Karar Detayı

MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1343 E., 2022/1881 K.

KARAR: Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: Gebze 3. İş Mahkemesi

SAYISI: 2017/426 E., 2022/180 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının 30.09.2012 tarihinde meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek maddi ve manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. cevap dilekçesinde özetle; olayda iş kazası olduğunu dair herhangi bir belge ya da bulgu bulunmadığını, müvekkili firmaya atfı mümkün herhangi bir kusur bulunmadığını, meydana gelen olayda müvekkili firma arasında nedensellik bağı oluşturabilecek herhangi bir maddi durumun söz konusu olmadığını, müvekkili firmanın sorumluluğu için gerekli illiyet bağının bulunmadığını, müvekkili firma ile diğer davalı firma arasında bir alt işveren üst işveren ilişkisi bulunmadığını, yapılan işin üretim işi olmayıp tamamen asıl işten ayrılan bir tamir onarım işi olduğunu, müvekkili firmanın üretim alanında herhangi bir işi ve katkısı bulunmadığını, dolayısıyla burada bir taşeronluk ilişkisinin söz konusu olmadığını, davacının maluliyet oranına itiraz ettiklerini, SGK tarafından belirlenen davacı maluliyet oranına itiraz ettiklerini beyan ederek davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Diğer davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle, davanın kısmen kabulü ile 117.504,70 TL maddi tazminatın, 45.000,00 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 30.09.2012 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle, Mahkeme kararının gerekçeden yoksun olduğunu, ıslaha karşı ileri sürdükleri zamanaşımı def'ilerinin dikkate alınmadığını, davacının, müvekkili şirket çalışanı olmayıp ... Reklamcılık İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin işçisi olduğunu, davacı ile müvekkili şirket arasında herhangi bir işçi işveren ilişkisi bulunmadığını, bu nedenle işbu davada müvekkili şirkete husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca, müvekkili şirketin alüminyum imalatı işi ile iştigal etmekte olup müvekkili şirketin, çatı onarım işleri için diğer davalılar ... Reklamcılık İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... ... ile malzeme ve işçilik dâhil olmak üzere anahtar teslim şeklinde anlaştığını, bu hususa ilişkin olarak iş sözleşmesinin dosyada olduğunu, söz konusu işin müvekkilinin iştigal alanı ile ilgili olmayıp müvekkilinin asıl/üst işveren sıfatı bulunmadığını, bilirkişice, tazminat hesaplaması yapılırken sürekli iş göremezlik derecesinin %26,2 olarak alındığını, hesaplamanın %26,2 oranı üzerinden yapılırken peşin sermaye değerinin %20,2 üzerinden tespit edilen tutar olarak mahsup edilmesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zira davacının, %26,2 oran üzerinden SGK'dan daha fazla gelir elde edeceğini, bu durumda, mükerrer ödeme gerçekleşmekte ve sorumluların durumunun da ağırlaştığını, yani %26,2 oranı üzerinden bağlanan gelirin, %20,2 oran üzerinden bağlanan gelirden fazla olacağından davacının haksız menfaat elde etmesine yol açıldığını, yerel Mahkemece bu hususun resen nazara alınarak davacıya; SGK'ya başvurması için önel vermesi ve SGK tarafından bağlanan gelirin kesin bir şekilde tespitinin sağlanması gerekmekte iken bu hususa uyulmamasının tek başına kararın kaldırılması nedeni olduğunu, davacının maluliyet oranının kesin bir şekilde tespit edilmediğini, bu hususta dosyaya sunmuş oldukları itirazlarının değerlendirilmediğini, hükmedilen manevi tazminatın fahiş miktarda olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı kazazede ...'in 30.09.2012 tarihinde davalı ... İnşaat Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti. işçisi olarak davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş.'nin fabrikasının mevcut çatı kaplamasının sökülüp yerlerine trapez ve şeffaf aydınlatma montaj işi yapımı sırasında yere düşmesi sonucu yaralandığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca düzenlenen 10.07.2014 tarihli raporda, meydana gelen olayın iş kazası olduğu, iş kazasının oluşumunda davalı ... İnşaat Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti'nin % 50, davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin %50 oranında kusurunun bulunduğu ve kazazedenin sigortalılık bildirimi yapılmadan çalıştırıldığının belirlendiği, Sosyal Güvenlik Kurumu İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Bölge Sağlık Kurulunun 12.05.2015 tarihli Sağlık Kurulu Kararında davacının sürekli iş göremezlik derecesinin %30,2 olarak belirlendiği ve kontrol muayenesi gerekmediğinin tespit edildiği, yargılama aşamasında maluliyet oranının tespiti için YSK'ya dosyanın gönderildiği, YSK'nın 14.03.2018 tarihli kararında düzeltme kaydı ile davacının maluliyet oranının %26,2 olduğuna karar verildiği, bu defa davacının sürekli iş göremezlik derecesinin tespiti için dosyanın Adli Tıp Kurumuna gönderildiği, Adli Tıp 3. İhtisas Kurulunun 19.12.2018 tarihli raporda da maluliyet oranının düzeltme kaydı ile %26,2 olduğunun bildirildiği, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sigortalı kazazedeye %30,2 SİD sonucu 47.738,60 TL PSD gelir bağlandığı, 13.031,65 TL GİG ödeneği ödendiği, 7.004,61 TL tedavi masrafı yapıldığı ve SGK tarafından Gebze 3. İş Mahkemesinin 2016/216 Esas sayılı dosyası ile davalı şirketler aleyhine açılmış olan rücuen tazminat davasının istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, davalı şirketin vekili istinaf dilekçesinde; usule ilişkin itirazlarını belirtmiş olup yapılan incelemede; İlk Derece Mahkeme kararının gerekçesinin olduğu, taraf iddia ve savunmalarının yazıldığı, taraflar arasındaki hukuki ilişki nitelendirmesinin yapıldığı, kusur ve hesap raporlarından hangisine itibar edildiğinin belirtildiği bu nedenle davalı vekilinin gerekçesiz karar itirazının reddi gerektiği, eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edildiği, kaldı ki iş kazasının 30.09.2012 tarihinde meydana geldiği ve ıslah tarihinin 21.02.2020 olduğu dikkate alındığında 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı bu nedenle davalı şirket veklinin zamanaşımı itirazının yersiz olduğu, Mahkemece 17.10.2019 tarihli hesap bilirkişi raporuna itibar edilerek davacının ıslahı doğrultusunda karar verildiği, dava konusu iş kazası ile ilgili Gebze 8. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/49 Esas 2015/359 Karar sayılı dosyası üzerinden yürütülen ceza yargılaması sonucunda; olay tarihinde ... Profil Makina Şirketinin çatısında, çatı tamiratında çalışan müştekinin düşmesi neticesinde meydana gelen olayın oluşumunda çatının tamiratı işini üstlenen .... Reklamcılık İnş. San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi ...'nın, ... Profil Makina Alm. Metal San. ve Tic. A.Ş. yetkilisi ... ... ve ... ...'ın sübut bulan taksirle yaralamaya sebebiyet vermek suçundan dolayı cezalandırılmasına karar verildiği ve verilen kararın Yargıtay incelemesinden geçerek 03.10.2019 tarihinde onandığı, SGK tarafından açılmış olan rücuen tazminat dava dosyasının incelenmesinde; istinaf incelemesinin Dairece yapıldığı ve Dairenin 2021/1722 Esas 2022/606 Karar sayılı ilamında; "kesinleşmiş ceza ilamında; davalı ... Profil Makina Alm. Metal San. ve Tic. A.Ş. yetkilisi ... ... ve ... ...'ın ihmali davranışlarının olayda etkisinin bulunduğunun saptanmış olduğu dikkate alınarak; ... Profil Makina Alm. Metal San. ve Tic. A.Ş. yetkilisi ... ...’ın %2,5 ve ... ...’ın %2,5 oranında kusurlu olduklarının kabulü ile değerlendirme yapılması ve Kurumun rücü limitininde bu kusur oranlarına göre 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin 1 ve 4 üncü fıkraları gözetilerek hesaplanması gerektiği" şeklinde karar verildiği, davalı ... Profil Makina Alm. Metal San. ve Tic. A.Ş. yetkilisi ... ... ve ... ...'ın meydana gelen iş kazası olayında ihmali davranışlarının etkisinin bulunduğu saptanmış olduğundan husumet ve kusur oranlarına yönelik yapılmış olan istinaf talebinin reddine karar vermek gerektiği, davacı vekilinin dava dilekçesinin konu kısmında ayrıca neticeyi talep kısmında taleplerinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ettiği ayrıca 21.02.2020 tarihli ıslah dilekçesinde aynı talebini tekrarladığı anlaşılmakla, İlk Derece Mahkeme kararının bu bakımdan doğru ve yerinde olduğunun tespit edildiği, davalı şirket vekili davacının sürekli iş göremezlik oranına itiraz etmiş ve alınan raporlar arasında çelişki olduğunu ileri sürmüş ise de; davacının maluliyet oranının eldeki davada Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesinin 19.12.2018 tarihli kararı ile %26,2 olarak belirlendiği tespit edilmekle davalı vekilinin istinafının haklı olmadığı yine hükme esas alınan 17.10.2019 tarihli hesap bilirkişi raporunda SGK tarafından davacı sigortalıya bağlanan 47.738,60 TL peşin sermaye değerli gelirin rücuya tabi kısmı davalı işveren kusur oranı karşılığı hesaplamadan mahsup edilmiş olmakla Mahkeme kararının doğru ve isabetli olduğu, davacının efor kaybı adı altında talep ettiği tazminatı dava dilekçesinde "ayrıca davacı, davalıların haksız, ağır kusurlu eylemleri yüzünden geçirdiği iş kazası sebebi nedeniyle daimi iş gücü kaybına uğradığı, bu oranda fazla efor sarf etmesi gerektiği, bundan sonra bir işte çalışma yapamayacağı, yapsa bile oldukça yoğun bir efor harcayacağı, fiilen davacının sağlık durumu günlük işlerinde dahi başkasının bakımına muhtaç şekle dönüştüğünden bu da raporlarla ortada olduğundan bir işte çalışması halinde dahi iş gücü kaybı zararının hüküm altına alınması tazminat hukukunun ve yerleşik Yargıtay içtihatlarının gereğidir. Davacı adına fazlaya dair haklarımız saklı kalarak talep ettiğimiz efor kaybı tazminatına hükmedilmesini talep zaruri olmuştur." şeklinde açıkladığı, davacının efor kaybı olarak belirttiği hususlar sürekli iş göremezlik oranı içerisinde, yani maddi tazminat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacı tarafın dava dilekçesinde 10.000,00 TL efor kaybı tazminatı 10.000,00 TL maddi tazminat talebinde bulunduğu, ıslah dilekçesinde ise açıkça efor kaybı tazminatı yönünden taleplerinin devam ettiğini açıkladığı, bu halde yukarıda açıklandığı üzere efor kaybı tazminatının maddi tazminat kapsamında değerlendirilerek, davacının toplam maddi tazminat talebi 127.504,70 TL hesaplanan 117.504,70 TL fazladan talep edilen 10.000,00 TL maddi tazminat yönünden davanın kısmen reddine karar verilmesi gerekirken maddi tazminat isteminin tümden kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığı, davalı şirketin istinaf başvurusunun bu yönden haklı olduğu, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, iş göremezlik tespit tarihi, davacının yaşı, dosya kapsamı dikkate alındığında yerel mahkemece davacı yararına hükmedilen 45.000,00 TL manevi tazminatın makul seviyede olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle, davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş.nin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/1 b.2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile 117.504,70 TL maddi tazminatın, 45.000,00 TL manevi tazminatın, kaza tarihi olan 30.09.2012 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesinde belirttiği sebepler ile kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğraması sonucu maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 366 yollamasıyla uygulanan 348 nci maddesi ve 369, 370 ve 371 nci maddeleri ile "Taraf ve Dava ehliyeti" açısından aynı kanunun 50 ve 51 nci maddeleri "Dava şartları ve incelemesi" açısından aynı kanunun 114 ve 115 nci maddeleridir.

3. Değerlendirme

1.Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

2.Taraf sıfatına gelince; bir ... dava etme yetkisi (dava ...) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o ... dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

3. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava ...) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru ... Arslan Ejder ..., Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, Medeni Hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10 358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir. Şu halde yapılması gereken iş; anılan HGK kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir.

4. Somut olayda, Ticaret Sicil Gazetesinin 24.02.2015 tarihli nüshasında yayımlanan ilana göre davalılardan ... Reklamcılık İnşaat Taahhüt San. Tic. Ltd. Şti.' nin Ticaret Sicilinden terkin edildiğinin anlaşılmasına ve anılan davalı şirketin işbu dava nedeniyle ihya edildiğini gösterir kaydın dosya kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.

5. Bu açıklamalar doğrultusunda davalı şirketin bağlı olduğu Ticaret Sicil Müdürlüğünden iş bu terkin kaydının olup olmadığı usulünce araştırılıp söz konusu durumun varlığı halinde yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacı tarafa işbu davalı şirketi ihya etmesi için dava açmak için önel vermek, işbu ihya davası sonucuna göre anılan davalı yönünden de usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanarak yargılama yapılması gerekirken, başka bir dava için verilen ihya kararının bu dava için bağlayıcı olmadığı da gözetilerek hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

6. O halde, HMK 369/1 inci maddesi kapsamında taraf teşkiline dair kanunun açık hükmüne aykırı görülen sebep gözetilerek, davalı ... Profil Makine Alüminyum Metal San. ve Tic. A.Ş. vekilinin bu aşamada temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR: **

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.