Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2021/44 E., 2021/250 K.

KARAR: Kısmen kabul

Taraflar arasında iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasında mahkemece verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; ilamda belirtilen gerekçelerle asıl davanın reddine, birleşen davanın ise kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekili tarafından ve davacı vekili tarafından katılma yoluyla temyiz edilmiş, davalı ...Ş. ve davacı vekili tarafından duruşma talep edilmiş olmakla; duruşma yapılmak üzere tayin olunan 10.10.2023 Salı günü için yapılan tebligatlar üzerine duruşmalı temyiz eden davalı ...Ş. adına Av. ... ile duruşmalı temyiz eden davacı adına Av. ... ve temyiz eden davalı ... Ltd.Şti. adına Av. ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanarak, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra duruşmaya son verilerek, incelemenin aynı gün öğleden sonraya bırakılmasına karar verilip, dosyaya incelemeye alındıktan sonra; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili asıl dosyanın dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin olay tarihinde ... şubesinde çalışmaktayken, ATM’ye para taşımak ve toplanan paraları almak üzere görevlendirildiğini, davalı tarafından temin edilmesi gereken aracın zırhlı bir araç olması gerekirken uygun olmayan araç temin ettiği, bu nedenle kaza neticesinde sürekli iş göremezliğinin %64 gibi yüksek bir rakama ulaştığını beyanla fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak üzere 5.000 TL maddi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalı işveren bankadan tahsilini talep etmiştir.

2.Davacılar vekili birleşen dosyanın dava dilekçesinde özetle; aynı iş kazası kapsamında davalı işveren banka ile beraber işveren şirket yüklenicisi NCR Bilişim Sistemleri Ltd Şti'ni davalı olarak göstererek 500.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle iş bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkiline ait ... şubesinde kıdemli memur olarak görev yapmakta iken 16.08.2006 tarihinde anılan şubenin görev alanında yer alan bir bankamatik cihazında arıza yaşanması üzerine, söz konusu cihazların bakım ve onarımından sorumlu olan NCR firması çalışanlarınca yürütülecek arıza giderme çalışmalarına banka adına nezaret etmek için NCR firmasına ait ... Plakalı araç ile arızalı bankamatik cihazının bulunduğu mahalle doğru seyir halinde iken trafik kazası geçirdiğini, bu olay sonrası davacının ... Fatih Devlet Hastanesi Başhekimliğine 20.09.2007 tarihli sağlık kurul raporunu bankaya ibraz ederek malulen emeklilik işlemlerinin yapılmasını talep etmesi üzerine 25.10.2007 tarihi itibariyle malulen emekliye ayrılması ile müvekkili banka ile aralarındaki iş sözleşmesinin sona erdiğini; davacının müvekkili banka ile arasında ki iş sözleşmesinin 25.10.2007 tarihinde sona ermiş olduğundan söz konusu davada davacının işçi sıfatının bulunmadığını; bu nedenle davanın öncelikle görev yönünden akabinde müvekkilinin kusuru olmaması nedeniyle esastan reddini, emekli olduğu tarihe kadar müvekkili banka tarafından, emekli olmasını müteakiben de T.İş Bankası A.Ş. emekli ve munzam sandık vakıflarınca zararının karşılandığını; davacıya ayrıca o tarihte yürürlükte bulunan XX. dönem TİS'in 65 inci maddesi uyarınca 5.000,00 TL yaralanma tazminatı da ödendiğini, beyan etmiştir.

2. Davalı ... Şirket vekili birleşen dava dosyası yönünden cevap dilekçesinde özetle; taleplerinin zaman aşımına uğradığını; dava konusu trafik kazasının davalı ... personeli olan davacının çalışma yükümlülüklerini yerine getirdiği esnada meydana gelmiş olduğundan iş kazası mahiyetinde olup müvekkili şirkete iş kazası nedeniyle husumet yöneltilemeyeceğini; müvekkili şirketin yazılım, donanım satışı, bunların onarım ve bakımı konusunda faaliyeti nedeniyle müşterilere olan bankalara ATM cihazı satıp aynı zamanda sattığı ATM ler için bakım ve onarım hizmeti verdiğini; müvekkili şirket ile İş Bankası arasında 01.03.2003 tarihli donanım, bakım ve onarım sözleşmesi akdedildiğini; bu sözleşme hükümleri uyarı davalı banka ATM lerinde arıza meydana gelmesi halinde banka tarafından müvekkili şirketin yetkili servislerine arıza bildirimi yapıldığını ve yapılan arıza bildirimine sözleşmede ön görülen esaslar dahilinde müdahale edildiğini; dava konusu trafik kazasının iş bankası tarafından müvekkili şirkete ihbar edilen ATM kasası ile ilgili bir arıza bildirimine müdahale etmek için yapılan yolculuk esnasında gerçekleştiğini; bu sözleşme hükümleri gereği arızaya müdahaleye ancak banka personeli ile birlikte yapılabildiğini, davacının müvekkili şirket elemanları ile birlikte araca binmiş olmasının tek nedeninin bu olduğunu; davalı bankanın sözleşme hükümleri gereği arıza ekibi ile birlikte müdahalede yer alması gereken personelin ulaşımından ve güvenliğinden sorumlu olduğunu; müvekkili şirkete bu hususta da husumet yöneltilmesinin hukuken mümkün olmadığını; trafik kazasının meydana gelmesinde müvekkili şirketin hiçbir kusurunun bulunmadığını; maddi manevi tazminat taleplerinin fahiş olduğunu; davanın zorunlu ve ihtiyari sorumluluk sigorta teminatı veren sigorta şirketine ihbarı gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI

A) İlk Mahkeme Kararı

Mahkemenin 27.01.2011 tarih ve 2009/258 Esas, 2011/38 Karar sayılı ilk kararında özetle; (o tarihte sadece asıl davanın derdest bulunması nedeniyle) davalının kusuru bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

B) İlk Bozma Kararı

Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 02.11.2012 tarih ve 2011/7604 Esas, 2012/18485 Karar sayılı ilamında özetle; Davacı vekilinin temyiz isteğinin kısmen kabulü ile davacıya iş kazası tespit davası açmak üzere önel verilmesi, iş göremezlik geliri bağlanması yönünden karar bozulmuştur.

C) İkinci Mahkeme Kararı

Mahkemenin 03.10.2019 tarih ve 2012/ 627 Esas, 2019/266 Karar sayılı ikinci kararında özetle; asıl ve birleşen davadaki maddi istemin Bankanın Emekli Sandığı Vakfınca yapılan ödemeler kapsamında karşılandığından reddine, birleşen davanın ise kısmen kabulü ile 75.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden yasa faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

D) İkinci Bozma Kararı

Kararın davacı ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 16.02.2021 tarih ve 2020/7201 E 2021/1707 K ile; davalılar vekillerinin tüm, davacı vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddiyle özetle; davacının maddi tazminat alacağının tespitinde, davacıya Türkiye İş Bankası A.Ş. Mensupları Emekli Sandığı Vakfından bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri ile davacıya geçici iş göremez kaldığı süre için yapılan ödemelerin rücuya kabil kısımlarını gözeterek, sadece bu miktarı maddi tazminat hesabından tenzil etmek; öte yandan davacı vekilinin 09.07.2018 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat alacağını 287.351,85 TL olarak daraltmasına ilişkin beyanını da gözetip, taleple bağlılık ilkesine riayet ederek davacının maddi tazminat alacağını belirlenmesine işaretle karar bozulmuştur.

IV. SON BOZMAKARARI SONRASI YARGILAMA SÜRECİ VE KARAR

Bozma kararına uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen son kararda özetle; Davacının davalı ...Ş aleyhine açmış olduğu iş bu dava dosyası ve mahkememiz dosyası ile davalılar aleyhine açılan ve birleşen ... 3. İş Mahkemesinin 2016/578 Esas sayılı dava dosyası yönünden; Davacının davalılar aleyhine açmış olduğu maddi tazminat davasının taleple bağlılık kuralı gereği kısmen kabulü ile 287.351,85 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 16.08.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazla talebin reddine; Davacının davalılar aleyhine açmış olduğu manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile takdir olunan 75.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 16.08.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazla talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve davacı vekili (katılma yoluyla) temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili (katılma yoluyla) temyiz dilekçesinde özetle; talep daraltılması kabulünün hatalı olduğunu, bozma ilamında işaret olunan ve talep daraltma olarak kabul edilen 09.07.2018 dilekçe sonrasındaki yargılama süreci dikkate alındığında, bu beyanın talebin daraltılması olarak kabul edilerek feragat gibi kabul edilmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin Feragat veya ıslah beyanında bulunmadığını, yargıtay ilamının bu kısmının maddi hataya dayalı olduğunu, peşin sermaye değişiklikleri nedeniyle maddi tazminatın reddolan kısmı üzerinden ret vekalet ücreti takdir edilemeyeceğinin dikkate alınmasını talep etmiştir.

2. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; maddi tazminatın hesabında 340.085,19 TL’Lik bir önceki karardaki tespit yönünden müvekkili lehine usuli kazanılmış hakkın oluştuğunu, bu miktarı aşar mahiyette yeni asgari ücretler dikkate alınarak 439.381,53 TL talebin aşıldığını, Davacının bozma kararında belirtildiği gibi 09.07.2018 tarihli dilekçe ile kendisini 287.351,85 TL ile bağladığını, pasif devrede asgari ücret üzerinde bir ücretten hesap yapılması hatalı olduğunu 60 yaş kabulünün hatalı olduğunu munzam vakıf sandığı ödemesinin dikkate alınmasının hatalı olduğunu, müvekkiline atfedilecek kusur olmadığını, diğer davalı ile arasında asıl alt işveren ilişkisi olmadığını, diğer davalı ile arasında satış eser sözleşmesi niteliğinde ilişki bulunduğunu, NCR şirketi şoförü ile arasında adam çalıştıranın sorumluğu kapsamında bir ilişki olmadığını, hükmedilen manevi tazminatın fazla olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... Sis. Ltd Şti vekili temyiz dilekçesinde özetle; Maddi tazminat hesabının hatalı olduğunu, İlk peşin sermaye değeri hesabının hatalı olduğunu, hesap raporları arasında çelişki olduğunu ödenen gelirlerin yıllara göre hesaplanmasını, tazminattan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, olayda kusuru olmadığını, olayda nedensellik bağı olmadığını, hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, sorumlu sigortalara ihbar taleplerinin karşılanmadığını, faize olaydan değil dava tarihinden hükmedilmesi gerektiğini, davacı lehine vekalet ücretinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının, maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanamadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunun 332, 98 delaletiyle 41, 42, 43, 44, 46, 47, müteselsil sorumlulukla ilgili 50, 51 inci maddeler ile 141 ila 145 inci maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunun 77 nci maddesi, manevi tazminatın belirlenmesi yönünden 26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile usuli kazanılmış hak yönünden 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı ile 09/05/1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlarıdır.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı gözetilerek, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davalılar ve katılma yoluyla davacı vekillerinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün onanmasına karar verilmiştir

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

1. Davalılar ve katılma yoluyla davacı vekilinin mahkeme kararına yönelik temyiz itirazlarının temyiz kapsam ve nedenlerine göre reddiyle Mahkeme kararının ONANMASINA,

2. Aşağıda yazılı temyiz harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine,

3. Dosyanın kararı verene Mahkemeye gönderilmesine,

17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.