrik Üretim AŞ'nin hukuki statüsü yeterince araştırılmamıştır. Bu durumda, mahkemece, davalılar arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve aralarında asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığının bulunup bulunmadığının araştırılması, varılan sonuca göre gerektiğinde yeniden kusur incelemesi yaptırılması gerekmektedir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."

B. Mahkemece İlk Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 21.12.2017 tarih ve 2015/355 Esas, 2017/521 Karar sayılı kararı ile sigortalı ...'ın davalılara ait işyerinde 01.03.2010 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu malul kaldığı, gerçekleşen iş kazası dolayısı ile sigortalıya davalı SGK tarafından gelir bağlandığı, geçici iş göremezlik döneminde ödemede bulunulduğu ve tedavi sürecinde masraf yapıldığı, kazanın meydana gelmesinde davalıların % 70 kusurlu olduğu gerekçesiyle davacının davasının kabulüne, davalıların % 70 kusurlu olduğu anlaşılmakla, davacının davalılardan bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 33.670,61 TL, ödenen geçici iş göremezlik ödemesinden kaynaklı isteyebileceği alacağının 6.480,37 TL, yapılan tedavi masraflardan kaynaklı isteyebileceği alacağının 3.084,55 TL olduğunun tespiti ile taleple bağlı kalınarak; hak sahibine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 50,00 TL'nin gelirin onay tarihi olan 30.01.2012 tarihinden itibaren, hak sahibine ödenen geçici iş göremezlik ödemesinden kaynaklı alacak olarak 25,00 TL'nin ödeme tarihi olan 07.09.2011 tarihinden itibaren, Kurum tarafından yapılan masraflardan kaynaklı alacak olarak 25,00 TL'nin sarf tarihi olan 19.03.2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 21.12.2017 tarih ve 2015/355 Esas, 2017/521 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemiz tarafından 20.12.2018 tarihli ve 2018/1964 Esas, 2018/10929 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Dosya kapsamından, olay nedeni ile Sosyal Güvenlik Kurumu Kontrol Memuru tarafından hazırlanan 04.04.2011 tarihli Soruşturma Raporunda; '... SGK İl Müdürlüğünde ...43255.067.06 ... Tesisat İmalat Montaj San. ve Tic. Ltd.Şti. adına işlem gören ...adresinde kurulu ... Madencilik San. Tic.AŞ taşeronu olarak (Çatalağzı ... Enerji içinde 6 adet Köpük Kulesi Tesisi işi işyeriyle ilgili olarak ...sigorta sicil numaralı kazalı ...’ın 01.03.2010 tarihli maruz kaldığı' kazanın incelendiğinin belirtildiği,

Kurum tarafından mahkemeye gönderilen 09.11.2015 tarihli müzekkere cevabında; '... isimli sigortalının iş kazası geçirdiği 01.03.2010 tarihinde çalıştığı ... Tesisat İmalat Montaj San. ve Tic. Ltd.Şti.’ nin ...adresinde ... Madencilik San. Tic. AŞ ünvanlı işyerinin taşeronu olarak çalıştığı ve ... Yapı İnşaat ve Tic. AŞ. nin ise ...adresinde ... Elektrik Üretim AŞ’ nin taşeronu olarak çalıştığı tespit edilmiştir' denildiği görülmekle,

Dava dışı ... A.Ş.’nin davalılar ile olan ilişkisi ve şirketlerin santral yapımında üstlendikleri işlerin neler olduğu, hangi işlerde işçi çalıştırdıkları, giderek kazanın meydan geldiği işte işçi çalıştıran şirketlerin hangileri olduğu, dolayısıyla aralarında asıl işveren taşeron ilişkisinin bulunup bulunmadığının yeterince araştırılmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ve dosya kapsamı dikkate alınarak davalılar arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve aralarında asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığının bulunup bulunmadığının net bir şekilde belirlendikten sonra varılan sonuca göre yeniden kusur incelemesi yaptırılması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 22.12.2020 tarih ve 2019/41 Esas, 2020/254 Karar sayılı kararı ile sigortalı ...'ın davalı ... Ltd. Şti de sigortalı çalışmakta iken 01.03.2010 tarihinde saç montaj işi yapımı sırasında iş kazası geçirdiği, davalı ... ile diğer davalı ... A.Ş. arasında 29.04.2008 tarihli inşaat işleri sözleşmesi imzalandığı, sözleşme konusunun ... Çatalağzı 600 MW Kömür Santrali Projesi olduğu, davalı ... Yap A.Ş. tarafından inşaata ilişkin olarak çelik konstrüksiyon imalatı işinin diğer davalı ... Limited Şirketine devir edildiği, meydana gelen kazada davalı ... Enerjinin çalışanının bulunmadığı, kazanın meydana geldiği işin ihale yolu ile anahtar teslimi olarak davalı ... A.Ş. verildiği anlaşıldığından davalı ...'nin iş veren sıfatı olmadığı ve kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı; davalı ... Ltd. Şti.'nin sigortalısı olan ...'ın yapmış olduğu işin davalı ... A.Ş. aldığı ve onun sorumluluğunda olduğu ancak çelik konstrüksiyon imalatının uzmanlık gerektirmesi nedeni ile asıl işin bölünerek verildiği bu nedenle davalıların asıl iş veren alt işveren olarak sıfatı ile her iki davalının sorumlu olduğu ve alınan kusur raporu ile davalı ... Şirketinin %45, davalı ... Şirketinin %25 kusurlu olduğu (toplamda %70) anlaşılmış olup asıl ve birleşen dava bir arada değerlendirildiği gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile davacının davalı ...Ş.'ye karşı açtığı davanın reddine, davacının davalılar .... Yapı A.Ş. ve .... Ltd.Şirketi aleyhine açtığı davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, sigortalıya bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 50,00 TL'nin gelirin onay tarihinden itibaren, sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödemesinden kaynaklı alacak olarak 4.603,84 TL'nin ödeme tarihinden itibaren, Kurum tarafından yapılan tedavi masraflardan kaynaklı alacak olarak 2.178,25 TL'nin sarf tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılar .... Yapı A.Ş. ve .... Ltd.Şirketinden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bağlanan gelire ilişkin fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına, ödenen geçici iş göremezlik ödemesine yönelik fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

1. Mahkemenin 22.12.2020 tarih ve 2019/41 Esas, 2020/254 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ile davalılar ... Yapı İnşaat ve Ticaret Anonim Şirketi ve ... Enerji Elektrik Üretim Anonim Şirketi vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairemiz tarafından 15.04.2021 tarihli ve 2021/2701 Esas, 2021/5398 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Davacı Kurum, 01.03.2010 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda geçici iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelirler ile masraf ve ödemelerden oluşan Kurum zararının davalılardan tahsilini talep etmiş olup, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece; '...meydana gelen kazada davalı ... Enerjinin çalışanının bulunmadığı, kazanın meydana geldiği işin ihale yolu ile anahtar teslimi olarak davalı ... A.Ş. verildiği anlaşıldığından davalı ...'nin iş veren sıfatı olmadığı ve kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı anlaşılmıştır. Davalı ... Ltd. Şti nin sigortalısı olan ...'ın yapmış olduğu işin davalı ... A.Ş aldığı ve onun sorumluluğunda olduğu ancak çelik konstrüksiyon imalatının uzmanlık gerektirmesi nedeni ile asıl işin bölünerek verildiği bu nedenle davalıların asıl iş veren alt işveren olarak sıfatı ile her iki davalının sorumlu olduğu' tespitleri ile ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş. hakkında açılan davanın reddine, diğer davalılar yönünden kabulüne dair karar verildiği, ancak bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği eksik araştırma ile hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır.

20.12.2018 tarihli bozma ilamında belirtilen yasal düzenlemeler kapsamında davalılar arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve aralarında asıl işveren taşeron ilişkisinin varlığının bulunup bulunmadığının net bir şekilde belirlenmesi için, ...nin ana sözleşmesinin ilgili ticaret odasından celbi ile şirketin ana faaliyet alanı tespit edilmeli, davacı Kurumdan kazanın meydana geldiği işyerinden verilmiş dönem bordroları celbedilmeli ve yine Kurumdan aynı işyerinden ...tarafından işyeri tescili bulunup bulunmadığı ve işçi çalıştırıp çalıştırmadığı sorulmalı, celbedilecek bordrolardan daha önce dinlenen kazalı sigortalı ... ve tanık ... dışında resen tespit edilecek işçiler dinlenerek, kazanın meydana geldiği sahada davalı ...nin işçisi bulunup bulunmadığı varsa yaptıkları işin ne olduğu, daha önce dinlenen tanıkların beyanlarında sözü edilen Çinli işçilerin kimin elemanı olduğu, ne iş yaptıkları, şirketlerin santral yapımında üstlendikleri işlerin neler olduğu, hangi işlerde işçi çalıştırdıkları, giderek kazanın meydan geldiği işte işçi çalıştıran şirketlerin hangileri olduğu hususlarında beyanları alınmalı, şirketler arasındaki asıl işveren taşeron ilişkisi hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edildikten sonra varılacak sonuç uyarınca karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."

F. Mahkemece Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde tüm davalıların asıl iş veren alt işveren olarak sıfatı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu ve alınan kusur raporu ile davalı ... şirketinin %20, ... Şirketinin %25, davalı ... Şirketinin %25 kusurlu olduğu ( toplamda %70 ) kusur oranından sorumlu oldukları gerekçesiyle asıl ve birleşen dava birlikte değerlendirilerek; davacının davasının kabulü ile, davalıların % 70 kusurlu olduğu anlaşılmakla, hak sahibine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 33.670,61 TL'nin gelirin onay tarihinden itibaren, hak sahibine ödenen geçici iş göremezlik ödemesinden kaynaklı alacak olarak 6.480,37 TL'nin ödeme tarihinden itibaren, Kurum tarafından yapılan masraflardan kaynaklı alacak olarak 3.084,55 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı Kurum vekili ile davalı ... Anonim Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Anonim Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; hukuki ilişki maden mühendisleri tarafından değerlendirildiğinden usuli eksikli bulunduğu, davalının Türkiye'de enerji santralı inşaatı şirketi olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğu, inşaat alanında hiçbir faaliyet bulunmadığı, anahtar teslim işi verdiği, asıl işveren olmadığı, açılan benzer 18 ayrı davanın tamamında asıl işveren kabul edilmediği, yine bir başka şirket olan ADF yapı çalışanlarının açtığı davalarda da asıl işveren kabul edilmediği, faaliyet alanının enerji üretimi olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalıların %100 kusurlu olduğu, işveren olarak gerekli iş güvenliği önlemlerini almamaları nedeniyle kazanın meydana geldiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, iş kazası sonucu sürekli iş göremezlik durumuna giren sigortalıya bağlanan gelir ve yapılan masraflar nedeniyle oluşan Kurum zararının rücuan tahsili davasıdır.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 21 inci maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı Kurum ve davalı ... Anonim Şirketi vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.