Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2022/209 E., 2022/585 K.

KARAR: Kabul

Taraflar arasında Mahkemede görülen ve istinaf incelemesinden geçen yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile ödenmeyen aylıkların ödenmesi istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkilinin davalı SGK nezdinde 3201 sayılı Kanun kapsamında yapmış olduğu yurtdışı borçlanma işlemini müteakip 08.02.2016 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması maksadıyla talepte bulunduğunu, davalı Kurumun cevabi yazısı ile müvekkilinin yaşlılık aylığı tahsis talebinin haksız bir biçimde reddedildiğini, ret yazısının içeriği incelendiğinde İsviçre Sosyal Güvenlik Mercii tarafından müvekkili adına "4" kodlu primin yatırılıyor olup olmadığının tespit edilemiyor olduğunu, ilgili hususun açıklığa kavuşması halinde aylık talebinin incelenebileceğinin belirtilerek tahsis talebinin reddedildiğini, bir an için söz konusu primin yattığı varsayılsa bile bu durumun müvekkiline Türkiye'den yaşlılık aylığı bağlanmasına engel teşkil etmeyeceğini, müvekkilinin 31.12.2015 tarihinden bu yana fiili iş yaşamına son verdiğini, herhangi bir sosyal yardım ya da sosyal sigorta ödeneği almadığını, müvekkilinin kesin dönüş kavramının hukuki anlamına uygun bir biçimde tahsis talep tarihi olan 08.02.2016 günü itibariyle sağlamış bulunduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin tahsis talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.03.2016'dan yaşlılık aylığına hak kazanmış olduğunun, bağlanması gereken yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece özetle; davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Mahkeme kararında özetle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine

karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Özetle, “...Dosya içindeki bilgi ve belgelerden, davacının yurt içinde 10.10.2014–17.10.2014 tarihleri arası 8 gün 4/1 a kapsamında hizmetinin bulunduğu, borçlanma talebine istinaden 11.07.2000 20.12.2014 arası 5200 gün için 3201 sayılı Kanun kapsamında borç tahakkuku yapıldığı, borcun süresinde Kurum hesabına yatırıldığı, davacının 08.02.2016 tarihli tahsis talebinin 4 koduyla yapılan prim ödemelerinin devam etmesi gerekçesi ile Kurumca reddedilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. 7247 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3 üncü maddesi ile 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun'un 6 ncı maddesine; "(C) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelikle belirlenir." hükmü eklenmiş ve eklenen bu hüküm 26.06.2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anılan maddenin gerekçesinde, "...yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın, zorunlu sigorta kapsamında olmakla birlikte sigorta primi ödemesinden muaf olacak şekilde kısa süreli çalışabildiği ve bu çalışmaların da hizmet belgelerinde gösterildiği, yapılan düzenleme ile bu kapsamda çalışan vatandaşlarımıza aylık bağlanabilmesi, aylık alanların ise aylıkları kesilmeksizin ödenmesine devam edilmesinin amaçlandığı, ..." belirtilmiştir. 06.11.2020 tarihli ve 31296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3 ve 12 nci maddeleri ile 06.11.2008 tarihli ve 27046 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin; 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine “bulunanların” ibaresinden sonra gelmek üzere “kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” ibaresi eklenmiş, kısa süreli çalışmaya tabi işler ise aynı fıkraya eklenen (k) bendi ile "Yurtdışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi, Ülkemiz dış temsilciliklerince veya sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigorta kurumlarınca düzenlenmiş hizmet belgesinde kayıtlı olan ve ilgili ülke mevzuatına göre elde edilen kazanç üzerinden çalışandan zorunlu sigorta prim kesintisi yapılmadığı bildirilen süreleri" şeklinde tanımlanmış, 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “herhangi bir ülkede” ibaresi “yurtdışında kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir. Yasa ve yönetmelik değişikliğini takiben, Sosyal Güvenlik Kurumunca yayınlanan 11.12.2020 tarihli ve Kısa Süreli Çalışmaya Tabi İşler konulu, 2020/51 sayılı genelgede “Kısa süreli çalışmaya tabi işler; ... İsviçre hizmet belgelerinde 4 kodlu hizmet (İsviçre Sigorta Kurumunca hizmet süreleri bildirilirken kullanılmakta olan hizmet cetvellerinde (E 205 CH formu) kısa süreli çalışmaya tabi işlerde geçen süreler nevi belirtilmeksizin 4 kodu ile bildirilmektedir.) olarak gösterilmektedir.” Şeklinde tanımlanmıştır. Somut olayda; 08.02.2016 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunan davacının dosya içine alınan İsviçre Hizmet cetvelinde 31.12.2017 tarihine kadar “4” kodunda prim ödemesinin bulunduğu, ancak “4” kodunda yapılan prim ödemelerinin yukarıda yazılı mevzuat ve madde gerekçesi kapsamında aylık tahsisine engel olmadığı gözetilerek karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırıdır” gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “1 Davanın kabulü ile; davacıya 08.02.2016 tarihli tahsis talep tarihini takip eden aybaşı olan 01.03.2016 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine ve hak kazanılan aylıkların 5510 sayılı Kanun'un 42 nci maddesinde belirtilen 3 aylık süre dikkate alınarak yasal faiziyle birlikte davalı tarafından davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine,” karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; kararın bozularak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Eldeki davada, davacının dosya içerisinde bulunan İsviçre hizmet cetvelinde 31.12.2016 tarihine kadar “3” kodu ile, 01.01.2017 tarihinden itibaren ise “4” kodu ile prim ödemesinin bulunduğu anlaşılmakla, ancak “4” kodunda yapılan prim ödemelerinin aylık tahsisine engel olmadığı gözetilerek, davacıya “4” kodu ile prim ödemelerinin başladığı tarih olan 01.01.2017 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, ilgili husus bozmayı gerektirir. Ancak belirtilen eksikliğin giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'unun geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

1)Hükmün fıkrasının 1 inci bendinin silinerek yerine “1 Davanın kabulü ile; davacıya 01.01.2017 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine ve hak kazanılan aylıkların 5510 sayılı Kanun'un 42 nci maddesinde belirtilen 3 aylık süre dikkate alınarak yasal faiziyle birlikte davalı tarafından davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine” yazılmasına ve kararın bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

14.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.