Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2022/13 E., 2023/24 K.

KARAR: Kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının davalı kurum sigortalısı olarak emekli olup, yaşlılık aylığı almaktayken kurumca davacının SS ...Konut Yapı Kooperatifi ve bu kooperatifin taşeronu olan ...Ltd. Şti. işyerinde 23.08.2002 30.09.2003 tarihleri arasında çalışmalarının eylemli olmadığı gerekçesiyle aylığının kesildiğini, kurum işleminin yerinde olmayıp çalışmanın gerçek ve eylemli olduğunu bu nedenle kurum işleminin iptaliyle bahsedilen döneme ilişkin sigortalılığın tespitine, yaşlılık aylığının yeniden bağlanıp ödenmeyen aylıkların faiziyle ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili özetle; işyerlerine yönelik denetim sonucu düzenlenen rapor ile işyerinde 23.08.2002 tarihinden sonra faaliyet olmadığı tespit edilip, belirtilen tarih sonrasına ilişkin işçilik bildirimlerinin iptal edilip davacının da bu işyerinde eylemli çalışması olmayıp, kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 20.04.2016 tarihli ve 2010/542 Esas, 2016/147 Karar sayılı kararıyla;

Davanın kabulü ile,

Davacının 23.08.2002 30.09.2003 tarihleri arasında işyerinde geçen çalışmalarının gerçek ve eylemli çalışma olduğunun tespitiyle, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline, davacının davalı kurumca kesilen yaşlılık aylıklarının yeniden bağlanması, ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle ödenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.1. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 18.04.2017 tarih, 2016/9438 Esas, 2017/3395 Karar sayılı Bozma ilamında;

Mahkemece, davacının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı kurumdan; puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden ve dava konusu dönem içerisinde davacı çalışmalarını Kuruma bildiren işverenden getirtilmeli, iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata hile ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı; davacı ile birlikte çalışan ve işverenlerin bordrolarında kayıtlı kişiler ile, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince araştırılmalı, tespiti istenen dönemde davalı işyerinde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, eldeki davaya yönelik olarak, Mahkemece, öncelikle davalı kurumdan sorularak davacı adına hangi dönemlerin fiili çalışma olarak kabul edilmediği hususu net olarak belirlenmeli, bu dönemler bakımından bildirimlerin yapıldığı işyerlerinin işverenleri irdelenmeli, işyeri dosyaları getirtilmeli ve Kanun kapsamına alınış tarihleri irdelenmeli, aslen 46254 ada 1 sayılı parsel içerisinde birden fazla inşaat işyeri ve birden fazla işveren olup olmadığı hususu irdelenmeli, her bir işyerinin iskan ve yapı ruhsatı tarihleri ile ruhsat ve yapı sahipleri belirlenmeli, bu binalar içerisinde uzun süredir sakin olanlar resen belirlenerek Kurum müfettiş raporu içeriğindeki iddialar irdelenmeli ve davacının çalışmalarını bilebilecek şekilde komşu bina, inşaat veya işyerlerinden tanıkların varlığı öncellikle taraflardan bulunamaz ise resen araştırma ilkesi çerçevesinde araştırılmalı ve belirlenecek kişilerin beyanlarına başvurulduktan sonra dinlenen tanık beyanlarına göre davacının inşaata getirdiği malzemelere ait olarak verilen yazılı belgelerinin bulunup bulunmadığı hususu da ayrıntılı ve açıkça irdelenmeli ve çalışmanın fiili olup olmadığı hususunda tüm deliller toplandıktan sonra bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B Mahkemenin Bozma ilamına uyarak verdiği 13.07.2020 tarihli ve 2017/251 Esas, 2020/131 Karar sayılı kararıyla;

Davanın kabulü ile,

Davacının 23.08.2002 30.09.2003 tarihleri arasında işyerinde geçen çalışmalarının, yine bozmadan sonra SGK'nın 04.10.2018 tarihli yazı cevabında SGK kontrol memurluğunca düzenlenen 15.07.2009 tarih ve 76 sayılı rapora istinaden 1064772.06 sicil numaralı SS ...Konut Yapı Koop. unvanlı işyerinde 23.08.2002 tarihinden sonra bildirilen işçiliklerin iptal edilmesi gerektiği ifade edildiğinden davacının 05.07.2003 01.07.2004 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin iptal edildiği belirtilmekle, bilirkişi ek raporunda da bu husus açıklanmakla 05.07.2003 01.07.2004 tarihleri arasında işyerinde geçen çalışmalarının gerçek ve eylemli çalışma olduğunun tespitiyle, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline, davacının davalı kurumca kesilen yaşlılık aylıklarının yeniden bağlanması, ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle ödenmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

C 2. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 14.09.2021tarih, 2020/11431 Esas, 2021/10162

Karar sayılı Bozma ilamında;

2.1.Eldeki davada ise, bozma gereklerinin yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Mahkemece, uyulan bozma ilamı ile oluşan usuli kazanılmış hak çerçevesinde, öncelikle, iptal edilen çalışma döneminin davacı iddiası gibi 2002 ve 2003 yılları arasına ilişkin olmadığının aslen sonraki tarihlerde iptalin söz konusu olduğunun anlaşılması karşısında, davacıdan HMK’nın 31 inci maddesi gereğince alınacak açıklama ile hangi dönemde hangi tarihler arasında ve nerede çalıştığı hususunu da açıklayacak şekilde alınacak beyan ve delillerinin sorulması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gereklidir.

Diğer taraftan, davacının iptale konu dönem dışında, Mustafa Boşdurmaz adına kayıtlı işyerinde 27.07.2004 30.04.2005 tarihleri arasında çalışmalarının geçtiği anlaşılmakta olduğundan, davacının iptale konu dönemde ...Konut Yapı Kooperatifinde çalışmayıp, adı geçen Mustafa Boşdurmaz nezdinde çalışmalarının bulunup bulunmadığının tespiti bakımından, bu kişinin ...Konut Yapı Kooperatifi yönetiminde bulunup bulunmadığı hususunun araştırılması ile ...Ltd. Şti.’nin işyeri dosyası ve iptale konu dönemlerdeki bordrolarının celbi ile bu işyerinde çalışması gereçekleşmiş bordrolu tanıkların beyanlarının da alınması sonrasında, mevcut delillerle birlikte fiili çalışma olgusunun varlığı irdelenerek sonucuna gore bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

D Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih, esas ve karar numarası belirtilen kararıyla;

Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda davacının karar celsesindeki beyanında hangi tarihler arasında çalıştığını hatırlamadığını, 2004 yılının 7 nci ayına kadar çalıştığını belirttiği, dava dilekçesindeki tespiti istenen hizmet dönemindeki yanılgının Sıhhiye Sosyal Güvenlik Merkezinin 8389918 sayılı ve 28.05.2010 tarihli hatalı bildiriminden kaynaklandığı, nitekim SGK'nın 04.10.2018 tarihli yazı cevabında SGK kontrol memurluğunca düzenlenen 15.07.2009 tarih ve 76 sayılı rapora istinaden 1064772.06 sicil numaralı SS ...Konut Yapı Koop. unvanlı işyerinde 23.08.2002 tarihinden sonra bildirilen işçiliklerin iptal edilmesi gerektiği ifade edildiğinden davacının 05.07.2003 01.07.2004 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin iptal edildiği, yine Yargıtay bozma ilamında davacının iptale konu dönem dışında, Mustafa Boşdurmaz adına kayıtlı işyerinde 27.07.2004 30.04.2005 tarihleri arasında çalışmalarının geçtiği anlaşılmakta olduğu belirtilmiş ise de davacının hizmet cetveli incelendiğinde 27.07.2004 30.04.2005 tarihleri arasında herhangi işyerinden sigortalılık bildiriminin bulunmadığı, tanık anlatımlarında da bu sonucu ulaşılamadığının anlaşıldığı, Yargıtay ilamında belirtilen ...Ltd. Şti.’nin işyeri dosyasının celp edildiği, işyerinde bordrolu çalışan olarak davacı ve vefat ettiği anlaşılan ...'ın hizmet bildiriminin yapıldığı görülmüş, bu nedenle bordro tanığı bulunmadığı anlaşılmış, toplanan deliller ve tanık anlatımlarıyla davacının işyerindeki çalışmalarının düz inşaat işçiliği olmayıp, kooperatif inşaatını alt işveren olarak üstlenen ...Limited şirketi adına kooperatif ile şirket arasındaki işlerin eş güdüm sorumlusu, ofis görevlisi olarak çalıştığı, bu durumda davacının fiziki olarak inşaatın bitimiyle işine son verilecek olan vasıfsız bir işçi niteliğinde olmadığı, bir bakıma kooperatifte inşaat aşamasını gerektiren bir takım işler fiilen bitse de davacının kooperatifin inşaatına ait ilgili belediye birimlerinden alt yapı ilişkilerinin kesilmesi ve iskan ruhsatının alınmasına kadar çeşitli bürokratik işlerin yürütümüyle ofis yetkilisi olarak çalıştığı, her ne kadar kooperatif üyelerinden bir kısmı 26.08.2002 tarihi itibarıyla tamam şeklindeki konutlara taşınıp, bir yıl boyunca şantiye elektrik ve suyunu kullanıp, aboneliklerin 24.06.2003 tarihinde olmasıyla inşaat işleri fiziki olarak bu tarihte bitse de az önce belirtilen şekliyle davacının iskan ruhsatının alınması ve tasfiye işlerinin tamamlanması aşamalarında da kooperatif bünyesinde SGK'nın iptale konu ettiği 05.07.2003 01.07.2004 tarihleri arası geçen sürede de eylemli olarak çalıştığı, dolayısıyla kurumun hizmet iptaline dayanak aldığı SGK kontrol memurluğunca düzenlenen 15.07.2009/76 sayılı raporun aksinin kanıtlandığı, sonuç olarak gerek bozma öncesi toplanan deliller, gerek bozma ilamında belirtilen hususlara göre getirtilen kayıt ve belgeler, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamıyla davacının ...Gazetecilik Limited Şirketince alt işveren sıfatıyla üstlenilen ...Konut Yapı Kooperatifi adına olan 11064772 06/01 sicildeki işyerinde 05.07.2003 01.07.2004 tarihleri arasında geçen hizmet bildirimlerinin gerçek ve eylemli çalışma olduğu kanaatine ulaşılmakla;

Davanın kabulü ile,

15.07.2009 tarih ve 76 sayılı rapora istinaden 1064772.06 sicil numaralı S.S. ...Konut Yapı Koop. unvanlı işyerinde davacının 05.07.2003 01.07.2004 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin iptal edildiği anlaşılmakla, davacının 05.07.2003 01.07.2004 tarihleri arasında işyerinde geçen çalışmalarının gerçek ve eylemli olduğunun tespitine, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline, davacının davalı kurumca kesilen aylıklarının davalı kurumca yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle ödenmesinin gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kurum vekili; kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, fiili çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesi ile bir kısım sigortalılığının geçersizliği sonucunda sigortalı sayılmayan ve bu nedenle yaşlılık aylığı şartlarını kaybettiğinden bahisle aylığın kesilmesine dair Kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 32 nci maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası ile 59 uncu maddesi

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle davalı kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

05.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

C.C.