Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2014/424 E., 2022/553 K.

DAVA TARİHİ: 01.07.2013

KARAR: Kısmen Kabul

Taraflar arasında eksik hesaplandığı iddiası ile yaşlılık aylığının yeniden belirlenmesi ve davalı Kurumdan tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne, kısmen konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili tarafından, temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesi ile müvekkilinin 18.07.1997 tarihinden itibaren 21.00 3400008544978 tahsis numarası ile emekli maaşı aldığını, dilekçesine ekli dökümü verilen belgelerde yazılı işyerlerinde çalıştığını, emekliliğine esas alınan prim gün sayısının yanlış hesaplandığını, ancak ekte sunduğu dilekçelerde de belirttiği gibi yanlışlık düzeltilmemiş, müvekkilinin mağduriyetinin giderilmediğini, 1973 1993 yıllarında Bağ Kur'da geçen hizmetlerinin hangi tarihler arasında çalıştığı açıkça belirtilmesine rağmen isteğe bağlı hizmeti de dahil olmak üzere 5086 gün olmasına rağmen sigortada 2222 gün olarak dikkate alınmasının hatalı olduğunu, emekli maaşının güncelleştirilmesini ve eksik yatırılan maaşına istinaden 1.000.00 TL'nin tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Başkanlığı vekili, cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunduklarını, ... İş Mahkemesinin yetkili olduğunu, ayrıca 1997 yılından beri emekli aylığı almakta olan davacının emeklilik süresini 1997 yılından itibaren düzeltilmesini istemesinin hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, davacının 1997 yılında Kuruma intikal eden dilekçesi ile 506 sayılı Kanun'un 60/a c maddesine göre 01.08.1997 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, hesaplamada 600 günlük askerlik borçlanmasının 01.04.1974 30.08.1979 sürelerinde 4c statüsünde 1950 gün, 31.05.1986 30.09.1993 süresinde 4b statüsünde geçen 2639 gün hizmeti ile Kuruma tabi 2222 gün hizmeti olarak toplam 7410 gün hizmeti değerlendirilerek göstergesi 133325 aylık bağlama oranı %63,700 olarak tespit edilerek yaşlılık aylığı bağlandığını, aylık başlangıç tarihinde 34.38. TL olarak hesaplanan aylığı 2012/0cak döneminde ise 985,19. TL olarak hesaplandığını, Kurumca yapılan işlemlerde herhangi bir hata bulunmadığından haksız açılan davanın reddini savunmuştur.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, bozma öncesi verilen karar ile davacının gerçek prime esas günlerinin tahsis dosyasında mevcut 600 gün askerlik borçlanması, 01.04.1974 30.08.1979 süresinde 4/c (emekli sandığı) 1950 gün hizmeti, 31.05.1986 30.09.1993 süresinde 4/b Bağ Kur statüsünde geçen 2639 gün ve 4/a sigortada geçen 2222 gün prime esas kazanç günleri dikkate alınarak yaşlılık aylığı müracatını takip eden 01.08.1997 tarihi itibariyle 506 sayılı Kanun'un 60/a c bendine göre yaşlılık aylığı bağlandığı, Kurum tarafından tahsis dosyasındaki mevcut belgelere göre davacıya aylık bağlanma kararında sigortalılık başlangıç tarihinin bitim tarihine kadar 26 yıl 87 gün olarak dikkate alındığı, 01.08.1997 tarihinde gelir bağlandığı, göstergesinin 12895 aylık bağlanma oranının süreler dikkate alınarak 63,70 oran ile bağlandığı, 506 sayılı Kanun'un 60/a c gereğince yaşlılık aylığı bağlanmasında yasaya aykırı bir durum bulunmadığı kanaatine varıldığından, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin bozma öncesi verdiği kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, bozma kararında, Mahkemece, aylık hesabında esas alınan aylık bağlama oranında ve göstergede hata olmadığı gerekçesi ile hüküm kurulmuş ise de yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Hizmet cetveline göre, 01.01.1973 20.12.1989 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun'a tabi zorunlu, 01.11.1993 31.05.1997 tarihleri arasında aynı Kanun'a tabi isteğe bağlı sigortalılığı bulunan davacının, aylık mukteza tablosunda aylık hesabında esas alınan gün sayıları ile hizmet cetvelindeki 01.01.1980 31.05.1986 tarihleri arasındaki gün sayılarının birbiri ile tutarlı olmadığı anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca, hizmet cetvelinde davacıya ait olarak gözüken çalışmaların aylık hesabında esas alınmamasının sebebi Kurumdan sorularak, belirlenecek olan uyuşmazlığın niteliğine göre davacıya gerektiğinde bu yönde dava açması için (hizmet süresinin tespiti, aidiyet ve benzeri) süre verilerek, davacının prim gün sayısı tereddütsüz belirlenerek, bu çerçevede yaşlılık aylığı miktarı yönünden yeniden bilirkişi yada bilirkişi heyetinden rapor alınarak, varılacak sonuca göre karar verilmelidir. Şeklindeki gerekçe ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2014/11017 Esas 2014/17480 Karar sayılı 15.9.2014 tarihli ilamı doğrultusunda yapılan yargılama neticesinde; yargılama devam ederken davalı Kurumca davacının hizmet süresinde düzeltme yapılmıştır. Buna göre Bağcılar SGM tarafından gönderilen müzekkere cevabından aylık bağlama kararında değişiklik yapıldığı, davacının 4002 gün SSK, 2639 gün Bağ Kur, 1950 güm Emekli Sandığı, 600 gün askerlik borçlanması olmak üzere toplam 9.191 gün hizmetinin tespit edildiği, daha sonra gelen cevaptan davacının hizmet cetveline göre 4.291 gün 4 a, 2.639 gün 4 b, 600 gün askerlik borçlanması ve 1.950 gün 4 c olmak üzere toplam 9.480 gün hizmetinin kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Davacının tespit edilen hizmet süresi nedeniyle yargılama esnasında hizmet süresine ilişkin talebi açısından Kurum tarafından düzeltme yapıldığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Davacıya yapılan ödemeler ve tespit edilen hizmet süresi, davacının emekli olduğu yaş dikkate alındığında davacıya eksik aylık ödendiğinden davacının talebi ile bağlı kalınarak eksik aylığı hüküm altına alınmıştır. Toplanan ve değerlendirilen kanıt durumuna göre düzenlenen bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun bulunmuş ve hükme esas alınmıştır.

Açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulüne, davacının sigortalı hizmet süresinin tespitine ilişkin talebi konusuz kaldığından bu taleple ilgili karar verilmesine yer olmadığına, davacının eksik yatırılan emeklilik maaşına istinaden 1000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; davacı hakkında Kurumca yapılan işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, esasen verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğu, Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu ve davanın tümden reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı Kurumca davacıya bağlanan aylığın eksik hesaplandığı iddiası ile yaşlılık aylığının yeniden belirlenmesi ve fark aylıkların davalı Kurumdan tahsili gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile mülga 506 sayılı Kanun hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi Mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir. (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9 508 E., 2006/521 sayılı kararı)

2.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

3.Eldeki davada ise uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hakkın gereği gibi yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, bozma sonrası aldırılan raporlar arasındaki çelişki usulünce giderilmediği gibi, aldırılan hesap raporunda da davacı hakkında 5510 sayılı Kanun'un geçici 39 uncu maddesi hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı ve Kurumca davacı hakkında anılan madde hükmüne göre bir işlem yapılıp yapılmadığının sorulmadığı anlaşılmakta olup, uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hak çerçevesinde, davacı hakkında Kurum verilerini irdeleyen ve Kurumdan ayrılma yönlerini de belirten, denetime elverişli ve tüm çelişkileri gideren bir rapor aldırılarak karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.