Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2023/50 E., 2023/117 K.

HÜKÜM/KARAR: Kısmen kabul

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı Kurum ile davalı ...End. Tes. İnş. San.Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; ... Sosyal Güvenlik Merkezi’nin 1064390 sicil sayılı dosyasında işlem gören işyeri sigortalılarından 10020718 sicil numaralı ...n 23.08.2006 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda vefat ettiği, sigortalının vefatı sebebi ile müteveffa sigortalının hak sahiplerine 37.598,94 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını, sigortalının ölümüne neden olan 23.08.2006 tarihli iş kazasının, davalılardan Mercedes Benz Türk A.Ş.’ne ait ... ... adresinde bulunan işyerinde montaj ustası olarak çalışan sigortalının inşaatın çatısından 10 metre kadar yüksekten düşerek yaralanması ve daha sonra vefat etmesi biçiminde gerçekleştiğini, iş müfettişi tarafından düzenlenen 18.10.2006 tarih RÖ/112 sayılı rapor ile 23.08.2006 tarihli iş kazasının .../ ... adresinde bulunan Mercedes Benz Türk A.Ş.’ne ait fabrika inşaatı işyerinde gerçekleştiğini, diğer davalı Taşeron ... îş ortaklığının inşaatın çelik imalatını ve montajını 01.01.2006 tarihli sözleşme ile ...Endüstri Tesisleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti’ne verdiği, kazalı sigortalının ...Endüstri Tesisleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti tarafından 09.08.2006 tarihinde işyerine montaj işçisi olarak işe alındığını, iş kazasının oluşumunda işverenlerin %70 oranında kusurlarının bulunduğunun tespit edildiğini, kazalı sigortalının mirasçıları tarafından işveren şirketler aleyhine ... 11. İş Mahkemesi’nin 2009/533 E. sayılı dava dosyası uyarınca tazminat davası açıldığı, anılan dava dosyasında düzenlenen 13.05.2011 tarihli bilirkişi raporunda işverenlerin %70 oranında kusurlu olduklarının tespit edildiği, davalılardan ... hakkında Büyükçekmece 1.Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2007/439 E. sayılı dava dosyası ile taksirle adam öldürme suçundan kamu davası açıldığını beyan ederek iş kazası nedeni ile oluşan kurum zararının fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 5.000,00 TL’sinin gelirlerin onay tarihi olan 27.03.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talep edilmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...... Ltd Şirketi vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; olayda davalının kusuru bulunmadığı, tüm kusurun ölen işçide ve asıl işveren konumunda olan davalı Mercedes Benz A.Ş.’de olduğu, ölen işçinin kendisine verilen iş güvenliği eğitimlerine uymadığı, kendisine verilen iş güvenliği malzemelerini yanında olmasına rağmen kullanmadığı, işçi çalışırken güvenlik kemerini ve başlığını çıkartmış ise işverenin bundan sorumlu tutulamayacağını, diğer davalı Mercedes Benz A.Ş.’nin olay yeri olan işyerinin mutlak sahibi ve tasarruf edeni olduğunu, adeta askeri kamp gibi düzenlenen bu işyerindeki her türlü düzenlemenin Mercedes Benz A.Ş. taralından yapıldığını, davalı ...End. Tes. Inş. San. ve Tic. Ltd. şirketinin işyeri ortamına müdahale etme, değiştirme, düzenleme gibi yetkilerinin bulunmadığı, işveren yönünden bir kusur var ise bu kusurun tek başına Mercedes Benz A.Ş.’ne ait olduğunu, davalı Mercedes Benz A.Ş. tarafından dava konusu işyerinde dava konusu olayı da kapsayacak şekilde dava dışı Koç Allianz Sigorta A.Ş.’ne sigorta yaptırıldığı, anılan sigorta sözleşmesinin bir örneğinin kendilerinde bulunmadığı, eğer bir tazminat ödenecekse dava dışı Koç Allianz Sigorta A.Ş.’nin sorumluluğunun bulunduğunu, davalı Mercedes Benz A.Ş.’den sigorta poliçesi ile ilgili açıklama yapmasının istenilmesini ve bu açıklamaya göre davanın anılan sigorta şirketine ihbarı ile ilgili diğer usuli işlemlerin yapılmasını, dava konusu iş kazası nedeni ile Büyükçekmece 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2007/439 E. sayılı dosyası gereğince açılan ceza davasının derdest olduğunu, anılan kamu davasının sonucunun beklenmesini, Kurum tarafından müteveffa işçinin mirasçılarına ödenen tazminatın sadece dava konusu olay nedeni ile ödenmediği, davaya konu iş kazasından bağımsız olarak, sigortalının sigortalılık süresi ve ödediği primlerin esas alındığı ve her halükarda davacı Kurum’un sorumlu olduğu ve ileride ölüm olmasa da ödeyeceği paraların ( ikramiye, maaş vs.) hesaplanarak dava konusu miktardan mahsup edilmesini, davacının dava tarihinden itibaren faiz talep edebileceğini, bu nedenle dava dilekçesinde belirtilen faiz başlangıç tarihine de itiraz ettiklerini beyan ederek davalı aleyhine açılan haksız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Mercedes Benz Türk A.Ş. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Davalı Mercedes Benz Türk A.Ş.’nin ihale makamı olup müteveffa işçinin işvereni olmadığı, müvekkili şirketin faaliyet konusunun otobüs ve kamyon üretimi olduğu, otobüs üretiminin gerçekleştirileceği Büyükçekmece Hoşdere fabrika binasının inşaatının yapılması için ihale düzenlediğini, ihaleyi faaliyet konusu inşaat işleri olan diğer davalı ... İnşaat Mimarlık Mühendislik ve Ticaret Ltd. Şti’nin kazandığını ve bunun üzerine ... şirketi ile inşaat işlerinin yapılması için 06.10.2005 tarihinde sözleşme imzalandığını, daha sonra 19.10.2005 tarihinde ... şirketi ile ...Endüstri Tesisleri Makine İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ve... İnşaat Mühendislik ve Ticaret Ltd. Şti arasında inşaat işi ile ilgili bir protokol imzalanarak ... ... İş ortaklığının kurulduğunu, müvekkili şirketin asıl işinin otobüs ve kamyon üretimi olup inşaat işleri olmadığı gibi inşaat işlerine yardımcı iş kategorisinde olan mimarlık firmalarının yaptığı kontrol işi de olmadığını, inşaat işleri ve inşaatın denetlenmesi işleri müvekkil şirket bakımından asıl iş veya yardımcı iş olmadığından, müvekkili şirketin ihale makamı dışında asıl işveren olarak değerlendirilmesinin 4857 Sayılı İş Kanunu md. 2’ye aykırı olduğunu, Mercedes Benz A.Ş. ile diğer davalılar arasında hiçbir şekilde asıl işveren alt işveren ilişkisinin tesis edilmediğini, işveren sıfatı bulunmayan Mercedes Benz A.Ş.’ne dava yöneltilmesinin mümkün olmadığı, bu yönü ile husumet itirazında bulunulduğu, esasa ilişkin olarak ise iş kazasına müteveffa ...n ağır kusurunun yol açtığını, 08.08.2006 tarihinde müteveffa ...’a baret, emniyet kemeri, iş eldiveni, çelik burunlu bot ve iş elbisesinin teslim edildiği, müteveffanın bu malzemeyi kullanmayı kabul ve taahhüt ettiğini, işyerinde uygulanacak iş sağlığı ve iş güvenliği kurallarının müteveffa işçiye tebliğ edildiğini, müteveffa işçinin iş kazasının meydana geldiği tarihte başına baret takmadığını, belinde emniyet kemeri olduğu halde kanca ile güvenli bir yere bağlamadan kalasın üzerinden yürüyerek karşıya geçerken dengesini kaybederek yere düştüğünü, kazanın oluşumunda ağır kusurlu olan tarafın müteveffa işçi olduğunu, davacı Kurumun rücu davasını mütveffanın işvereni olan ...Endüstri Tesisleri Makine İnşaat Sanayi Tic. Ltd. Şti ve diğer davalı şirkete yöneltmesi gerektiğini, müvekkili şirket ile diğer davalı ... şirketi arasında akdedilen sözleşmeye göre ... şirketinin işi üstlenen olarak gerekli tüm güvenlik önlemlerini almakla yükümlü tutulduğu, diğer davalı şirket ve ortaklarının tamamen kendi nam ve hesaplarına müteveffa işçinin de aralarında bulunduğu işçileri istihdam ettiği, onlara iş planı ile ilgili gerekli talimatları vermek ve iş güvenliği önlemlerini almak gibi sorumlulukları üstlendiklerini, bu yetki ve görevin tamamen diğer davalı şirket ve ortaklarına ait olduğunu, müvekkili şirketin diğer davalı şirket ve ortaklarından fabrika binası yapımı hizmetini satın aldığını, inşaat işinin planlanması ve yürütülmesi gibi faaliyetlere katılmadığını, diğer davalı şirketin işçilerine talimat verme yetkisinin bulunmadığını, davalı şirket ile müteveffa işçi arasında işçi işveren ilişkisi olmadığından meydana gelen iş kazasından da sorumluluğu bulunmadığını beyan ederek davanı reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... İş Ortaklığı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... ... İş Ortaklığı’nın diğer davalı Mercedes Benz A.Ş.’den inşaat işini aldığını, işin bir kısmını yine diğer davalılar arasında bulunan Omer Ozdemır End.Tes. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne taşeron olarak verdiğini, iş kazası sonucu yaşamını yitiren ...n müvekkili şirketin temsil ettiği iş ortaklığının değil, ...Ltd. Şti’nin çalışanı olduğunu, ... ... İş Ortaklığı ile ...Ltd. Şti arasında düzenlenen sözleşmede, her türlü kazai sorumluluğun taşeron Ömer Özdemir.. Ltd Şirketi’ne ait olduğunun belirtildiği, müteveffanın mirasçıları tarafından ... 11. İş Mahkemesi’nin 2009/533 E. Sayılı dosyası gereğince açılan tazminat davasında müvekkili iş ortaklığına %25 oranında kusur yüklenmiş ise de bu oranı kabul etmediklerini, müvekkili iş ortaklığının iş kazası nedeniyle herhangi bir kusuru bulunmadığından açılan davanın reddi gerektiği, Büyükçekmece 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2007/439 E. sayılı dosyasının dava sonucunun beklenmesine, ... 11. İş Mahkemesi’nin 2009/533 E. sayılı dava dosyasının sonucunun beklenmesine, kanıtların toplanmasından sonra müvekkili şirket hakkında açılan davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği görülmektedir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Özetle; “...Davacının davasının kabulü ile 18.994,22 TL peşin sermaye değerinin 27.03.2010 onay tarihinden itibaren, yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp, davacıya verilmesine,”dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

Dairece özetle; “... dava konusu edilen gelirlerin, 506 sayılı Kanun'un 92 nci maddesi uyarınca yarıya indirildiğinin anlaşılması karşısında, gelirin başladığı tarih itibariyle % 50 üzerinden hesaplanması ve gelirin % 50’ye düştüğü tarihe kadarki dönemde fazladan yapılan % 50 oranındaki ödemenin de tazmini gereken değere eklenmesi gerekeceği ve bu şekilde belirlenen tutarın her halde 92 nci madde uygulanmaksızın belirlenen gelirin ilk peşin sermaye değerini geçemeyeceği ile hak sahiplerine yapılan fiili ödemelerde gözetilerek, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, bu hususlara riayet edilmeden hüküm kurulması yanlıştır ve bozmayı gerektirir. Ayrıca yukarıdaki maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak özellikle kesinleşen tazminat dava dosyasının bağlayıcı bulunmadığı gözetilerek, olayın niteliği, davalıların ve dava dışı tarafların olay anındaki sıfatları ve olaya etkileri araştırılmadan, bilhassa proje, denetim vb. hususlarda teknik eleman görevlendirmenin asıl işverenlik sıfatı kazandırmayacağı göz önünde bulundurularak davalı Mercedes Benz Türk A.Ş’nin işverenlik sıfatı irdelenmeden, (asıl işveren, eser sözleşmesi, ihale makamı vb. gibi) davaya konu olayla ilgili hazırlanan müfettiş raporları, ceza ve tazminat dava dosyalarında esas alınan kusur oranları arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla, uzman kişilerden oluşan bilirkişi heyetinden uygun bir kusur raporu alınmadan eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir ve bozmayı gerektirir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

Dairece özetle; “...eldeki dava dosyası incelendiğinde 09.03.2022 günlü oturumda tefhim edilen hüküm sonucu ile gerekçeli kararın gerekçe bölümünün aykırı olduğu, duruşma tutanağı ve gerekçeli kararın incelenmesinden açıkça anlaşılmaktadır. Bu aykırılığın giderilmesi suretiyle gerçeğe ve hukuka uygun bir karar verilmesi gerekmektedir. Davada kabul edilen peşin sermaye değerli gelir tutarının yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine dair kısa kararda hüküm kurulmuş ise de, gerekçeli kararın gerekçe bölümünde davalılardan bazılarının davaya konu olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığının belirtilmesi, bir başka deyişle gerekçede kusuru bulunmadığı belirtilen davalı hakkında kabule yönelik hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle;1.a Davacı Kurum tarafından davalı Mercedes Benz Türk A.Ş. aleyhine açılan davanın reddine, 1.b Davacı Kurum tarafından davalılar ..., ...End. Tesisleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti,... İnşaat Mühendislik Tic. Ltd. Şti, ... İnşaat Mimar Mühendislik Ltd. Şti aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile; 16.464,78 TL alacağın tahsis onay tarihi 27.03.2010'dan itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ..., ...End. Tesisleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti,... İnşaat Mühendislik Tic. Ltd. Şti, ... İnşaat Mimar Mühendislik Ltd. Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacı Kuruma verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili ile davalı ...End. Tes. İnş. San.Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ...End. Tes. İnş. San.Tic. Ltd. Şti. vekili özetle; hükmün bozulmasını istemiştir.

3.Davalı ... ... İş Ortaklığı vekili özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple;

Davacı Kurum vekili ile davalı ...End. Tes. İnş. San.Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin ilgililerden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

21.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.