Yargıtay 10. HD 2024/9884 E. 2024/12345 K.

MAHKEMESİ: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/3266 E., 2024/800 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ: Samsun 3. İş Mahkemesi

SAYISI: 2020/86 E., 2022/87 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Bağ Kur sigortalısı babasından aldığı ölüm aylığının 01/2013 07 2013 ve 10/2013 01/2016 yılları arasını kesen davalı Kurum işleminin iptaline, Kuruma borçlu olmadığının tespitine, müvekkilinin aylıklarından yapılmış olan kesintilerin kesinti yapılan tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Yönetim Kurulunun 08.09.2016 tarihli ve 310 sayılı Kararına istinaden davacının ölüm aylığı 01.10.2016 tarihi itibariyle de devam ettiğini, 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi hükümleri uyarınca, yersiz ödemeler toplamı olarak davacıya tebliğ edilen ve almakta olduğu aylıkların (SSK/Bağ Kur) 1/4' ü oranında kesinti yapılarak tahsil edilmeye başlanan söz konu borç tutarından 17.02.2020 tarihi itibariye kalan 21.893,21 TL'lik borç tutarının 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesine istinaden hazırlanan Fazla veya Yersiz Ödemelerin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre ödenmesi gerektiğini, borcu ödeme yükümlülüğünün devam ettiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu borca ilişkin davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine, yapılan kesintilerin kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı tarafa ödenmesine, aksi Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin kararının yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayanağı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığından 6100 sayılı HMK'nın madde 353/1 b.1 hükmü gereğince davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; ölüm sigortasında sigortalılar ve hak sahiplerine ilişkin koşullar sigortalının ölüm tarihinde geçerli olan mevzuata göre belirlendiğini, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 2008/Ekim ayı başından önce ölen 4/1 (b) sigortalılarının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması için aranan koşullar Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 2013/26 sayılı Genelgesinde talimatlandırıldığını, buna göre, 01.10.1972 03.10.2000 ile 08.08.2001 01.08.2003 tarihleri arasında ölen 4/1(b) sigortalılarından dolayı ölüm aylığı talebinde bulunan hak sahibi kız çocukları için “Geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak” şartlarının sosyal güvenlik denetmenlerince tespit edilmesi gerektiğini, ölüm gelir/aylığı bağlanan kız çocuklarının gelir/aylık alma haklarının devam edip etmediği hususunun Kurumca gerekli görüldüğü durum ve zamanlarda incelenebileceğini, davacının babası ... 'ın ölüm tarihi olan 08.01.2000 tarihi dikkate alınarak, o tarihte yürürlükte bulunan 619 sayılı KHK ile 1479 sayılı Kanun'un 45 inci maddesine göre “geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak koşulu ile aylık bağlanacağı” hükmü kapsamında tanzim edilen 09.04.2019 tarih 2019/HB/127 ve 2015/HKY/139 sayılı gelir tespiti raporlarıyla 01/2000 07/2013 ve 10/2013 01/2016 tarihleri arasında gelirinin; İş Kanunu'na göre 16 yaşından büyük, sanayi kesiminde çalışan işçiler için tespit edilen brüt asgari ücret tutarının üstünde olduğunun bildirildiği, bu nedenle Kurumun 2013/26 sayılı Genelgesine istinaden davacı adına 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesi hükümleri uyarınca, yersiz ödemeler toplamı olarak 28.950,84 TL'lik borç oluşturulduğunu ve her iki aylığından 1/4 ü oranında tahsil edilmeye başlandığını, Yönetim Kurulunun 08.09.2016 tarihli ve 310 sayılı Kararına istinaden davacının ölüm aylığının 01.10.2016 tarihi itibariyle de devam etmekte olduğunu, davanın kabulüne ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ile bu işlemden dolayı davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti ve yapılan kesintilerin yasal faizi ile iadesi istemine ilişkindir.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Karar başlığında davalı olarak gösterilen Samsun Sosyal Güvenlik Müdürlüğünün, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına bağlı taşra teşkilat birimi olduğu, tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunmadığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesinin b bendine göre hükmün “tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adresleri” yönünde tanımlanan unsurları taşıması gerektiği anlaşılmakla tüzel kişiliği ve taraf ehliyeti bulunmayan Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün davalı olarak yazılmış olması, usul ve yasaya aykırıdır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesinin karar başlığında yer alan, davalı kısmında yazılı “...” ibaresi silinerek yerine, davalı “Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı” ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.