Karar Detayı

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2018/2140 E., 2020/1531 K.

KARAR: Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Karşıyaka 3. İş Mahkemesi

SAYISI: 2014/299 E., 2018/218 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ... Plastik Geri Dönüşüm San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... Plastik Geri Dönüşüm San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; olay günü hurda plastik kırımı yapan makinede meydana gelen tıkanıklığın müvekkili tarafından tamiri esnasında müvekkilinin makineyi çalıştırmaması için uyarmasına rağmen davalı ...’nın bu uyarıları dinlemeyerek makineyi çalıştırması sonucu, müvekkilinin elinin makineye sıkışarak parçalandığını, olayla ilgili olarak Karşıyaka 4. Asliye Ceza Mahkemesinde açılan ceza davası sonucunda 2013/429 E. 2014/269 K. sayılı ilam ile davalı ...’nın kusurlu bulunarak mahkumiyetine karar verildiğini, dosyanın temyiz aşamasında olduğunu, davalı işveren şirketin ise iş güvenliği konusunda mevzuattan kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmeyerek iş kazasının gerçekleşmesine neden olduğunu, ayrıca davalı işverenin müvekkilini hileli davranışlar ile başka işyerinde çalışmış gibi gösterdiğini, müvekkilinin çoğu hastanede olmak üzere yaklaşık 9 10 ay yatarak tedavi gördüğünü, hiç iş yapamadığını ve kalıcı hasara neden olacak şekilde yaralandığını, bu nedenle sakatlığı oranında muhtemel ömür boyunca efor kaybı talep etme ... bulunduğunu, kaza tarihinde 24 yaşında olan davacının sözkonusu sakatlığın izlerini ömür boyunca taşıyacağını ve psikolojisinin de derinden etkileneceğini belirterek; fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla maddi istemi belirsiz alacak davası niteliğinde 8.000 TL olarak ve 70.000 TL manevi tazminat ile 2.000 TL işçilik alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, ücret alacağına ilişkin istemin asıl davadan tefrikine karar verildiği anlaşılmıştır.

2. Davacı vekili 21.05.2018 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat istemini 250.071,38 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. Tic. Ltd. Şti. vekili; davacı ile davalı müvekkili arasında işçi işveren ilişkisi, diğer davalı ile de alt işveren taşeron ilişkisi olmadığını, diğer davalının müvekkilinin tedarikçisi olduğunu, davacının da diğer davalının çalışanı olduğunu, bu nedenle dava konusu olayda İş Mahkemelerinin görevli olmadığını, diğer yandan diğer davalı ...’nın davacıya karşı sorumluluktan kurtulabilmek için müvekkili aleyhinde Karşıyaka 4. İş Mahkemesinin 2013/213 E. sayılı dosyası ile hizmet tespiti davası ikame ettiğini, bu dosyada dinlenen tanıkların davalı ...’in müvekkili firmanın çalışanı olmadığını, davacı ...’yı tanımadıklarını beyan ettiklerini, olay günü piyasadan topladığı hurdaları müvekkili işyerine getiren davalı ...’in yanında getirdiği işçisi davacı ... ile birlikte müvekkili firmaya mal teslimi için geldiğini, yapmaları gereken işin getirdikleri hurda plastikleri işyerine teslim edip ayrılmak olduğunu, ancak davacı ve diğer davalının müvekkili firmadan herhangi bir talimat almadan kendi inisiyatifleri ile müvekkili firmanın dışında ayrı bir bölümde tutulan plastik malzemenin kırılmasına yarayan makinede getirdikleri plastikleri parçalamak istediklerini ve kazanın bu sırada meydana geldiğini, davacının diğer davalının işçisi olması nedeni ile davanın husumet yönünden de reddi gerektiğini, davacının ceza davasında haftalığını ...’dan aldığını ifade ettiğini, kabul anlamına gelmemek üzere olayda 3 üncü kişi konumunda olan ...’nın ağır kusuru nedeni ile illiyet bağının kesildiğini, ayrıca talep edilen manevi tazminatın da fahiş olduğunu, davacının ceza davasında mağduriyetinin giderildiğini müvekkili firmadan şikayetçi olmadığını, zararının müvekkilleri tarafından giderildiğini beyan ettiğini, meydana gelen olayın iş kazası değil haksız fiil niteliğinde olduğunu, bu nedenle zamanaşımı defiinde bulunduklarını, işçilik alacakları yönünden ise davacının müvekkili firmada 14.03.2013 21.10.2013 tarihleri arasında çalıştığını, davacının raporlu olsa da fiilen çalışmadığı halde maaşının ve sigortasının ödendiğini, müvekkilinin raporlu iken çalışmadığı halde ücret aldığından SGK tarafından ödenen geçici işgöremezlik ödeneklerini müvekkiline iade etmesi gerektiğini, davacının ayrıca psikolojik baskı yaptığı müvekkilinden kendisini ve çocuğunu bahane ederek haricen para aldığını, davacıya yapılan ücret ödemelerinin davacının imzası havi ücret bordroları ile doğrulandığını, davacının rapor bitiminde yeni rapor getirmediğini ve gelip çalışmadığını, bu nedenle hizmet akdinin sona erdirildiğini belirterek; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ...'nın davaya cevap vermemiş olduğu anlaşılmıştır. Herhangi bir beyanda da bulunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası yazılı kararında özetle; davacı ... davalı işveren Güney Plastik şirketinin işçisi iken 14.12.2012 tarihinde dava konusu iş kazasına maruz kaldığı, olay günü saat 12:00 sıralarında diğer davalı ...'nın Güney Plastik Şirketinin işyerinin bahçesinde bulunan ve arızalı olduğu için çalışmayan bir helezonu tamir etmesi için davacıyı görevlendirdiği, davacının helezonu tahliye borusunu çıkarttıktan sonra içinde sıkışmış olan plastik parçalarını temizlerken davalı ...'nın helezonu çalıştırması ile ...'nın sağ kolunun helezonun sonsuz vida mekanizmasına kapıldığı ve ağır yaralanmasına sebep olduğu, kaza nedeniyle iş göremezlik oranının %43,2 olarak tespit edildiği, kaza olayı ile ilgili Karşıyaka 4. Sulh Ceza Mahkemesinde açılan kamu davasında alınan bilirkişi heyet raporuna göre; işveren vekili ...'ın 1 inci derece asli kusurlu, davalı ...'nın 2 nci derece asli kusurlu bulunduğu, kazalı ...'ya ise herhangi bir kusur atfedilmediği, dosya kapsamında alınan kusur raporuna göre; kaza olayının meydana gelmesinde davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. Tic. Ltd. Şti.’nin % 50, davalı ...’nın % 50 kusurlu olduğunun belirlendiği, 07.05.2018 tarihli bilirkişi raporuna göre; % 43,2 sürekli işgöremezliği nedeni ile uğramış olduğu maddi kazanç kaybının 250.071,38. TL olarak hesaplandığı, kusur durumu, davacının maluliyet oranı, kazanın oluş şekli, kaza tarihi, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, paranın satın alma gücü dikkate alınarak davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulüyle davacı için 45.000,00 TL manevi tazminata hükmetmek gerektiği gerekçeleriyle; 250.071,38 TL maddi ve 45.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 14.12.2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesi ile davacı ve diğer davalının firmalarının çalışanı olmadıklarını, olayın iş kazası olmadığını, olay sonrası davacı ile uzlaşıldığını, davalının kaza sonrası davacıyı sigortalı yaptığını, kusur incelemesi ve kusur oranları ile maluliyet tespitinin hatalı olduğunu, manevi tazminatın hakkaniyete aykırı olduğunu bildirerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri gibi davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; her ne kadar davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının olay tarihinde diğer davalı ...’nın işçisi olduğunu savunmuş ise de davalı ...’in açtığı hizmet tespiti davası sonunda, Karşıyaka 4. İş Mahkemesinin 05.12.2014 tarih, 2013/213 E.2014/365 K. sayılı kararı ile kaza tarihini de kapsayan 10.11.2011 07.02.2013 tarihleri arasında diğer davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. işçisi olduğunun tespitine karar verilip, kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Davacı ...’nın, davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti.’nde kazadan yaklaşık bir hafta öncesinden beri diğer davalı ve olay tarihinde ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. işçisi olan ... Temürboğa ile birlikte çalıştığının anlaşılması, davacının davalı şirkete ait işyerindeki makinede çalışırken iş kazası geçirmesi, davacı tanıklarının anlatımları, yukarıda karar tarih ve numaraları ile gerekçelerine yer verilen Karşıyaka 4. Sulh Ceza ve 4. İş Mahkemelerinin karar gerekçeleri, SGK teftiş raporu ile tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. işçisi olmadığı ve kazanın iş kazası sayılmayacağına dair itirazları yerinde görülmemiştir. Davalı vekili her ne kadar maluliyet oranına itiraz etmiş ve Mahkeme tarafından SGK Yüksek Sağlık Kurulundan ayrıca rapor aldırılmamış ise de; davalının maluliyet oranına dair sağlık kurulu yazısının okunduğu 16.03.2016 ve maluliyet oranının değişmediğine dair yazının okunduğu 12.02.2018 tarihli duruşmalarda maluliyet oranına karşı itirazda bulunmadığı, sağlık raporlarında davacının işgücü kaybının doğrudan elindeki kesi ile ilgili olup, önceden oluşan göz yaralanmasının değerlendirmeye tabi tutulmadığı anlaşılmakla, bu aşamadan sonra maluliyet oranına yapılan itiraz yerinde görülmemiştir. Öte yandan, ortada Türk Borçlar Kanunu’nun 420 nci maddesinde tanımlandığı şekilde tüm alacak kalemlerini içeren, bankadan ödemelerin yapıldığını kanıtlar nitelikte bir ibraname bulunmadığından, davalı şirket ve davacı arasında uzlaşma sağlandığına dair itirazın yerinde olmadığı; davacının işyerinde yeni işçi olmasına rağmen, eğitim verilmeden tehlikeli işte çalıştırılması ve kusur bilirkişi raporundaki yerinde görülen tespitler ile hem SGK hem de SGK Yüksek Sağlık Kurulu raporunun çelişmeyen saptamaları, davacıda oluşan sürekli bedensel eksikliğin niteliği karşısında kusur ve iş göremezlik oranı tespitine yapılan itirazlar yerinde görülmemiştir. Ayrıca, davacının kaza sırasında ve sonrasında duyduğu acı, iş göremezlik oranı, paranın satın alma gücünün kaza tarihinden bu yana gösterdiği değişim karşısında manevi tazminat miktarının doğru saptandığı anlaşılmakla, davalı şirket vekilinin tüm istinaf itirazlarının HMK 353/1 b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı, davalı ... tarafından açılan hizmet tespiti davasında verilen kararda taraf olmadığından bu kararın davacıyı etki etmeyeceğini, davacının müvekkili şirket işçisi olmayıp diğer davalı işçisi olduğunu, nitelim ceza dosyasında davacının haftalığını ...’den aldığını beyan ettiğini bu nedenle müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ile müvekkili firma yetkisili hakkındaki uzlaşmanın dikkate alınmadığını CMK 253/19 uncu maddesi kapsamında müvekkili hakkındaki davadan feragat edilmiş sayılması gerektiğini, davacıya mağdur olmaması açısından 7.958 TL ödeme yapıldığunu bu ödemelerin maddi tazminattan tenzili gerektiğini, davacıya tali kusur veren Cumhuriyet Savcılığı aşamasında alınan raporla bu dosya arasında çelişki giderilmediğini, hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleridir. "Dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesidir. "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan kanun hükümleri gözetildiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleridir. "Ceza mahkemesindeki uzlaşmanın hukuk mahkemesindeki yargılamaya etkisi" açısından Türk Borçlar Kanunu'nun 420 nci maddesi ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253/19 uncu maddesi kapsamında Anayasa Mahkemesinin 26.7.2023 tarihli ve 2023/43 E., 2023/141 K. sayılı kararıdır. "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleridir. "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi ile kaza tarihinde yürürlükte bulunan İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü hükümleridir.

3. Değerlendirme

A) Davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. İlk Derece Mahkemesinin 02.07.2018 tarihli kararıyla davacı lehine 45.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin 30.12.2020 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibariyle kesinlik sınırının 72.070,00 TL olup manevi tazminat hükmünün maddi tazminat hükmünden ayrı olarak anılan kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla, davalı şirket vekilinin iş bu hükme yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

B) Davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen kararın, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, özellikle Anayasa Mahkemesinin 26.7.2023 tarihli ve 2023/43 E., 2023/141 K. sayılı kararıyla 5271 sayılı CMK'nun 253/19 uncu maddesinde yer alan "Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz" hükmünün iptal edilmiş olması karşısında söz konusu iptal hükmünün kesin hükümle sonuçlanmayan davalara uygulanmasının mümkün olmasına, bu kapsamda uzlaşma kapsamında davanın reddedilmemiş olmasının yerinde olmasına göre davalı şirket vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü itirazların, istinaf itirazları olarak da ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu hususları da dikkate alınarak, temyiz edenin sıfatına temyiz kapsam ve nedenlerine göre davalı şirket vekilinin anılan maddi tazminat hükmüne yönelik tüm temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin manevi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarını miktardan REDDİNE,

2.Davalı ... Plastik Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin maddi tazminat hükmüne yönelik tüm temyiz itirazlarının reddiyle bu hükme ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,

4. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.