Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/2188 E., 2022/2853 K.

DAVA TARİHİ: 28.12.2019

KARAR: Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Denizli 4. İş Mahkemesi

SAYISI: 2019/530 E., 2022/239 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ile eşinden ölüm aylığı bağlanan davacıya babasından dolayıda ölüm aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 26 Mayıs 2003 tarihinde vefat eden eşinden dolayı dul aylığı almakta olduğunu, müvekkilinin babası ... 'ın da 20 Mayıs 2019 tarihinde vefat ettiğini ve vefat eden babasından dolayı yetim aylığı bağlanması amacıyla davalı kuruma müracaat ettiğini lakin, davalı kurumun 60 gün geçmesine rağmen bir cevap vermediği ve davalı kurumun yetim aylığı bağlamamasının usul ve yasaya aykırı olduğu, müvekkilinin vefat eden babasından dolayı yetim aylığı alabilmesine engel bir durum bulunmadığı, müvekkilinin eşinin 06.08.2003 tarihinden önce yani 20.05.2003 tarihinde vefat ettiği, müvekkilinin herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olarak çalışması ve gelir elde etmesinin de söz konusu olmadığı, belirtilen sebeplerle, müvekkiline babasının ölüm tarihi olan 20.05.2019 tarihinden itibaren yetim aylığı(ölüm aylığı) bağlanmasına karar verilmesini ve özetle izah edilen nedenlerle müvekkilinin babası ... ’dan dolayı ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine, müvekkiline babasının vefat tarihi olan 20.05.2019 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanmasına ve davalı kurum tarafından her ay müvekkile ödenmesine, hak ediş tarihlerinden itibaren birikmiş ölüm aylıklarının ayrıca yasal faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı vekili tarafından davacının babasından dolayı ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespiti, davacıya babasının öldüğü tarih olan 20.05.2019 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanması ve yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle açılan davanın haksız ve yersiz açılmış bir dava olup reddinin gerektiği, davacının Kurum sigortalısı olan müteveffa babası ... 'dan ölüm aylığı alma talebiyle 16.09.2019 tarihinde müvekkil Kuruma müracaatta bulunduğu, ancak davacının dosyası incelendiğinde 01.02.2003 tarihinden beri 3/864291 tahsis numarası ile eşi ... 'dan maaş aldığının görüldüğü, 5510 sayılı Kanunun 54. maddesi ve 2018/38 sayılı Genelge doğrultusunda "Aynı statüde olanların hem eşinden, hem de anne ve babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da anne/babasından maaş bağlanabilir" denildiği ve davacıya 01.10.2019 tarih ve 14529679 sayılı yazı ile babasından ya da eşinden maaş alabileceği hususunda tercih yapması hususunda yazı gönderildiği ve özetle Kurum işleminin yasaya ve mevzuata uygun olup iptalini gerektirecek bir husus olmadığından davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

5510 sayılı Kanun'un 54/5. maddelerine göre davacının hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı alamayacağı kanaatine varıldığından kurum işleminde hata olmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacının dilekçesinde özetle: yerinde olmadığını ileri sürerek, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

5510 sayılı Yasa'nın 54/5 maddesinde bulunan düzenleme ve dosya kapsamı itibariyle, hüküm yerinde bulunmuştur. Dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, Denizli 4. İş Mahkemesi 2019/530 Esas 2022/239 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 353/1 b.1 maddesi gereğince esastan reddine, karar vermiştir

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

26 Mayıs 2003 tarihinde vefat eden eşinden dolayı dul aylığı almakta olduğunu, müvekkilinin babası Şükrü Yıldız'ın da 20 Mayıs 2019 tarihinde vefat ettiğini ve vefat eden babasından dolayı yetim aylığı bağlanması gerektiği beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eşinden ve babasından çift ölüm aylığı bağlanması ile kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 günü yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34. maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54. maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Yaşamını yitiren sigortalının eş, çocuk, anne, babasına ölüm sigortasından aylık tahsisi yapılabilmesi için öncelikle hak sahipliği sıfatının kazanılması gerekmekte, bunun için hak sahiplerine ilişkin aylık bağlama koşullarının sağlanıp sağlanmadığına bakılmakta, başka anlatımla bu koşulları tümüyle yerine getiren kişi hak sahipliği sıfatını kazanmakta, anılan sıfata sahip kişilere, sigortalıya ait tahsis şartları da gerçekleşmişse aylık bağlanabilmektedir. Şu durumda yukarıda sıralanan maddeler ve sosyal güvenlik hukuku ilkeleri dikkate alındığında yasal mevzuat ve aylık bağlama koşulları kendi içerisinde ayrıştırılmalı, sigortalıya ait şartlar sigortalının ölüm günü itibarıyla yürürlükte olan yasal mevzuat kapsamında değerlendirilmeli, hak sahiplerine ilişkin koşullar ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan yasal düzenlemeler çerçevesinde irdelemeye tabi tutulmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Davacının babadan dolayı hak sahipliği sıfatı, 01.10.2008 tarihi sonrası, 20.05.2019 tarihinde babasının ölümüyle kazanıldığından hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükteki mevzuat gereği, özellikle 5510 sayılı Yasanın 54. maddesi kapsamında davacının hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı alamayacağı bu bağlamda kararın isabetli olduğu anlaşılmaktadır.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgilisinden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...