Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2022/408 E., 2022/537 K.

KARAR: Karar Verilmesine Yer Olmadığına

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının ortağı ve yetkilisi bulunduğu ve hakkında ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/1085 esas sayılı dosyası ile 13.05.2011 tarihinde iflas kararı verilmiş olan... İplik Boya ve Apre San. A.Ş.'nin 2011/4 ve 2011/5 dönemlerine ilişkin SGK prim borçlarından dolayı kurum tarafından 5510 sayılı Kanun'un 93 üncü ve 88 inci maddeleri gerekçe gösterilerek 2013/34727 34273 ve 34724 takip sayılı ödeme emirleri ile icra takibi yapıldığını ve emekli maaşına haciz konulduğunu, müvekkili adına yapılan tebligatın usulsüz olduğunu, davalı Kurumun tebligat yaptığı adresinin icra kanalıyla satılmış bulunduğunu, ödeme emrinin tebellüğ eden ...ile müvekkili arasında borçları nedeniyle ailevi sorunlardan kaynaklanan husumet devam ettiğinden yapılan tebligatların usulsüz olduğunu. Bu nedenlerle müvekkili hakkındaki takipler haksız olduğundan müvekkilinin maaşına konulan haczin kaldırılmasına, maaştan yapılan kesintilerin müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ödeme emirlerinin iptaline ilişkin dava açma süresi yönünden zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, 27.08.2013 tarihinde tebliğ edilen ödeme emirlerine ilişkin davanın 08.07.2015 tarihinde açıldığını. Davacıya yapılan tebligatın usul ve yasalara uygun olup davacının eşi...'ya aynı çatı altında beraber ve birlikte oturduğu beyanına esas olarak yapıldığını. 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinde düzenlenen ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun söz konusu alacaklarında kurumun tüm üst düzey yetkililerinin şahsi malvarlıkları ile de sorumlu olacağının düzenlendiğini. Kurum işleminde bir hukuksuzluğu bulunmadığını, davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.10.2015 tarihli ve 2015/373 Esas, 2015/349 Karar sayılı kararıyla;

Davanın hak düşürücü süre yönünden reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 16.02.2017 tarih, 2015/373 Esas, 2015/349 Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1. Somut olayda; dava dışı... İplik Boya ve Apre San. Tic. A.Ş hakkında 2011/4 5 6 dönemine ilişkin prim borcu nedeniyle 2013/34272, 34273, 34274 takip no’lu dosyalarla icra takibine girişilip, ilgili ödeme emirlerinin 27.8.2013 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir. 6183 sayılı Kanun'un 55 inci maddesi kapsamında davacı adına düzenlenmiş ve anılan Kanun'un 58 inci maddesi uyarınca tebliğ edilmiş bir ödeme emrinin ya da başlatılmış bir icra takibinin bulunmaması, yapılan bu tebliğatın ödeme emri niteliğinde olmayıp borç bildirim yazısından ibaret bulunması karşısında, davanın menfi tespit davası olarak kabul edilip esastan karara bağlanması gerekirken, yazılı biçimde davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine hükmedilmesi isabetsiz bulunmadığından bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemenin Bozma ilamına uyarak verdiği 11.10.2017 tarihli ve 2017/277 Esas, 2017/483 Karar sayılı kararıyla;

Davanın kabulü ile

Davalı kurumca 2009/10029 sayılı dosyada ( davacı hakkında ki 2013/34272 34273ve 34274 sayılı dosyalarının tevhid edildiği ) davacının maaşına konulan haczin kaldırılmasına,

Davalı kurumca davacının maaşından yapılan kesintinin her bir kesintinin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, karar verilmiştir.

B. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.03.2018 tarih, 2018/152 Esas, 2018/2441 Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1. Davacı, dava dışı... İplik Boya ve Apre San. Tic. A.Ş'nın iflasına karar verildiğini prim borçlarından sorumlu olmadığını, maaşına konulan haczin kaldırılması ve kesintinin iadesini talep ettiği Mahkemece, davacının dava dışı şirketin prim borcundan dolayı sorumlu olup olmadığı yönünde gerekçe ve hüküm kısmında belirleme yapmaksızın davanın kabulü ile davacının maaşının üzerine konulan haczin kaldırılmasına karar verilerek hüküm fıkrası oluşturulduğu, bu anlamda hüküm kendi içerisinde çelişki oluşturduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, hükmün infazında tereddüt oluşturmayacak şekilde davacının dava dışı... İplik Boya ve Apre San. Tic. A.Ş'nin prim borcundan dolayı sorumlu olup olmadığının 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesi ve Türk Ticaret Kanunun ilgili kanun maddeleri kapsamında değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

Mahkemenin Bozma ilamına uyarak verdiği 11.07.2019 tarihli ve 2018/229 Esas, 2019/489 Karar sayılı kararıyla;

Davacının dava dışı... İplik Boya ve Apre Sanayi Anonim Şirketinin 2011/4 ve 2011/5 dönemlerine ait SGK prim borçlarından dolayı 2013/34272, 2013/34273 ve 2013/34274 takip numaralı dosyalarına istinaden tebligatın usulsuz olması nedeniyle davacının emekli maaşı üzerine uygulanan haczin kaldırılmasını ve yapılan kesintilerin iadesini talep ettiği, davacıya gönderilen ödeme emrininin usulsuz olduğundan davanın menfi tespit davası olarak kabulünün gerektiği, davacının davacının iptalini talep ettiği 2013/34272, 2013/34273 ve 2013/34274 takip numaralı ödeme emirlerinin 2009/1009 sayılı dosyada tevhid edildiği, ancak davacının tevhid edilen dosyadaki diğer dönemlere ait borçların iptaline ilişkin talepte bulunmadığı sadece 2011/4 ve 5. dönemlere ait borçların yer aldığı 2013/34272, 2013/34273 ve 2013/34274 takip numaralı ödeme emirleri için yapılan haczin kaldırılması talebinde bulunduğu ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 22.03.2018 tarih 2018/152 Esas 2018/2441 Karar numaralı ilamının ödeme emirleri bakımından davacının sorumlulugu yönünden de değerlendirilme yapılarak karar verilmesi yönünde olduğu, davacının 16.02.2007 ila 16.02.2010 tarihleri arasında yönetim kurulu başkanı olduğu, dava dışı... İplik Boya ve Apre Sanayi Anonim Şirketinin ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/1085 Esas numaralı dosyası ile 13.05.2011 tarihi itibari ile iflasına karar verildiği, iflas erteleme dosyasının 2008 esas numaralı olduğu bu nedenle davacının iflasın ertelenmesinin talep edildiği tarihten ve evleviyetle iflas kararından sonraki tarihten itibaren ödenmeyen prim borçları nedeniyle sorumlu olmayacağından, iflasın ertelenmesi ve kararı tarihlerinden sonraki dönemlere ait olan 2011/4 ve 5 inci dönemlere ait borçlar bakımından iflasın ertelenmesi tarihinin ve iflas karararının 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinde yer alan “haklı sebep” kavramı kapsamında kabul edilebileceğinden davacının talep ettiği dönemler bakımından sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle,

2013/34272, 2013/34273 ve 2013/34273 takip numaralı ödeme emirlerinin iptaline

Davacının dava dışı... İplik Boya ve Apre San. Tic. A.Ş'nin 2011/4 5 dönemine ait prim, 2011/4 5 dönemine ait işsizlik sigortası primi ve 2011/4 5 6 dönemine ait damga vergisi borçlarından sorumlu olmadığının tespitine

Davalı kurumca 2009/10029 sayılı dosyada (davacı hakkında ki 2013/34272 34273ve 34274 sayılı dosyalarının tevhid edildiği) davacının maaşına, 2013/34272 34273ve 34274 takip sayılı ödeme emrindeki borçlar için konulan haczin kaldırılmasına,

Davalı kurumca 2013/34272 34273ve 34274 sayılı dosyalarla ilgili davacının maaşından yapılan kesintinin her bir kesintinin yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum avukatınca temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 12.09.2022 tarih, 2022/1846 Esas, 2022/10303 Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1.Dosya kapsamında dava devam ederken davalı Kurum tarafından borcun yapılandırma kapsamında ödendiği, konulan hacizlerin kaldırıldığı ve kesintilerin iade edildiği yönünde yazı ve yazışmaların bulunduğu anlaşılmaktadır.

Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

Bu çerçevede; Mahkemece, davalı Kurum'dan davacıya ait maaş üzerine konulan hacizlerin kaldırılıp kaldırılmadığı, aylıklarından kesinti yapılmış ise iade edelip edilmediği sorularak cevabı yazıya göre davanın konusuz kalıp kalmadığı hususu gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin hatalı olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,

Mahkememizce bozma kararı doğrultusunda; davalı Kuruma davacıya ait maaş üzerine konulan hacizlerin kaldırılıp kaldırılmadığı, aylıklarından kesinti yapılmış ise iade edilip edilmediği hususunda müzekkere yazılmış, gelen cevabi yazıda; icra dosyalarının peşin ödeme nedeniyle kapatıldığı, davacı adına konulan tüm hacizlerin kaldırıldığı ve kesintilerin iade edildiğinin bildirildiği ve ilgili belgeler gönderildiği görülmüştür.

Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması halinde davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmayacağından, somut uyuşmazlıkta da dava konusunun yargılama devam ederken ortadan kalktığı görüldüğünden, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki gibi karar vermek gerektiğinden;

Davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini ve kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının borçlu olmadığının tespiti, haczin kaldırılması ve kesintilerin aidesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6183 sayılı Kanun'un “Ödeme emri” başlıklı 55 inci maddesinin ilk fıkrasında; kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere, yedi gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları gereğinin bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı; “Ödeme emrine itiraz” başlığını taşıyan 58 inci maddesinin birinci fıkrasında; kendisine ödeme emri tebliğ olunan kişinin, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde itirazda bulunabileceği belirtilmiştir.

Görüldüğü gibi; “menfi tespit” niteliğindeki ödeme emrine itiraz/ödeme emrinin iptali davasının yedi günlük hak düşürücü süre içerisinde açılması zorunlu olduğu gibi, kendisine ödeme emri gönderilen borçlunun itirazları da üç nedenle sınırlandırılmıştır. Davanın yasal dayanağını oluşturan 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesine göre; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren yedi (7) gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir. İtiraz etmezse borç kesinleşmiş olur.

Diğer taraftan 6183 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi hükmü uyarınca da süresinde ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. Amme borçlusunun borcuna yetecek miktarda mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi de maddede belirtilen cebren tahsil şekillerinden birisidir. Bu bağlamda, borçtan dolayı cebren tahsile geçmeden önce anılan Kanun'un 55 inci maddesi hükmünde öngörülen bilgilerin tümünü içeren bir ödemeye çağrı yazısının “ödeme emri” nin tebliğ edilmesi yasal zorunluluktur.

Bir başka ifade ile kamu alacağı için “ödeme emri” çıkarılmadan ve icra takibi kesinleştirilmeden haciz uygulanması ve diğer cebren tahsil yollarına başvurulması kanuna aykırıdır.

3. Değerlendirme

1.Yukarıdaki açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, davanın konusuz kalması, yargılama sırasında yapılandırma üzerine olması karşısında; vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki; bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 günü yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun geçici 3 üncü maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, temyiz eden davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Hükmün 5 numaralı bendinin tamamen silinerek hüküm fıkrasından çıkarılmasına ve hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

05.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.