Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2023/520 E., 2024/199 K.

Taraflar arasındaki Tarım Bağ Kur sigortalılığının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1995 yılı Nisan ayında yetiştirdiği ürünleri komisyoncu ...'ya verdiği, bundan Bağ Kur prim tevkifatı yapıldığı, davalı Kurumun 01.05.1995 tarihi itibariyle sigortalılık tescili ile emekli olacağını bildirdiği, 6111 sayılı Kanun'dan yararlanarak tüm borçlarını ödeyen davacının yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu, Kurumun anılan tevkifatta kimlik bilgileri olmadığı, Kepez Nüfus Müdürlüğünün ilçe kayıtlarında ... adına bir kişinin kayıtlı olmadığı gerekçesiyle talebini reddettiği, Kurumun işleminin iyi niyet kurallarıyla örtüşmediği, davacının ilgili nüfus dairesiyle yazışma yapılarak karar verilmesi gerekirken işlemin yanlış olduğu, davacının Aksu Nüfus Müdürlüğüne kayıtlı olup Zeytinlik Mahallesinde tarımla uğraşan başka bir kişinin varlığını araştırmadığı iddiasıyla Kurum kayıtlarına giren 1995 / Nisan dönemi tevkifat listesindeki ... isimli tevkifatın davacıya ait olduğu, 6111 sayılı Kanun'a göre yapılan ödemelerin geçerli olduğunun, 01.05.1995 23.05.2011 tarihleri arasında zorunlu Tarım Bağ Kur sigortalısı olduğunun ve 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine, bu tarihten itibaren yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 23.05.2011 tarihli dilekçe ile ... ve Ortakları Komisyoncusuna ait 1995/4 dönemine ait müstahsil makbuzuna istinaden tescilinin 1995 yılına çekilmesini talep ettiği, tevkifat listesinde ... adına yapılan kesintinin diğer kimlik bilgileri yer almadığından davacıya aidiyetinin tespit edilemediği, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 31.05.2016 tarihli ve 2014/712 Esas, 2016/265 Karar sayılı kararla davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ... ve ... Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 tarihinde 23.05.2011 tarihine kadar zorunlu Tarım Bağ Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar vermek gerektiği sonuç ve vicdani kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ... ve ... Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 tarihinde 23.05.2011 tarihine kadar zorunlu Tarım Bağ Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 31.05.2016 tarihli ve 2014/712 Esas, 2016/265 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin (kapatılan) 16.01.2018 tarihli ve 2016/14567 Esas, 2018/132 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Mahkemece, davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ... ve ... Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 tarihinden 23.05.2011 tarihine kadar zorunlu tarım Bağkur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 01.05.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 20.05.2011 tarihli başvurusu ile prim kesintisine istinaden 01.05.1995 07.07.2010 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa kapsamında tescil edildiği, 6111 sayılı Yasa'dan yararlanarak prim borçlarını ödediği, Kurumun 01.10.2014 tarihli işlemi ile tevkifat sorumlusu ... ve Ort. tarafından gönderilen 1995/4. ayına ait kesinti listesinde ... adlı şahsa kesinti yapıldığı ancak alt kimlik bilgileri olmadığından kesintinin davacıya ait olup olmadığı tespit edilemediği gerekçesiyle davacıyı 23.05.2011 tarihinden itibaren 5510 sayılı Yasa'nın 4/1 b maddesi kapsamında tescil ederek, 01.05.1995 07.07.2010 tarihleri arasındaki Tarım Bağ Kur sigortalılığının iptal edildiği, davacının ziraat odası kaydının 01.01.1986 tarihinden itibaren devam ettiği, 08.07.2010 06.01.2012 ile 10.01.2012 2014/4. arasında 5510 sayılı Yasa'nın 4/1 a maddesi kapsamında çalışması bulunduğu, yaşlılık aylığı tahsis talebine ilişkin belgelerin dosyada bulunmadığı anlaşılmaktadır.

...

Somut olayda, Mahkemece 1995/4. dönemdeki ... ve Ort. tarafından düzenlenen Bağ Kur Çiftçi Pirmleri Bildirimi başlıklı belgedeki tevkifatın davacıya ait olup olmadığı hiç bir kuşku ve duraksamaya mahal vermeyecek şekilde ortaya koyulmadan, davacının hangi tarihte tahsis talebinde bulunduğu araştırılmadan ve tahsis talep tarihi itibariyle sigortalılık süreleri ortaya konulup 2829 sayılı Yasa'nın 8/1. maddesi gereğince değerlendirme yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur.

Yapılacak iş, nüfus müdürlüğünden ... adlı kişilerin kimlik bilgilerini istemek, varsa davacı dışındaki ... adlı kişilerin kimlik bilgilerini Kuruma göndererek Tarım Bağ Kur kaydının olup olmadığını sormak ve şahsi sicil dosyalarını istemek, söz konusu tevfikatın davacıdan başka bir ... bakımından sigortalılık kazandırıp kazandırmadığını davalı Kurumdan sormak, söz konusu şirkete ürün teslim edip etmediklerine ilişkin beyanlarını almak, gerektiği takdirde ilgisi olduğu anlaşılan kişi ya da kişilerin usulüne uygun olarak davaya dahil edilmeleri için davacıya süre vermek, savunmalarını almak ve delillerini ibraz etmelerini sağlamak, söz konusu müstahsil listesindeki tevkifatın davacıya ait olup olmadığı hiç bir kuşku ve duraksamaya mahal vermeyecek şekilde ortaya koyulduktan sonra, prim kesintisinin davacıya ait olduğunun anlaşılması halinde 5510 sayılı Kanunun geçici 54. maddesi gereğince davacının 01.05.1995 tarihinden itibaren Tarım Bağ Kur sigortalılığının tespitine ilişkin talebinin kabulü yerinde olacağından, 5510 sayılı Yasa'nun 53. maddesi gereğince 5510 sayılı Yasa'nın 4/1 a ve 4/1 b maddesi kapsamında sigortalılık sürelerini ortaya koymak, davacının hangi tarihte tahsis talep ettiğini davalı Kurumdan sormak, tespit edilecek sigortalılık süresine göre tahsis talep tarihinde prim borcu olup olmadığını araştırmak ve 2829 sayılı Yasa'nın 8/1 maddesi kapsamında değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir."

2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak, 23.02.2021 tarihli ve 2018/192 Esas, 2021/65 Karar sayılı kararla davacının... 2010/7 aya ait prim 08.07.2010'a kadar olan süreye ilişkin olmakla tam olarak 2010/6 ay primi karşılanmış olmakla 30.06.2010 itibariyle 4/1 b 4 numaralı alt bent kapsamındaki tarım sigortalılığı 30.06.2010 itibariyle askıya alınmış durumda olduğu... davacının 2926 sayılı Kanun sigortalılığı geçici 76. madde kapsamında 30.06.2010 itibariyle askıda olacağından 08.07.2010 28.02.2011 arası 4/1 a hizmetinin geçerli olacağı, bu askı hali borcun tam olarak karşıladığı son ay itibariyle olmakla 5510 sayılı Kanun'un 28. maddesi gereği borcu da olmayacağı, 08.07.2010 02.05.2014 tarihleri arası toplam hizmet 4/1 a kapsamında 1374 gün olmakla 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi gereği ve 5510 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesi uyarınca tahsis şartlarının 506 sayılı Kanun'un geçici 81. maddesi kapsamında incelenmesinde... davacının 01.06.2014 den itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığı gerekçesiyle davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ... ve ... Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığının 01.05.1995 başlangıç, 01.05.1995 Ek 19 kapsamında askıya alma, 01.05.2008 başlangıç 30.06.2010 geçici 76. madde kapsamında askıya alma şeklinde olacağı ve ihya edilen dönemler ile birlikte toplam prim ödeme gün sayısının 2926 sayılı Kanun kapsamında 5458 gün olarak tespitine, 01.06.2014 tarihinde yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

3.Mahkemenin 23.02.2021 tarihli ve 2018/192 Esas, 2021/65 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 22.11.2021 tarihli ve 2021/7595 Esas, 2021/14629 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"2926 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, Kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3. maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.

Mahkemece uyulan dairemizin bozma ilamında 'kabule konu diğer dönemler yönünden yapılan tevkifatların ise kurum kayıtlarına intikalinin tespit edilmediği, davacıyla aynı ad ve soyada ait kişilerin sadece ilçe sınırları dahilinde araştırıldığı, muhtar ve azaların beyanlarının tespit edilmediği, faaliyetlerin yukarıda belirlenen ilkeler doğrultusunda yeterli şekilde irdeleme yapılmadan eksik araştırmayla karar verildiği anlaşılmaktadır.' şeklinde bozma gerekçesi olmasına rağmen gerekli araştırmanın yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemenin Nisan 1995’teki tevkifata istinaden 01.05.1995 – 31.12.1995 tarihleri arasındaki döneme dair kabulü her ne kadar yerindeyse de; sonraki dönem yönünden, yapılan tevkifatların kurum kayıtlarına intikal edip etmediği, davacıyla aynı ad ve soyada ait kişilerin sadece ilçe sınırları dahilinde değil tüm Türkiye çapında araştırılması, muhtar ve azaların beyanlarının tespit edilmesiyle karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir."

4.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 06.07.2023 tarihli ve 2022/74 Esas, 2023/172 Karar sayılı kararı ile davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ... ve ... Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 31.12.1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ... ve ... Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespiti ile davacının 01.05.1995 31.12.1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

5.Mahkemenin 06.07.2023 tarihli ve 2022/74 Esas, 2023/172 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 20.11.2023 tarihli ve 2023/11922 Esas, 2023/11430 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"..4. Davacının bu Kanun kapsamındaki ilk başvurusunun 23.05.2011 tarihli olduğu dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. ...'dan Nisan 1995 döneminde, Sebze ve Meyve Komisyoncusu ...'ya teslim ettiği ürün bedellerinden, 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ Kur prim kesintisi yapılmıştır. Aynı isimde aynı ilçede başka kimse bulunmadığı gibi sair kayıtlar ile makbuz ve belgeleri tanzim eden ... ile diğer tanıklar da tevkifatın davacıya ait olduğunu doğrulamaktadır. Bu nedenle davacının 01.05.1995 31.12.1995 tarihleri arasında Tarım Bağ Kur sigortalısı olduğunun tespitine ilişkin Mahkeme kararı yerindedir.

5. Davacının; aynı nitelikte 1996 ve devam eden yıllarda da aynı Komisyoncuya ürün teslim ettiği ve teslim ettiği ürünler bedellerinde Bağ Kur prim kesintisi yapıldığı, 01.01.1986 tarihinden bu yana Ziraat Odası kaydı ile teslim ettiği ürünlerle uyumlu tarım arazisi bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davacının kabule konu dönemden sonra da tarımsal faaliyeti devam ettiğinden sigortalı kabul edilmesi gerekir.

6. Öte yandan; davacı sigortalının son 7 yılda en çok sigortalılığı 5510 sayılı Kanun'un 4/1 a maddesi (506 sayılı Kanun) kapsamında olup 2829 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca kendisine 506 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yaşlılık aylığı bağlanabilecektir. Davacının askerlik borçlanması nazara alınarak sigorta başlangıç tarihi 15.05.1988 olduğundan 23.05.2002 tarihinde sigortalılık süresi 14 yıl 8 gün olmakla 506 sayılı Kanun'un geçici 81. maddesinin (B) bendinin (g) alt bendi kapsamında 25 yıl sigortalılık 50 yaş ve 5375 prim gün sayısını ikmal etmesi halinde yaşlılık aylığı tahsisine hak kazanacaktır. 6111 sayılı Kanun'dan da yararlanmak suretiyle ödediği primlerin karşıladığı 01.05.1995 30.06.2010 tarihleri arasında 5458 gün Tarım Bağ Kur, 15.09.1989 30.10.1994, 08.07.2010 02.05.2014 tarihleri arasında askerlik borçlanması dahil toplam 2269 gün SSK sigortalılığı bulunan davacının, tahsis talebinde bulunduğu 05.05.2014 tarihi itibariyle toplam prim gün sayısı 7727 gündür. Anılan tarihte 25 yıldan fazla sigortalılığı bulunan ve 01.05.1964 doğumlu olup 50 yaşını ikmal eden davacının yaşlılık aylığı tahsis koşullarını da anılan sigortalılık süresiyle taşıdığı anlaşılmaktadır.

7.Açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilerek davacının sigortalılık ve tahsis talebinin değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

"

6.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı ve dosya kapsamında atıfla davacının ürün alıcısı ... ve Ortağı tarafından düzenlenip Kuruma verilen 1995/Nisan tarihli çiftçi primleri tevkifat bildirimi belgesinde ... adına yapılan kesintinin, ... ... ve ... Oğlu 01.05.1964 tarih, Asikaraman doğumlu davacı ...'a ait olduğunun tespitine, davacının 01.05.1995 30.06.2010 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının 01.06.2014 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile yaşlılık aylıklarının yasal faizleriyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiği, yeterli araştırma yapılmadığı, Kurumun faiz ödeme yükümlülüğü bulunmadığı, kısmen kabul edilen davada vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, davacının Kanunun aradığı şartları taşımadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Tarım Bağ Kur sigortalılığının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine ilişkindir.

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

10.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.