Karar Detayı

MAHKEMESİ: Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/184 E., 2022/1159 K.

KARAR: Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 2. İş Mahkemesi

SAYISI: 2021/87 E., 2021/398 K.

Taraflar arasında iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında davanın reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle yapılan incelemede; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ...'in eşi ve diğer davacıların babası ...'in 06.11.2014 tarihinde davalı ...'e ait işyerinde, şoförü olduğu yüklü aracın boşaltımı esnasında sol yana yatan aracın altında kalarak öldüğünü, kaza ile ilgili savcılık soruşturması başlatıldığını, olayda kusurun tamamen davalılara ait olduğunu, murisin kusurunun bulunmadığını, davalı ... ile davalı ... Şirketi arasında imzalanan sözleşme ile asıl işveren alt işveren ilişkisinin mevcut olduğunu, davalı ...'in olayın meydana geldiği tesisin sahibi ve işleteni olduğunu, diğer davalı ...'nin ise murisi şoför olarak istihdam eden işvereni olup, olayda yükleme boşaltma yapan tır aracının maliki ve işleteni olduğunu, İsdemir'e yükleme boşaltma işi yapan yüklenici firma olduğunu, bu nedenle davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlulukları bulunması nedeniyle husumet yöneltildiğini, davalıların kazanın meydana gelmemesi için koruyucu tertibat ve önlem alınmaması nedeni ile kusurlu olduklarını, diğer yandan davalıların kusursuz sorumluluklarının da bulunduğunu, bu olay nedeniyle davacıların desteklerini yitirdiklerini, desteğin vasıflı bir çalışan olup davacıların destekten yoksun kaldıklarını, maddi zararın öncelikle tespit edilmesini bu nedenle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere şimdilik müvekkili eş ve çocuklar için 1.000,00 TL'şer destekten yoksunluk tazminatı ile, davacıların yaşadıkları acı, elem ve ızdırap nedeniyle eşi ... için 300.000,00 TL her bir çocuk için 100.000,00 TL'den toplam 800.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiş, yargılamanın devamında eş ve çocukların maddi tazminat istemlerini 04.12.2017 tarihli dilekçesi ile davalı ... şirketi hariç diğer davalılar yönünden eş için 143.474,24 TL'ye, çocuk .... için 13.541 TL'ye, çocuk .... için 19.272 TL'ye, çocuk ... için 23.154 TL'ye, çocuk .... için 25.771 TL'ye, çocuk Feyzatül Kübra için 31.305 TL'ye artırmıştır.

2. Davacılar vekili 07.04.2020 tarihli dilekçesiyle; davalı ... Teknik Taah Mak. İnş. Ve Bilg. San ve Tic A.Ş. ile davadan sonra yapılan sulh kapsamında bu davalı hakkında davalarından feragat ettiklerini, davalı ... şirketinin de vekalet ücreti ve yargılama gideri taleplerinin olmadığını beyan edeceğini bildirmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Teknik Taah Mak. İnş. ve Bilg. San ve Tic A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkilinin meydana gelen iş kazasında herhangi bir kusurunun bulunmadığını, zira müvekkilinin 24.04.2014 tarihli sözleşme ile diğer davalı ...'in işletme ünitelerinde çatı ve çatı kaplamaların tamir ve bakım işini üstlendiğini, bu iş kapsamında sökülen çatı malzemelerinin alınarak...'e ait hurda sahasına götürülmesi için müvekkilinin bu işlerini yapan ... firması ile davalı ... arasında 23.10.2014 tarihinde imzalanan sözleşme ile demontaj işleri ile hurda malzemesinin belirlenen yere taşınması ve boşaltılması işinin yapılmasının kararlaştırıldığını, bu sözleşmeye göre ...'ın çalıştırdığı işçilerin iş emniyeti ve güvenliğini sağlama, gerekli emniyet tedbirlerini alma gibi hususları sağlamakla kullandığı araçların trafiğe ve hizmet gereklerine uygun şekilde bakımını yapmak ve uygun halde bulundurmakla yükümlü olduğunu, nakliyeci firma ile olan hukuki ilişkinin taşıma akti olduğunu, taşıyıcının aldığı yükü taşıma yerine götürmek ve işin gereğine uygun olarak boşaltmakla yükümlü olduğunu, bu nedenle müvekkilinin herhangi bir hukuki ve teknik sorumluluğunun olmadığını, davacılar murisinin yükün boşaltılması için vinç gelmesini beklemeden boşaltım işine geçmesi sonucu kazanın olduğunu, bu nedenle müvekkiline ait bir yükümlülük olmadığını, aksine bir olay vuku bulmaması için vinç temin etmekle yapması gerekenden fazlasını yaptığını, kendisi tarafından alınması gereken tüm önlemlerin alındığını, nakliye firmasının kendisinden beklenen gerekli önlemleri almaması nedeniyle kazanın meydana geldiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... Teknik Taah Mak. İnş. ve Bilg. San ve Tic A.Ş. vekili 08.06.2021 tarihli celsede haklarındaki davadan feragat edilmiş olması nedeniyle herhangi bir yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin olmadığını beyan etmiştir.

3. Davalı (İsdemir) ... Demir ve Çelik A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar murisinin müvekkili ile doğrudan veya dolaylı olarak bir hizmet ilişkisinin bulunmadığını, murisin çalıştığı ... ile müvekkili arasında herhangi bir iş ilişkisi, sözleşme, asıl alt işverenlik ilişkisi gibi bir yazılı veya sözlü sözleşmenin olmadığını, diğer davalı ... Şirketinin müvekkilinden ihale ile binalarda çatı ve cephe kaplama tamir bakım ve yenileme işini aldığını, bu sözleşmeye göre ... şirketinin bu işin yüklenicisi olduğunu, sözleşmenin 17 nci maddesi uyarınca işin ifası için kullanacağı her türlü araç, gereç ile nakliye vasıtalarının ... tarafından sağlanacağı belirlendiğinden ...'nın kazaya karışan aracı diğer davalı ...'dan temin ettiğinin anlaşıldığını, sözleşmeye göre yüklenicinin çalıştırdığı personel ile alt yüklenici personeline ilişkin her türlü tedbiri almak ve ilgili mevzuat gereği işçi sağlığı ve iş güvenliği şartlarını sağlamakla yüklenici ... Şirketinin sorumlu olduğunu, meydana gelen kazanın yapılan işten, zeminden veya yükten kaynaklı değil araçtan ve şoförden kaynaklandığını, zira ... ve yanındaki şahısların arızalı olan damper için tamirci çağırmak yerine arızalı hali ile damperi kaldırmaya çalıştıklarını ve damperin aniden kalkması üzerine kazanın meydana geldiğini, müteveffanın emniyet kemeri sabit şekilde şoför mahallende sabit kalsa zarar görmeden olayın atlatılabileceğini, bu nedenle müvekkilinin kusuru ve sorumlulunun bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

4. Davalı (...) ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Demir ve Çelik A.Ş.'ne ait işletme ünitelerindeki çelik konstrüksiyon binalarda çatı ve çelik kaplama tamir ve bakım işlerini üstlenen diğer davalı ... şirketinin şantiye şefi olan ... ile demontaj sırasında çıkan hurda malzemelerin nakliyesinde kullanılmak üzere tır gönderilmesi ve sefer başı ücret ödenmesi hususunda sözlü olarak 04.11.2014 tarihinde anlaştığını, müvekkilinin bu iş kapsamında ... ...'i işin yapılacağı sahaya gönderdiğini, müvekkilinin temsilcisi olan ...'in römork hidrolik yağının eksik olduğunu tespit etmesi üzerine işin ertesi güne bırakılarak yükün birbirine bağlı olması nedeniyle vinç yardımı ile boşaltılmasının talep edildiğini, ... şirketi yetkilisinin de beyanında olduğu üzere ertesi gün vinç operatörüne talimat verildiğini, ancak müteveffanın ertesi gün hidrolik yağının tamamlanmasından sonra ...'in tüm uyarı ve talimatına rağmen ısrarla damperi kaldırmak suretiyle yükü boşaltmaya çalışırken tırın devrildiğini ve araçtan çıkarak kaçmak isteyen müteveffanın tırın altında kalarak hayatını kaybettiğini, bu iş için müvekkili ile dava dışı ... firması ile anlaşma yapıldığı iddiasının yersiz olduğunu, bu sözleşme kapsamında herhangi bi iş yapılmadığını, müvekkilinin ... şirketi temsilcisi ... ile sözlü olarak anlaştığını, yüklemenin yükleme sırasında teknik emniyetin ... şirketi tarafından sağlanmasının ve boşaltım sahasında yine ... şirketi personelinin nezaret etmesinin bu sözlü anlaşmayı doğruladığını, davalı ... şirketi ile dava dışı ... şirketi arasında organik bağın araştırılması gerektiğini, bu nedenle davanın ... Şirketine ihbarını talep ettiklerini, kazaya uğrayan araç yüklemesinin ... personeli tarafından yapıldığını, araç istiap haddi 25 ton iken 28,7 ton yüklendiğini, ayrıca yükün birbirine bağlı olarak yüklenmesi nedeniyle akışkan özelliğini yitirmesine ve boşaltım sırasında yükün bir tarafa fazladan ağırlık yapması nedeniyle damperin ve aracın ağırlık merkezinin sol tarafa kaymasına ve aracın devrilmesine neden olduğunu, davalı ... Şirketinin müvekkili ile sefer başı ücret anlaşması nedeniyle araca istiap haddinden fazla yük yükleyerek maliyetten kaçmak isterken ...'in ölümüne neden olduğunu, aracın bilinçli olarak kantara kokulmadığını ve bu nedenle müvekkiline kusur izafe edilemeyeceğini, kazada ... Şirketinin kusurunun bulunduğunu, ... Şirketinin ağır kusurlu davranışı nedeniyle illiyet bağının kesildiğini, ayrıca... ile ... şirketleri arasındaki sözleşmeye göre işin kontrolünün... şirketinde olduğunu, ancak aracın tantara sokulmaması nedeniyle...'de kusurunun bulunduğunu, işin icra edilirken her vardiyada bir adet iş güvenliği uzmanı ve şantiye şefi hazır bulundurulması gerekirken bir adet sorumlunun işi kontrol etmesinin mümkün olmadığını, mütevefaanın da araca fazla yük yüklenmesi, yanlış istiflenmesi ve aracın kantara sorulmaması durumunu kabul etmeyerek reddetme imkanı varken aracı sürmeye devam ederek ihmalkar davrandığını ayrıca müvekkil temsilcisi Cem'in vinç çağırmasına ve vincin gelmesini beklemesi talimatına rağmen dinlemeyerek damperi kaldırması sonucu kazanın meydana gelmesinde müteveffanın kusuru bulunduğunu ayrıca damper kaldırılmadan evvel çekilmesi ve boşaltma sırasında kontrollü olarak bırakılması gereken imdat frenini boşaltma sırasında indirmediğini, bu nedenle yükün boşaltılamadığını, diğer unsurlarında eklenmesi neticesinde kazanın meydana geldiğini, araçta emniyet kemeri takılı halde kalsa idi kazanın bu şekilde sonuçlanmayacağını, damperi kaldıran hidrolik çubuğunun kendiliğinden bükülmediğini, araçta bir eksiklik veya arızanın bulunmadığını, davanın ... Şirketiyle aracın zorunlu mali mesuliyet sigortacısı ... Sigortaya ve ... şirketi şantiye şefi ...'e ihbarını talep ettiklerini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

5. Davalı ...'ın 25.12.2019 tarihinde vefat etmiş olması nedeniyle mirasçılarına tebligat yapılarak yargılamanın mirasçılar taraf kılınmak suretiyle devam ettiği, mirasçıların dosyaya sundukları Dörtyol Sulh Hukuk Mahkemesinin 05.02.2021 tarih ve 2020/1101 E 2021/132 K sayılı ilamıyla mirası reddettikleri anlaşılmıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen son kararında; "davacılar vekilinin 07.04.2020 tarihli dilekçesi ile davalı ... şirketi yönünden davasından feragat ettiği görülmüştür. Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragat dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. Feragatin hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve Mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Kısmen feragate feragat edilen kısmın dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. Feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Feragat, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. Feragat, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İncelenen dosya içeriğine göre dava konusu kamu düzeni ile ilgili olmadığından ve dava konusunun davacı tarafından tek taraflı irade beyanı ile vazgeçilebilen haklardan olduğu, davacı vekilinin vekaletnamesinde feragat yetkisinin bulunduğu anlaşılmıştır. Davalı ... yönünden feragat nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HMK114/1 d maddesince "Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması" gerektiği belirtilmiştir. Davalı ... yönünden dosyamızda davalı olarak davaya dahil edilen mirasçıların tamamının mirası reddetmesi sonucu davada husumetin yöneltilebileceği davalı kalmamış olduğundan HMK114/1 d maddesi gereği davanın reddine karar vermek gerekmiştir" gerekçeleriyle "Davalılar ... Demir ve Çelik A.Ş. ve ... hakkında açılan davanın reddine, davalı ... Teknik Taah Mak. İnş. ve Bilg. San. ve Tic A.Ş. hakkında açılan davanın feragat nedeniyle reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ...Ş. (İsdemir)'nin iş kazasının meydana gelmesinde kusurlu olduğunu, ihale makamı olarak da sorumluluğunun söz konusu olduğunu,....'in müteahhit firmaya iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitimleri vermekle yükümlü olduğunu, ayrıca...'in hurda demirlerin geri dönüşümünü yaptığını, üretilen malın sahibinin de... olacağını, mülkiyetin ve işletiminin de...'de olduğunu bu nedenle denetim görevi nedeniyle sorumlu olduğunu, meydana gelen olayın haksız fiil olduğunu, yapı maliki olan...'in sorumluluğunun sabit olduğunu savunmuş, Mahkeme hükmünün kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; uyuşmazlık konusu işletme ünitelerindeki çelik konstrüksiyon binalarda çatı ve cephe kaplama tamir bakım ve yenileme işleri, davalı ...Ş.'nin asıl işleri arasında olmadığı, ... sigortalının sökülen malzemeleri davalı ...Ş.'ye ait atık malzeme alanına götürdüğünü, müteveffanın yaptığı bu iş, ihale ile verilen işle ilgili taşıma işi olup asıl işle ilgili yardımcı iş niteliğinde de olmadığını, atık alanındaki malzemelerin, davalı ...Ş. tarafından yeniden işlendiğinin dosya kapsamında ispatlanamadığı, o halde, davalı ...Ş.'nin ihale makamı olup diğer davalılar ile arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunmadığının kabulünün yerinde olduğunu ve davacı tarafın bu yöndeki istinaf nedenine itibar edilemeyeceğini, davalı ... Teknik Taah. Mak. İnş. Bilgisayar San. ve Tic. A.Ş.'nin sulh nedeniyle yargılama gideri ve vekalet ücreti talebi bulunmadığı halde mahkemece anılan davalı lehine yargılama giderlerine hükmedilmesinin hatalı olduğu bu nedenle davacı tarafın bu yöndeki istinaf nedeninin yerinde olduğunu, hükmün bu yönden düzeltilmesi gerektiğini ayrıca davalılardan ... vefat ettiğinden dolayı mahkemece mirasçılar hakkında hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin de hatalı olduğu" gerekçeleriyle "HMK'nun 353/1 b 2 maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, Davalılar ... Demir ve Çelik A.Ş. ve ..., ..., ..., ..., ..., ... hakkında açılan davanın reddine, Davalı ... Teknik Taah Mak. İnş. ve Bilg. San ve Tic A.Ş. hakkında açılan davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmekle beraber gerekçede belirtilenin aksine ... hakkında hüküm kurulmadığı anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ...Ş.'nin ihale makamı olarak kabulü halinde dahi iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaktan kaynaklı sorumluluğunn bulunduğunu, fabrika sahasından sökülen hurda demirlerin geri dönüşüme gönderildiğini, yani hurdalardan çıkarılacak yeni üretilen malın sahibinin de ... Demir ve Çelik A.Ş. olacağı gibi üretim tesisinin de bu şirketin mülkiyet ve işletiminde olması nedeniyle, çalışacak araç ve insanlarla ilgili ön denetim yapılmadan ve eğitim verilmeden fabrika sahası içerisine giriş izni verilmeyeceğini de açık olması karsından davalı ...Ş.'nin denetim görevi nedeni ile de sorumluluğu bulunduğu halde bu husus görmezden gelinerek iş bu davalı hakkında ret kararı verilmesinin hatalı olduğunu, davacılar murisinin D sınıfı sürücü belgesine sahip bir şoför olduğu, yaptığı iş ve niteliği gözetildiğinde müteveffanın asgari ücret tutarında kazanç elde etmesinin hayatın olağan akışına uygun düşmeyeceği açık olmasına karşın bu hususta hatalı değerlendirme ile karar verildiğine işaretle kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası neticesinde vefatı nedeniyle hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, "Hükmün kapsamı" açısından aynı kanunun 297 nci maddesi ile 359 uncu maddeleri, " Mirasın Reddi Yönünden" 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 612 nci maddesidir.

3. Değerlendirme

a) Hükmün Kapsamı yönünden;

1. 6100 sayılı HMK 'nun İlk Derece Mahkemelerince verilecek kararlarda uygulanan 297/2.maddesinde gerekse de Bölge Adliye Mahkemelerince verilecek kararlarda uygulanan 359/2.maddesinde benzer şekilde "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir" düzenlemesi yer almaktadır.

2. Öte yandan Dairemizin 28.06.2022 tarih ve 2021/10718 E 2022/9934 K sayılı ilamında da açıkça belirtildiği üzere; Yargılama sırasında vefat eden tarafların mirasçılarının mirası reddetmeleri halinde mirasçıların murisin borçlarından sorumlulukları son bulmaktadır.

3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanun'un 612 nci maddesinde en yakın yasal mirasçıların, mirasın tamamını reddetmesi halinde reddedilen mirasın iflas hükümlerine göre tasfiye edileceği hükme bağlanmıştır. Buna göre davacının terekeye karşı davaya devam etme hakkı bulunmakta olup, davacının bu yönde talebi bulunması halinde terekeye atanacak temsilci ile davaya devam olunması gerektiği açıktır.

4.Somut olayda Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın gerekçesinde davalı ... mirasçıları yönünden hüküm kurulması gerektiği kabul edilerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırıldığı gerekçesine işaret edilmekle beraber; kararın hüküm kısmında anılan davalının mirasçıları hakkında bir hüküm kurulmaması usul ve yasaya aykırı olmuştur. Öte yanda davalı ...'ın yargılamanın devamı sırasında 25.12.2019 tarihinde vefat ettiği, mirasçıları tarafından Dörtyol Sulh Hukuk Mahkemesinde açılan dava neticesinde verilen 05.02.2021 tarih ve 2020/1101 E 2021/132 K sayılı ilam ile de mirasçıların mirası reddettiklerinin tespitine karar verildiği ve kararın 06.12.2021 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

5.O halde, davacı tarafa talep etmesi halinde ... terekesine temsilci tayin ettirmesi için önel vermek, terekeye temsilci tayin edilmesi halinde bu temsilci huzuruyla taraf teşkili sağlanarak, yargılama yapılarak, ...'ın sorumluluğunun varlığı halinde terekenin tazminat alacağı ile sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hatalı hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

6. O halde, kanunun emredici hükümleri ile beraber, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesinin esas hakkında verdiği karar bozulmalıdır .

VI. KARAR: **

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2.Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

3.Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.