Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/889 E., 2023/448 K.

HÜKÜM/KARAR: Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... İş Mahkemesi

SAYISI: 2020/102 E., 2022/74 K.

Taraflar arasındaki asıl davada itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi birleşen davada aksine işlemlerin iptali ile yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına,asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davada davacı Kurum vekili, davacı vekili; davalı borçlu hakkında ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/1047 Esas sayılı dosyası ile 22.01.2020 tarihinde icra takibi başlatıldığını, davalı borçlu tarafından 31.01.2020 tarihinde borca itiraz edildiğini ve yapılan itiraz neticesinde icra müdürlüğünce 31.01.2020 tarihinde takibin durdurulmasına karar verildiğini, davalı borçlunun itirazının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davaya konu kaynak ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/1047 Esas sayılı dosyası ile takibe konulan kurum denetmenlerince hazırlanan 11.05.2017 tarih ve 2017/HZ/016 sayılı inceleme raporu neticesinde davalını... İnş. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. adlı iş yerindeki 26.04.2007 10.08.2007 tarihleri arasındaki toplamda 105 günlük çalışmasının fiili olmadığının tespit edildiğini, kurumca davalının almış olduğu aylığını da emeklilik şartlarını kaybettiğinden başlangıç tarihi 01.08.2011 tarihi itibari ile durdurulduğunu, davalının konu iş yerinde 26.04.2007 10.08.2007 tarihleri arasındaki çalışmalarının iptal edilmesi ile emeklilik şartlarını kaybettiğinden toplamda 79.499,97 TL yersiz ödendiğini, davacının maaşından 10.101,94 TL kesinti yapıldığını, bakiye 69.389,03 TL olduğu belirterek davanın kabulü ile itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı ... vekili, davacının yaşlılık aylığının iptal edilmesinin usulsüz olduğunu, aynı dönemde bağkur çalışması olduğunu belirterek, emekli aylığının iptaline dair kurum işleminin iptalini, aylığın kesildiği tarihten itibaren bağlanmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl dava davalısı ... vekili, davacının emekli iken, kurum tarafından tek taraflı işlem ile emeklilik işleminin iptal edildiğini, bu sebeple de ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/1047 Esas sayılı dosyası ile yersiz ödeme yapıldığı iddiası ile asıl alacak miktarının 69.398,03TL olduğu icra takibi başlatıldığını, davalının icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, açılan bu davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının çalışmasının davalı kurumun belirtmiş olduğunun aksine gerçek bir çalışma olduğunu, emekli aylığının iptal edilme sebebi olarak da davacı kurum denetlemesi sonucu hazırlanan 11.05.2017 tarih ve 2017/HZ/106 sayılı inceleme raporu neticesinde 26.04.2007 10.08.2007 tarihleri arasında toplamda 105 günlük çalışmasının fiili olmadığı iddia edildiğini, fiili çalışması olmadığına dair kendi ikrar ve beyanı bulunmadığı gibi müvekkil hakkında başkası tarafından da verilmiş böyle bir beyan bulunmadığını ayrıca anılan döneme ilişkin Bağ kur sigortalılık kapsamında çalışması bulunduğunu, aynı dönemde çiftçi olarak faaliyet göstertiğini, çakışan sigortalılık olması nedeni ile işçi olarak çalışması olan SGK kaydını tercih ettiğini, SGK kaydının iptal edilmesi durumunda aynı döneme ilişkin bağ kur sigortalılığı bulunduğundan emeklilik işleminin iptal edilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Birleşen dava davalısı Kurum vekili, yapılan Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile"...Davanın kısmen kabulüne,

1 Davalı tarafından ... İcra dairesinin 2020/1047 Esas sayılı dosyasında yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin 69.398,03 TL asıl, 36.050,05 TL işlemiş faiz üzerinden devamına

2 İcra inkar tazminatının reddine

B Birleşen Mahkememizin 2020/226 Esas sayılı dosyası yönünden;

Davanın reddine ,..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davacı birleşen dosya davalısı SGK vekili; mahkeme gerekçeli kararında kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunun tespit edildiği belirtmiş olmasına rağmen hiçbir maddi ya da hukuki bir gerekçelendirme yapılmadan davaya dayanak ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/1047 Esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazın kısmen kabulüne karar verildiğini, iş bu gerekçesiz ve hukuki dayanaktan yoksun kısmen red kararının kabul edilmesinin mümkün olmadığını, hükümde her ne kadar kabul red oranına göre geçmiş ise de dava değeri üzerinden nispi vekalet ücreti ve yargılama giderinin tamamına karar verilmesi gerektiğini, itirazın iptali davalarında icra inkar tazminatına hükmedilmesi için davalı borçlunun kötüniyetli olup olmadığına değil; itiraz tarihi itibari ile haksız olup olmadığına göre hüküm kurulacağını, itiraz haksız olduğu gibi kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğu durumda alacağında likit olduğu hususunda tereddüt olamayacağını, kabul edilen kısım bakımdan icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken mahkemece hiçbir gerekçe gösterilemeden icra inkar tazminatı yönünden red kararı verilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığını belirterek;

Davalı birleşen dosya davacısı vekili; davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, kurum tarafından tek taraflı işlemle davacının emekliliğin iptali işlemine karşı kuruma 6902428 evrak kayıt numarası ile itiraz dilekçesi verildiğini, henüz bir geri dönüş sağlanmadığını, olumsuz bir sonuç alınması halinde taraflarınca kurumun işlemine karşı iptal davası açılacak olup bu halde açılacak davanın iş bu dava ile birleştirilmesi talebinin bulunduğunu, davalının fiili çalışmasının davalı kurumun belirtmiş olduğunun aksine gerçek bir çalışma olduğunu, emekli aylığının iptal edilme sebebi olarak da davacı kurum denetlemesi sonucu hazırlanan 11.05.2017 tarih ve 2017/HZ/106 sayılı inceleme raporu neticesinde 26.04.2007 10.08.2007 tarihleri arasında toplamda 105 günlük çalışmasının fiili olmadığının iddia edildiğini, söz konusu raporda çalışmasının fiili olmadığına dair delil olarak 25.02.2017 günlü işveren Neşe Yeşil'in dilekçesi ile raporun 1. paragrafında adı geçenler dışında olan kişilerin gerçek çalışanı olmadığının tespit edildiğini, inceleme raporuna konu iş yerinde işin faaliyet alanına da bakıldığında aynı tarih aralığında bu kadar kişinin çalışamayacağını, inceleme raporu kapsamında bildirimlere ve alınan ifadelere bakıldığında, bir çoğunun konu iş yerinde hiç çalışmadığını ikrar ve beyan ettiğinin görüldüğünü ve hatta bir kısım kişinin beyanında açıkça fiili çalışmaları olmadan iş yeri muhasebecisi Bahtiyar Öztürk tarafından sigortalı gösterildiklerini ve bunun için elden prim ödemesi yaptıklarını kabul ettiklerini ve son olarak da inceleme raporunda, davalı ...'nin kurumca gönderilen çağrı kağıdına rağmen ifadeye gelmediğinin gösterildiğini, davacının belirtilen tarihler arasında fiili çalışmasının olmadığının tespitinin tamamen varsayıma dayandığını, birleşen dosya ile açılan dava ile; davacının emekli sigortalı iken kurum tarafından tek taraflı işlem ile emeklilik işleminin iptal edildiğini, daha sonra kendisine tebliğ edilen 12.01.2018 tarihli yersiz ödeme talebi ile yersiz ödendiği iddia edilen borç bildirim belgesinin düzenlendiğini, daha sonra herhangi bir ödeme olmadığı için ... İcra Müdürlüğünün 2020/1047 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, gerekçe olarak da müvekkilini... İnş. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. adlı işyerindeki 26.04.2007 10.08.2007 tarihleri arasındaki toplamda 105 günlük çalışmasının fili olmadığının iddia edildiğini, bu işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, fiili çalışmasının olmadığı iddia edilen dönem olan 26.04.2007 10.08.2007 dönemine ilişkin Bağ Kur sigortalılık kapsamında çalışması bulunduğunu, bu dönemde çiftçi olarak faaliyet gösterdiğini ve SGK kaydının iptal edildiği döneme ilişkin bağ kur sigortalılığı bulunduğundan emeklilik işleminin iptal edilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, kurum tarafından emeklilik aylığının iptali kararına dair kararın iptaline karar verilmesinin talep edildiğini, anılan döneme ilişkin Bağ kur sigortalılık kapsamında çalışmasının bulunduğunu, aynı dönemde çiftçi olarak faaliyet gösterdiğini, çakışan sigortalılık olması nedeni ile işçi olarak çalışması olan SGK kaydını tercih ettiğini, SGK kaydının iptal edilmesi durumunda aynı döneme ilişkin bağ kur sigortalılığı bulunduğundan emeklilik işleminin iptal edilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacıya herhangi bir yersiz ödeme yapılmadığından davacının kuruma bir borcu bulunmadığını ve asıl davanın reddinin gerektiğini belirterek kararı istinaf etmişlerdir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...Yukarıdaki açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, yersiz ödenen ve icra takibine konu yapılan aylıkların takip ve dava tarihi itibarıyla varlığı ve tutarının belli ve sabit, dolayısıyla, likit nitelikte olduğu belirgin bulunduğundan, davacı alacaklı Kurum yararına hüküm altına alınan tutar üzerinden icra inkar tazminatına karar verilmesi gerekirken, mahkemece yanılgılı değerlendirme sonucu, anılan icra inkar tazminatına yönelik istemin yargılamayı gerektirmesi gerekçesiyle reddi yönünde hüküm kurulması hatalıdır. (Bu yönde Yargıtay 10. HD 2022/3561 Esas, 2022/8168 Karar sayılı ilamı, 2021/5499 Esas, 2022/8655 Karar sayılı ilamı) Davacı kurumun istinaf istemi bu nedenle yerindedir. Bununla birlikte belirtilen yanlışlığın giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından kararın ortadan kaldırılmasına, yeniden karar verilmesine ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1 Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararının, HMK'nın 353/1 b 2 inci maddesi gereğince ortadan kaldırılmasına, esas hakkında yeniden karar verilmesine,

Asıl dava 2020/102 Esas sayılı dosyası yönünden;

Davanın kısmen kabulüne,

Davalı tarafından ... İcra dairesinin 2020/1047 Esas sayılı dosyasında yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin 69.398,03 TL asıl, 36.050,05 TL işlemiş faiz üzerinden devamına,

Asıl alacağın %20si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 7.203,16 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

Davacı tarafça yapılan davetiye, müzekkere ve posta gideri ile bilirkişi ücretinden ibaret toplam 1.177,30 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red edilen kısmına göre hesap edilen ve takdiren 1.150,39 TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

Davalı tarafça yapılan davetiye, müzekkere ve posta giderinden ibaret toplam 78,00 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red edilen kısmına göre hesap edilen ve takdiren 1,77 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, geri kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,

Taraflarca başlangıçta yatırılan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.gereğince hesaplanan 13.967,57 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.gereğince hesaplanan 2.446,72 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine,

Birleşen 2020/226 Esas sayılı dosyası yönünden;

Davanın reddine,..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı birleşen davada davalı Kurum vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı birleşen davada davalı Kurum vekili, hesaplanan kanuni faizde 2466,72 TL eksik hesaplama olduğunu belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada ilamsız icra takibine itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi, birleşen davada aksine tüm Kurum işlemlerinin iptali ile yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

4. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı birleşen davada davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.