Yargıtay 10. HD 2024/9232 E. 2024/12340 K.

MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/2874 E., 2024/1566 K.

KARAR: Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 13. İş Mahkemesi

SAYISI: 2016/358 E., 2022/333 K.

Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin gıda üretimi konusunda faaliyet gösteren davalı işyerinde 3 ayrı çalışma ilişkisi olduğunu, ilk çalışma ilişkisinin 10.07.2006 20.04.2008, ikinci çalışma ilişkisinin 05.01.2011 01.09.2011, üçüncü çalışma ilişkisinin 25.07.2014 30.11.2014 tarihleri arasında olduğunu, müvekkilinin 10.07.2006 tarihinden itibaren ekmek ustası sıfatı ile fiilen çalışmaya başladığını, davacının çalıştığı dönem içerisinde sigortasının hiç yapılmadığını, müvekkilinin davalı işverenlikte 2.400 TL net ücret ile çalıştığını, kalacak yerin davalı işverenlik tarafından karşılandığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak davacının 10.07.2006 20.04.2008, 05.01.2011 01.09.2011, 25.07.2014 30.11.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek ücreti üzerinden tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davanın hak düşürücü süreden reddini talep ettiği, davacının müvekkil şirkette hiç bir zaman çalışmasının olmadığını beyan etmiş ve davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile dinlenen tanık beyanları ile davanın kısmen kabulüne, davacının 05.01.2011 01.09.2011 ile 25.07.2014 30.11.2014 tarihleri arası davalı işveren nezdinde asgari ücrete esas primle çalıştığının tespitine, 2.400,00 TL net ücretle çalıştığı yönündeki sigorta primine esas kazanç tespiti talebinin reddine, davacının 10.07.2006 20.04.2008 tarihleri arası hizmet tespiti talebinin hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil SGK vekili istinaf başvurusunda; hizmet tespiti davasının yöntemince araştırılması gerektiğini ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket vekili istinaf başvurusunda; tanıkların bordro tanığı olmadığını, beyanlarına itibar edilemeyeceğini ileri sürmüş ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda davacının sigorta hizmet cetveline göre davalı işveren tarafından sigortalı çalışma bildirimi bulunmadığı, dava tarihi olan 18.07.2016 tarihi itibariyle 10.07.2006 ile 20.04.2008 tarihleri arasındaki dönem bakımından hak düşürücü sürenin geçtiği; 05.01.2011 ile 01.09.2011 tarihleri arasında ve 25.07.2014 ile 30.11.2014 tarihleri arasındaki süre bakımından yapılan incelemede; davalıya ait unlu mamüller işyerinin 1081895 sicil numarası ile 10.04.2002 tarihi itibariyle tescil edildiği, bordro tanıkları ... , ..., ... ve ...'un beyanları ile davacının ekmek ve simit pişiricisi olarak çalıştığının ispatlandığı, sigorta primine esas kazanç tespitine ilişkin olarak net 2.400 TL ücretle çalıştığına dair yazılı delil/yazılı delil başlangıcı elde edilemediğinden davanın kısmen kabule dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı ve fer'i müdahil vekillerinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK 353/1 b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 80, 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

1 Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekillerinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut dosyada; davacının davalı işveren nezdinde bildiriminin bulunmadığı, talep ettiği süreler dışında farklı işverenler yanından 17.05.2006 12.06.2006, 01.05.2008 20.12.2010, 09.09.2011 31.01.2013, 01.10.2013 30.06.2014, 03.11.2015 20.01.2018 tarihler arasında bildirimlerinin bulunduğu, Mahkemece hükümde belirtilen gerekçeler ile talep edilen 10.07.2006 20.04.2008 yönünden davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine, 05.01.2011 01.09.2011 arasındaki hizmetlerinin tanıklar ... ve ...'in ifadesine itibar edilerek kabulüne, 25.07.2014 30.11.2014 arasındaki hizmetlerinin tanıklar ... ve ... ifadelerine itibar edilerek kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece davacının 10.07.2006 20.04.2008 tarihleri arasındaki talep edilen sürenin hak düşürücü süre nedeniyle reddine dair karar ile prime esas kazanç yönünden verilen ret kararı yerinde ise de 05.01.2011 01.09.2011, 25.07.2014 30.11.2014 dönemleri yönünden verilen kabul kararı eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece yapılacak iş, davalı işyerinde 50 60 çalışan vardı şeklindeki tanık ifadeleri ile bordro kayıtları gözetilerek, re'sen seçilecek ve bu dönemlerde çalışması bulunan yeteri kadar bordro tanığının ifadesine başvurarak çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenerek karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz giderinin istek halinde ilgiliye iadesine,

04.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.