Karar Detayı

MAHKEMESİ: Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/123 E., 2020/207 K.

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Diyarbakır 6. İş Mahkemesi

SAYISI: 2017/1201 E., 2019/671 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın birleşen dava dosyasının davalısı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleşen dava dosyasının davalısı ... vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 19.10.2021 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı ... adına Av. ... ile davacılar adına Av. ...... geldiler. Diğer davalı adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmişti. Dosyanın tekrar Dairemiz’e gönderilmesinden sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili asıl ve birleşen dava dosyalarında özetle; davacılar murisi ...'in davalılar bünyesinde çalışırken 15.06.2016 tarihinde iş kazası geçirerek vefat ettiğinden bahisle davacı baba ...için 118.875,62 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, davacı anne ... için 99.831,35 TL maddi, 100.000,00 TL manevi, davacı kardeşler için 30.000,00’er TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmişlerdir.

II. CEVAP

Birleşen dava dosyasının davalısı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin anılan işi diğer davalı RHS inşaata devrettiğinden asıl işveren pozisyonunda olmadığını, müvekkilinin meydana gelen kazada en ufak bir kusuru ve eksikliği bulunmamakla birlikte mağduriyetinin olduğunu, Diyarbakır 6. İş Mahkemesine ait 2017/1201 Esas sayılı dosyada alınan bilirkişi heyet raporunun kendilerine yöneltilen dosyada alınan bir rapor olmadığını, raporun üstünkörü, eksik ve teknik açıdan tamamıyla mesnetsiz olduğundan kabulünün mümkün olmadığını, talep edilen maddi ve manevi tazminat tutarlarının fahiş olduğunu savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle kazanın meydana gelişinde asıl dava dosyasının davalısı RHS şirketinin %40, birleşen dava dosyasının davalısı ...’ın %40 ve müteveffa sigortalının %20 oranında kusurlu olduğundan bahisle davacılar anne ve babanın maddi tazminat istemlerinin kabulüne, davacılar anne ve baba lehine 50.000,00’er TL, davacı kardeşler lehine 10.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde birleşen dava dosyasının davalısı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle, taşeron sözleşmesi ile, müvekkili davalının yüklenici sıfatı ile işi % 95 oranında devrettiğini, davalının sorumlu olmadığını, kusur raporunun eksik ve yetersiz olduğunu, rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, davacının işin ehli olmadığı halde iş makinesi operatörlük belgesi ve G sınıfı sürücü belgesi olmadan işi yapmaya koyulduğu raporda iddia edilmişse de, davacının 16.02.2014 tarihinde aldığı "Kazıma ve Yükleme(Ekskavatör)" türünden iş makinesi kullanma belgesinin mevcut olduğunu, dolayısıyla işin ehli olan operatörün, kayanın altına girmek sureti ile başına kayanın kopup düşeceğini hesaplamadan hareket etmesinin kusur oranını artıracağını, bu hususun bilirkişi tarafından dikkate alınmadığını, ayrıca olay nedeni ile haklarında soruşturma yapılan Hakkari İl Özel İdaresi Yol Şube Müdürlüğü bünyesinde çalışan şüphelilere davanın ihbar edilmesine yönelik talebin reddinin hatalı olduğunu, kazanın meydana geldiği yerin yüklenicinin iş sahası dışında olduğunu, müvekkili davalının Yüksekova C.B.S.'na yapmış olduğu şikayet neticesinde Hakkari Valiliği'nce soruşturma başlatılıp, soruşturma izni verildiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından bahisle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Birleşen dava dosyasının davalısı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkilinin asıl işveren olmadığını, kendileri hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, kaza müvekkilinin iş sahasının dışında meydana geldiğini, müvekkilinin taahhüdünde bulunan Dağlıca Oramar Yol yapım işinin diğer davalı RHS İnşaat tarafından imali devam ederken 2016 yılında görev yapmış olan Yüksekova Tümen Komutanı'nın baskısı ve Hakkari İl Özel İdaresi Yol Şube Müdürü'nün cebri ile mevcut işin yasadışı olarak asıl iş sahasının yakınında bulunan Şehit Murat Tepesi'ne kaydırılarak işe başlatıldığını, amir hükümlere göre Milli Savunma Bakanlığı'na talepte bulunmak suretiyle Hakkari İl Özel İdaresi kanalı ile ihale edilmesi gereken bu işin yasa dışı olarak başlatıldığını, müvekkilinin ihale ile işi aldığını, diğer davalı RHS İnşaat firmasına bu işi devrettiğini, devralan RHS İnşaat firmasına devredilen iş sahasının dışarısında kalan, iş sahasıyla hiç bir ilgisi bulunmayan ve müvekkilinin de haberdar olmadığı bir alanda ,tamamen müvekkilin insiyatifi dışında yapılan iş esnasında ve iş sahası dışında meydana gelen elim kazaya müteakip müvekkilinin Yüksekova Cumhuriyet Başsavcılığı'na taahhüdü altında bulunan işi yasa dışı olarak kaydıran kamu görevlileri hakkında (görevi ihmal, görevi suistimal) şikayette bulunduğunu, Hakkari Valiliği'nce ilgili kamu görevlileri hakkında verilen soruşturma izni neticesinde Hakkari Cumhuriyet Başsavcılığı'nca 2019/867 sor. Nosu ile soruşturmanın devam ettiğini, açıkça görüleceği üzere kazanın kamu görevlilerinin işi yasa dışı olarak kaydırmaları sebebiyle iş sahası dışında meydana geldiğini, müvekkilinin ne hukuki ne de cezai bir sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, müvekkilinin davalı sıfatı ile dahlinin kanuna aykırı olduğunu, gelişen olayda müvekkili açısından illiyet bağının kesildiğini, çünkü müvekkilinin ancak ve ancak yapımını üstlendiği iş ve o işin yapımı sahasında gelişen olaylardan sorumluluğunun söz konusu olabileceğini, bunun dışında gelişen olaylardan sorumlu tutulmasına hukuken imkan bulunmadığını, ihbar yapılacak kişilerin isim ve adreslerinin bildirilmesi hususunda kendilerine 1 haftalık kesin süre verildiğini, süresi içerisinde isim ve adres listesini ve ayrıca belirlenen masrafları yatırmalarına rağmen davanın ihbar edilmediğini, haklarında açılan davanın birleştirilmesinden önce alınan kusur raporuna itiraz ettiğimiz halde mahkemece bu rapora itibar edilmesinin doğru olmadığını, kusur raporunda müteveffanın ‘işin ehli olmadığı halde iş makinası operatörlük belgesi ve G sınıfı sürücü belgesi görülmediği işi yapmaya koyulduğu ve kaza geçirerek kendi ölümüne sebebiyet verdiği’ iddia edilmiş olsa da müteveffanın Özel Diyarbakır İş Makinaları ve Operatörlük Kursu Müdürlüğünden 16.02.2014 tarihinde 385 belge nosu ile almış olduğu ‘Kazıma ve Yükleme (Ekskavatör)’ türünden iş makinası kullanma belgesi bulunduğunu, dolayısıyla eşin ehli olan operatörün kayanın altına girmek suretiyle başına kayanın kopup düşeceğini hesaplamadan hareket etmiş olmasının onun açısından kusur oranını arttıran bir husus olduğunu ancak bilirkişilerin eksik bilgi ile hareket ederek müteveffanın kusur oranını arttıracak hatalarına yer vermediklerini, bu kusur raporunun hesap bilirkişi raporuna da sirayet edeceğinin kaçınılmaz olduğunu, hesap raporunda davacılar anne ve babanın paylarının muhtemel çocukların paylarıyla eşit tutulmasının hatalı olduğunu, bilirkişi tarafından tespit edilen pay oranlarının neye dayandırıldığının anlaşılamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31'inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamından, dava dışı Hakkari İl Özel İdaresi'nin ihale sonucunda Hakkari Yüksekova İlçesi Dağlıca Taburu Ana Üs Bölgesi – Serlant Tbatısı – Oramar Tİ Üs Bölgesi yol yapım işini birleşen dosyanın davalısı ...’in şahıs firmasına sözleşme ile verdiği, davalı ...'in de aldığı bu işi dosya kapsamında yer alan 27.08.2015 tarihli sözleşme ile müteveffa sigortalının işvereni olan asıl dosyanın davalısı RHS şirketine verdiği, olay tarihinde müteveffanın kullandığı iş makinesinin üzerine kaya düşmesi neticesinde sigortalının vefat ettiği, davalı ...'in aşamalardaki savunmaları, istinaf ve temyiz dilekçelerinde kazanın ihale ile alınan işin kapsamı dışında başka bir yerde meydana geldiğini iddia ettiği, bu hususun İlk Derece Mahkemesi'nce alınan bilirkişi kusur raporunda, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında irdelenip araştırılmadığı, Dairemiz'in geri çevirme kararı ile dosya kapsamına kazandırılan belgelere göre aynı olayla ilgili olarak iki adet ceza soruşturması yapıldığının anlaşıldığı, bunlardan ilkinin müteveffanın işvereni olan RHS şirketinin müdürü ... Telsaç hakkında taksirle yaralama suçundan yürütülen soruşturma dosyası olduğu, bu soruşturma sonucunda iddianame düzenlendiği, Yüksekova 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2018/528 Esas sayılı dosyasında devam eden kovuşturmada müteveffanın %10, sanık ...’ın %45, hakkında iddianame düzenlenmeyen (eldeki temyiz incelemesine konu dava dosyasının davalısı) ...'ın %45 kusurlu olduğuna dair kusur raporu doğrultusunda sanık ...’ın cezalandırılmasına karar verilip hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı, ... hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, anılan ceza dava dosyasında sanık ...’ın savunmasının da davalı ...’in iddiaları ile aynı yönde olduğu, sanık ...'ın kazanın kendi çalışma sahaları dışında olduğunu, askeriye ve il özel idaresinin komutu üzerine işçilerin olay yerine gittiklerini, olay yerinin kendileri ile bir alakası bulunmadığını savunduğu, anılan ceza dava dosyasında ... hakkında suç duyurusunda bulunulması üzerine bir soruşturma başlayıp başlamadığı, iddianame düzenlenip ceza dava dosyası açılıp açılmadığının belirlenemediği, tespit edilebilen diğer hazırlık soruşturmasının ise henüz devam ettiği, halen iddianame düzenlenmemiş veya takipsizlik kararı verilmemiş olduğu (Yüksekova CBS 2020/742 sayılı soruşturma dosyası), bu soruşturmanın davalı ...’in 11.07.2016 tarihli şikayet dilekçesi ile başlatıldığı, şikayet dilekçesinde Hakkari Valiliği İl Özel İdaresi Genel Sekreteri ..., Hakkari Valiliği İl Özel İdaresi Yol Şb. Md. ... ve Hakkari Yüksekova 3. Piyade Tümen Komutanlığı'nda görevli Yarbay ... Yeter hakkında Görevi Kötüye kullanmak suçundan soruşturma yapılmasının talep edildiği, bu şikayet dilekçesinde de davalı ...'in kendisinin ihale ile aldığı işin yapılacağı yerin kazanın meydana geldiği yerden farklı olduğunu, İl Özel İdare Yol Şube Müdürü ... ve Dağlıca Tabur Komutanlığı’nda görevli Yarbay ...’nın taşeron firmayı telefonla arayarak ona kazanın olduğu tepede çalışılması gerektiğini, yolun askeriye için daha önemli ve acil olduğunu söylediklerini, sonuç olarak kendi haberi olmadan taşeron makine ve işçilerinin baskı ile aldığı ihale kapsam ve mevkisi dışına kaydırdıklarından bahsedildiği, bu soruşturma kapsamında Valilik tarafından Yol Şb. Md. ..., İl Özel İdaresi İnşaat Müh. Müjdat Mulamahmutoğlu, İl Özel İdaresi harita ve kadastro teknikeri ..., İl Özel İdaresi işçileri... ve ...hakkında soruşturma izni verildiği, İnşaat Müh. Müjdat Mulamahmutoğlu ve harita ve kadastro teknikeri ... kollukta alınan ve aynı yöndeki ifadelerinde ihale yapılan yerin kontrollük görevinin kendilerine verildiğini, Dağlıca Tabur Komutanlığı’nca yaklaşık 800m’lik Şehit Murat Tepesi’nin "proje dışında" iş artışı kapsamında yapılmasının kurumlarca kendilerinden istendiğini, bu işle ilgili hem askeriye hem de kurum tarafından gerekli yazışma ve onaylar tamamlanmadan, İl Özel İdaresi’nden habersiz yüklenici firma tarafından Şehit Murat Tepesi yolunun yapılmaya başlandığını, yüklenicinin kaza mahallinde çalışmaya başladığının kendilerince kazadan sonra öğrenildiğini beyan ettikleri, soruşturmanın halen devam ettiği, soruşturma dosyası arasındaki evraklara göre en son savcılığın Jandarma’dan kazanın meydana geldiği yerin ihale ile verilen iş kapsamında kalıp kalmadığının tespitini istediği, Jandarma'nın İl Özel İdaresi’nden sorduğu, il özel idaresinin halen cevap vermediğinin Jandarma tarafından savcılığa yazılı olarak bildirildiği, hakkında şikayet dilekçesi verilen asker şahıs hakkındaki soruşturmanın akıbeti konusunda bir bilgi/belge bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır. Zira maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında davacının kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.

Somut olayda, kaza meydana geldiği andaki işin yapıldığı yerin davalı ... tarafından ihale ile üstlenilen işin görüleceği yerler arasında olup olmadığı tespit edilip bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın sonuca gidilmesi yerinde görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş; davalı ... tarafından ihale sonucu üstlenilen işin kapsamını, kazanın meydana geldiği yeri, kazanın meydana geldiği yerin ihale kapsamındaki yerlerden olup olmadığını kesin olarak belirlemek, kaza mahallinin ihale kapsamı dışında olduğunun tespit edilmesi halinde müteveffa sigortalının kimin talimatı ve hangi nedenle ihale kapsamındaki iş dışında başka bir yerde çalışmakta olduğunu şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirlemek, iş kazasının meydana geldiği iş kolunda yetkin iş güvenliği uzmanlarından oluşan farklı bir bilirkişi heyetinden bütün bu hususlarla aynı olaydan dolayı görülen/görülmekte olan tüm ceza dava dosyalarını, Kurum tarafından yapılan tahkikat sonucunda düzenlenmiş inceleme raporunu ve hükme dayanak kılınan bilirkişi kusur raporunu irdeleyip değerlendiren yeni bir kusur raporu almak, usuli kazanılmış hakları da gözeterek çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Davalı ... yararına takdir edilen duruşma avukatlık parası 8.400,00 TL 'nin davacılara yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.