Yargıtay 10. HD 2024/9255 E. 2024/12886 K.

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/3261 E., 2024/1768 K.

KARAR: Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 3. İş Mahkemesi

SAYISI: 2022/52 E., 2022/376 K.

Taraflar arasındaki davalı yanında geçen çalışmalarının tespiti ile aksi yöndeki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı işveren ... Ltd. Şti.ye ait işyerinde gerçekleştirmiş olduğu 09.08.2016 27.06.2019 tarihleri arasındaki hizmetlerinin gerçek ve fiili çalışmaya dayandığının tespiti ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 09.08.2016 27.06.2019 arasındaki hizmetlerinin ve yaşlılık aylığının iptaline yönelik işleminin iptaline, yaşlılık aylığının bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Tüm dosya kapsamı itibariyle davacı ...'un 09.08.2016 27.06.2019 tarihleri arasında davalı ... PVC Boya İnşaat Ltd.Şti'nde şoför olarak çalıştığı, getir götür işlerine baktığı, işverenler ile aralarında akrabalık ilişkisinin bulunduğu, dinlenen bordro tanığı ..., ..., ...'ın beyanı komşu işyeri tanıkları ... ile ...'ün beyanları ile davacı tanıklar ... ve ...'nin beyanları, Savcılık dosyası, denetim raporu ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müfettiş raporuna istinaden davacının çalışmalarının gerçek çalışmaya dayalı olmadığının tespit edildiğini, kurum işlemlerinde bir hata olmadığını, tanık beyanlarına istinaden davanın kabulüne karar verilmeyeceğini ileri sürmüş ve "Ankara 3. İş Mahkemesinin 24.11.2022 tarih, 2022/52 E.., 2022/376 K. sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talebimiz doğrultusunda "davanın reddine" karar verilmesini" talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " ...Mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının 31.12.2015 tarihine kadar 4/1 b kapsamında sigortalı olduğu, 09.08.2016 27.06.2019 tarihleri arasında dava dışı ... sicil numaralı ... Duş Pvc...Ltd Şti'nden sigortalı çalışmalarının bildirildiği, Temmuz 2019 tarihinden itibaren 4/1 a kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, ... isimli sigortalının çalışmalarının gerçek çalışmaya dayalı olup olmadığının belirlenmesi bakımından yapılan soruşturma kapsamında düzenlenen 23.06.2021 tarihli rapor kapsamında, davacının ifadesinin alındığı, vergi yoklama tutanaklarının getirildiği, denetmen tarafından davacıya ait tüm bildirimlerin, diğer sigortalıların ise 2018/7. Aydan sonraki çalışmalarının gerçek çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesiyle bildirimlerin iptali gerektiği yönünde görüş bildirildiği, mahkemece dinlenilen bordro tanıkları ve kayıtlı komşu işyeri sahip ve çalışanlarının davacının fiiler çalıştığını beyan ettikleri, davacının çalışmasının fiili çalışmaya dayanıp dayanmadığı hususunda beyanları alınan tanık beyanları doğrultusunda davanın kabulüne dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1 b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, fiili çalışmanın tespiti, aksi yöndeki Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Eldeki davada, davacı davalı yanında geçen 09.08.2016 27.06.2019 tarihleri arasında dava dışı ... sicil numaralı ... Duş Pvc...Ltd Şti'ndeki fiili çalışmalarının tespiti, aksi yöndeki Kurum işleminin iptali ile yeniden yaşlılık aylığı bağlanmasını talep etmiştir. Dava niteliği itibariyle hizmet tespiti davası olmakla resen araştırma ilkesi gereği Mahkemece araştırma yapılması gerekse de davanın kabulüne karar verilmiş olup verilen hüküm eksik araştırmaya dayalı bulunmuştur.

Somut olayda, davalı Kurum tarafından düzenlenen 23.06.2021 tarih ve 024 sayılı müfettiş raporunda pvc imalat montaj işleri yapılan dava dışı ... sicil numaralı ... Duş Pvc...Ltd Şti'ndeki çalışmalarının fiili olmadığı gerekçesiyle bu iş yerinden bildirilen sigortalılık süreleri ve bağlanan yaşlılık aylığı iptal edilmiş olup davacı müfettişe verdiği ifadesinde mesleğinin diş teknisyenliği olduğunu, Bağ Kur prim borcu olduğunu, yeğenine ait pimapen iş yerinde sigortalı gösterildiğini, iş olduğunda ve çağrıldığında montaja yardım için gittiğini, iş yerinde çalışanların isimlerini ve iş yeri adresini bilmediğini, ücret almadığını, harçlık aldığını beyan etmiş olması karşısında davacının çalışmalarının fiili olduğuna yönelik olarak Mahkemece kabul edilen deliller yeniden değerlendirilmeli ve bu beyan karşısında oluşan çelişkiler giderilmek suretiyle davacının fiili çalışması olup olmadığı ya da kısmi süreli çalışıp çalışmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.