Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2022/25 E., 2023/82 K.

KARAR: Kısmen Kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen prime esas kazancın tespiti davasında davanın reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının işveren yanında çalıştığı halde sigortası yapılmadığı için açtıkları ... 3 İş Mahkemesinin 2014/35 esasında hizmet tespitine karar verildiğini, kararın 09.05.2018 tarihinde kesinleştiğini, yine işveren aleyhine Serik 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/627 esasından alacak davası açıldığı emsal ücret araştırmasında işten çıkış itibari ile brüt 2.372,65 TL olduğunun tespit edildiğini, ancak kurumun 02.01.2003 30.11.2004 ve 20.12.2004 30.08.2008 arası sigortalı çalıştığı tarihler arasında prime esas ücretin asgari ücret olarak aldığını, mahkeme kararına uymadığını ileri sürerek davacının ... 3. İş Mahkemesinin 2014/35 Esas sayılı dosyası ile tespit edilen hizmet sürelerine ilişkin asgari ücret üzerinden yatırılan primlerin brüt 2.372,65 TL'ye tamamlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; primlerin kuruma bildirilmesinin işveren sorumluluğunda olduğunu, kurum kayıtlarının işveren tarafından yapılan bildirimlere uygun düzenlendiğini, mahkeme kararı ile davacının hizmet süresinin tespit edildiğini ancak SPEK konusunda bir karar verilmediğinden işverenin alt sınırdan düzenlediği belgeler ve mahkeme kararına göre işlem yapıldığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.11.2020 tarih ve E. 2019/447 K. 2020/363 sayılı kararı ile hizmet tespit davasında prime esas kazanç yönünden bir hüküm kurulmadığından davacının ücreti bir anlamda sosyal güvenlik yönünden kesinleşen davada prime esas asgari kazanç olduğu kanaati ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 19.04.2021 tarihli ve E. 2021/461 K. 2021/1078 Karar sayılı kararıyla; davacının iddia ettiği SPEK ücretine ilişkin herhangi bir yazılı belge ibraz edemediği, davacının açmış olduğu hizmet tespiti davasında da prime esas kazanç yönünden bir hüküm kurulmadığından davacının ücreti bir anlamda kurum yönünden kesinleşen davada prime esas asgari kazanç olduğunu, tüm bu nedenlerle ispatlanamayan davanın reddinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1 b 1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 02.12.2021 tarihli 2021/7804 2021/15333 sayılı kararında; "davacının, davalı şirkette en son aylık brüt 2.372,65 TL ücretle çalıştığının tespiti istemli açılan eldeki davada; davacının, davalı Simtan Turizm Tic. ve San. A.Ş.’nde 02.01.2003 30.11.2004 ve 20.12.2004 30.05.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitine ... 2. İş Mahkemesinin 2014/35 E. sayılı dosyasında verilen 2017/419 Karar sayı ve 25.04.2017 tarihli ilam ile karar verildiği ve söz konusu hükmün Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 09.05.2018 günlü onama ilamı ile kesinleşmiş olduğu, diğer taraftan davacının davalı şirkete karşı açmış olduğu (Serik 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/627 Esas, 2018/1916 Karar sayılı) işçilik alacakları talepli davanın yapılan yargılaması sonucunda, dosyada alınan bilirkişi raporunda davacının fesih tarihindeki aylık ücretin net 1.650,00 TL, brüt 2.372,65 TL üzerinden yapılan hesaplamaya göre kıdem tazminatı ve diğer alacakları yönünden davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karar ile hüküm altına alınan alacakların tahsili için de ... 16. İcra Müdürlüğü’nün 2019/781 Esas sayılı dosyasından davalı şirket aleyhine takibe geçildiği ve davalı şirket tarafından 12.02.2019 tarihinde 56.032,41 TL. tutarında ödeme yapıldığına dair tahsilat makbuzlarının işbu dosyaya ibraz edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıdaki yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, Mahkemece, işçilik alacaklarına yönelik davada verilen karar sonrasında davacıya işverence yapıldığı bildirilen ödemeler araştırılıp, öngörülen yöntem izlenmeli, buna göre ödemenin yalnızca hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği dikkate alınarak, toplanan kanıtlardan elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

...

Öte yandan, 6552 sayılı Kanunun 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64 üncü maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma resen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında feri müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiş olup, davanın prime esas kazanç tespitine ilişkin olup, davalı kurumun davada işlemi tesis eden yasal hasım durumunda olması sebebiyle fer'i müdahil Kurum olarak kabul edilemeyeceği dikkate alınarak karar verilmelidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kısmen kabulü ile; davacının davalı işverene ait 1028821.07 sicil sayılı iş yerinde gerçekleşen çalışmalarına dair 2009/01 inci ay için 21 günlük hizmeti üzerinden gerçekleşen çalışmasına ilişkin sigorta primine esas kazancının asgari ücretin 3.89 katı (1.813,56 TL) olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, davalı işveren vekillerince davacı lehine düzenlenen ıslak imzalı aylık kazancı gösterir belgeler bulunduğunu, davalı işverence bu belgelere itiraz edilmediğini, işçilik alacakları dosyasının bu dava açısından kesin delil niteliğini taşıdığını, bu dosyada davacının çalıştığı tüm dönemler için ücretinin asgari ücretin 3.89 katı tutarında olduğunun belirlendiğini, bozma ilamı gereğince ücretlerin hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulmaları gerektiğini, mahkemece hatalı olarak sadece son ay 2009/1 inci ay için 21 günlük hizmeti üzerinden gerçekleşen çalışmasına ilişkin sigorta primine esas kazancın net asgari ücretin 3.89 katı olarak belirlendiğini, tüm dönemler açısından tespitte bulunulması gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, kurum kayıtlarının işveren tarafından yapılan bildirimlere uygun düzenlendiğini, mahkeme kararı ile davacının hizmet süresinin tespit edildiğini ancak SPEK tutarları konusunda herhangi bir karar verilmediğinden işverenin alt sınırdan düzenlediği bildirgelere göre işlem yapıldığını, davacının anılan döneme ilişkin şikayeti bulunmadığından denetim de yapılmadığını, bildirilmeyen dönem ve kayıtlar için Kurumun sorumlu tutulamayacağını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekili ile davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ile Üyeler ...,

... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla,

18.09.2023 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

Dairemizin 2021/7772 E, 2021/11456 Karar sayılı ilamında yazılan karşı oy gerekçelerinde açıklandığı üzere;

1. 5510 sayılı kanunun 80/1.d maddesindeki son aya mal etme uygulaması, yanlış bir yorumla yapılmaktadır. Zira maddeye göre “Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir”. Görüldüğü gibi son aya mal edilecek ödeme, ücret dışındaki ödemelerdir. Oysa burada karar altına alınan ücret olduğuna göre son aya değil, tüm hizmet süresine mal edilmesi ve ödenip ödenmemesine bakılmaması gerekecektir.

2. Çoğunluk görüşü ile somut uyuşmazlıkta, davacının kesinleşmiş ve dönemlerine göre de işçilik alacakları tespitine esas olmuş belirlenen ücreti işçilik alacaklarında ödeme olgusuna bağlı olarak ödendiği belirtilerek ödeme nedeni ile prime esas kazanca ilişkin ücretin son aya mal edilmesi gerektiği gerekçesi ile yerel mahkeme kararı bozulmuş, işçilik alacaklarında davacının ücretinin asgari ücretin 3,89 katı olduğu saptanmış, bozma sonrası mahkemece davacının tüm aylar için prime esas kazancın asgari ücretin 3,89 katı ücret tespiti istemi olup son aya mal etme talebi olmadığı için prime esas kazancının son ay için asgari ücretin 3,89 katı olarak tespitine dair kararının onanmasına karar verilmiştir.

3. Belirtmek gerekir ki karar altına alınan ücret olduğuna ve ücretler hak edildikleri aya mal edileceğine göre bu yönde kararın bozulması gerekir. Davacı sigortalının ücreti kesinleşmiş işçilik alacaklarında her ay için belirlenmiştir. Belirlenen bu ücretler hak edildikleri aylar için prime esas kazanç olarak hüküm altına alınmalıdır. Çoğunluğun salt ücret yönünden son aya mal etme nedeni ile kararı bozması yasanın açık düzenlemesine aykırı olup, temel sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldırmaktadır. Kamu düzeninden olması nedeni ile de bozmaya uyulması usulü kazanılmış hak da oluşturmayacaktır.

4. Açıklanan gerekçe ile çoğunluğun onama görüşüne katılınmamıştır.