Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2019/2187 E., 2022/1327 K.

KARAR: Kısmen kabulü

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 5. İş Mahkemesi

SAYISI: 2019/48 E., 2019/323 K.

Taraflar arasındaki asıl davada aksi Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması, yersiz aylık borcu olmadığının tespiti, birleşen davalar ise itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı birleşen davada davalı ve davalı birleşen davada davacı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı birleşen davada davacı Kurum vekilinin istinaf isteminin kabulü ile kararının kaldırılarak, düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmesi suretiyle; asıl davanın reddine, birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava asıl dava dilekçesinde; davacının eşinden boşanma sebebi ile babası ...'dan dolayı bağlanan aylığın davalı Kurum tarafından boşandığı eşiyle birlikte yaşadığından bahisle iptal edildiğini, geçmişte bağlanan aylıkların tahsili için davalı Kurumca davacı hakkında ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/87480 Esas sayılı dosyası ve ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/104150 Esas sayılı dosyaları ile icra takibi başlatıldığını, 55.243,17+28.410,96 =83.654,13 TL toplam alacak ve alacağa adi kanuni faiz, icra gideri ve vekalet ücreti ile tahsilinin talep edildiğini, davalarının kabulü ile, ...'ın SGK tarafından iptal edilen maaşının yeniden bağlanmasına ve ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/87480 Esas ve ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/104150 Esas sayılı dosyalarında borçlu olmadığının tespitine, davalı yanın %20' den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderlerinin ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen 2016/68 Esas sayılı dosyasında davacı SGK vekili dava dilekçesinden özetle; davalı ...'a davacı Kurum tarafından yersiz ödeme yapılması sebebiyle Kurum zararı oluştuğunu, bu yersiz ödemelerden dolayı faizi ile birlikte Kurumlarına 28.410,96 TL borcu olduğunun tespit edildiğini, söz konusu borçluya müvekkili Kurumun uğramış olduğu zarar miktarı olan faizi ile birlikte 28.410,96 TL ana paranın tahsili için ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/104150 Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, borçlunun borca itiraz ederek takibi durdurduğunu, itirazın iptaline ve takibin devamına, borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen 2016/98 Esas sayılı dosyasında davacı SGK vekili dava dilekçesinden özetle; davalı borçlu ...'a kurumlarından yetim aylığı bağlandığını, yapılan kontroller sırasında hak sahibinin muvazaalı olarak boşandığının tespit edildiğini, kendisine ödenmiş olan yersiz sağlık giderlerinin tahsili için ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2015/188387 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlunun takibe haksız ve yersiz olarak itiraz ettiğini, ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2015/188387 esas sayılı dosyalarından itirazın iptaline, takibin devamına, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı SGK vekili cevap dilekçesinden özetle; Sigorta Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı'nın 05.09.2013 tarihli 14.446.649 sayılı yazılarında ...'ın muvazaalı olarak boşanıp boşanmadığı hususunda araştırma ve tespit talebi üzerine davacının haksız yere maaş aldığı ve eşiyle beraber Cumhuriyet Mah. Gazi Osmanpaşa Bulvarı Enes Apt. No:3 İçkapı No:12 Kahramanmaraş adresinde birlikte yaşadıklarının belirlendiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen 2016/68 Esas sayılı dosyasında davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; davacı Kurum tarafından Babası ...'dan dolayı bağlanan aylığın boşandığı eşi ile birlikte yaşadığı iddiası ile iptal edildiğini, geçmişte ödenen aylıkların tahsili için davacı Kurumca aleyhine ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/104150 Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, dosyaya itiraz ettiğini ve ... 5. İş Mahkemesi'nde 2015/1 Esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açtığını ve halen bu dosyanın devam ettiğini, icra dosyası ve içeriğinin aynı olduğundan birleştirilmesini talep ettiğini, hiçbir şekilde anlaşmalı boşanma (hileli boşanma) ve boşandığı eşiyle birlikte yaşama iddiasını kabul etmediğini, SGK tarafından iptal edilen aylığının yeniden bağlanmasına ve ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/104150 Esas sayılı dosyalarında borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, arz ve izah olunan nedenlerle davanın reddine, davacı yanın %20' den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderlerinin ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen 2016/98 Esas sayılı dosyasında davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; ... 5. İş Mahkemesinde 2015/ 1 Esas sayılı dosya ile menfi tespit davası açıldığını ve halen devam ettiğin, itirazın iptali ve takibin devamı davalarının takibe itirazdan itibaren 1 yıl içinde açılması gerektiğini, davacı Kurumca bu 1 yıllık süre içerisinde dava açılmadığından davanın usulden reddini talep ettiğini, ... 5. İş Mahkemesi'nde 2015/1 Esas sayılı dosyası ile bu dosyanın davanın taraflarının konusunun, icra dosyası ve içeriğinin aynı olduğundan birleştirilmesini talep ettiğini, davanın reddini talep ettiğini belirtilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkememiz 2019/48 esas sayılı dosyası yönünden davanın reddine, Mahkememiz dosyası ile birleşen ... 5. İş Mahkemesi'nin 2016/68 esas sayılı dosyası yönünden, davanın kabulü ile, davalı borçlunun ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/104150 Esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacağın %20'si oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı kuruma verilmesine, Mahkememiz dosyası ile birleşen ... 5. İş Mahkemesi'nin 2016/98 esas sayılı dosyası yönünden, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, davalı borçlunun ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2015/188387 esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile, takibin 5.630,95 TL asıl alacak, 2.472,52 TL işlemiş yasal faiz olmak üzere toplam 8.103,47 TL üzerinden devamına, icra inkar tazminatı ile fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı/birleşen dosyalar davalısı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle mahkeme kararının eksik inceleme ile verildiğini, usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür.

2.Davalı/ birleşen dosyalar davacısı SGK vekili, kısmen kabul kararı verilen 2016/98 esas sayılı dosya yönünden sunduğu istinaf dilekçesinde özetle, mahkeme kararının eksik inceleme ile verildiğini, tedavi giderlerine dair takibe itirazın kısmen iptali ile alacak likit olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmemesine dair kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı/karşı davalı vekilinin ... 5. İş Mahkemesi'nin kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1 b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine, davalı/karşı davacı SGKB vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1 b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca ... 5. İş Mahkemesinin 05.07.2019 tarih ve 2019/48 E 2019/323 K. sayılı kararının kaldırılarak, düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmesi suretiyle; 2019/48 esas sayılı dosyası yönünden, Davanın reddine, birleşen ... 5. İş Mahkemesi'nin 2016/68 esas sayılı dosyası yönünden davanın kabulü ile, davalı borçlunun ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2014/104150 Esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacağın %20'si oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı kuruma verilmesine, birleşen ... 5. İş Mahkemesi'nin 2016/98 esas sayılı dosyası yönünden, davanın kabulü ile, davalı borçlunun ... 13. İcra Müdürlüğü'nün 2015/188387 esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, asıl alacağın %20'si oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı kuruma verilmesine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada aksi Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması, yersiz aylık borcu olmadığının tespiti, birleşen davalar ise itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanunun 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 56 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve 96 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan Vekili ... İnceman ve Üyeler ..., ..., ...'ün oyları ve oy çokluğuyla 07.06.2023 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Somut uyuşmazlıkta, davacı karşı davalı kadın 2000 yılında eşinden boşanmıştır. Davacı karşı davalı kadına boşanma kararı verildikten sonra ölen babasından dolayı bağlanan yetim aylığı 2014 yılında yapılan denetim sonrası fiili birliktelik nedeni ile 2008 2014 yılları için 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi uyarınca ödenen aylıkların yersiz ödendiği, ayrıca bu nedenle sağlık gideri yapıldığı gerekçesi ile ödenen aylıklar ve yapılan sağlık gideri bedelleri için borç çıkarılmıştır.

2. Dairemizin 07.10.2021 tarih ve 2021/7072 Esas, 2021/11762 Karar sayılı ilamında yazılan karşı oy gerekçelerimde belirttiğim gibi davacı karşı davalı boşandığında 506 sayılı Kanun yürürlüktedir. 5510 sayılı Kanun'un 5754 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi ile değişik geçici 1 inci maddesi uyarınca kesilmede 506 sayılı Kanun uygulanmalıdır. Anılan kanunda ise boşanılan eş ile birlikte yaşama olgusu bir kesilme nedeni olarak düzenlenmemiştir. 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinden önce gerçekleşen boşanma olgusuna uygulanması olanağı, önceye etki yasağı nedeni ile olanaklı değildir.

3. Çoğunluğun önceye etki yasağı ilkesine aykırı olarak, lafzi yorum ve sigortalı aleyhine yorumu benimseyerek, sonradan gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılarak salt birlikte yaşama ve boşanan eşin desteğini alma koşulunu yeterli kabul etmesi, Kanunun ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçelerine aykırıdır.

4. Diğer taraftan aylık iptal edilen dönemdeki tedavi giderleri ise yukarda açıklanan nedenler yanında bir an için fiili birliktelik olduğu kabul edilerek aylık kesme işlemi kabul edilse dahi, Dairemizin 2021/7554 Esas, 2021/12160 Karar sayılı kararın karşı oy gerekçelerinde belirtildiği üzere, tedavi giderleri istenemez. Zira;

5. 19.01.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6385 sayılı Kanun'un 12 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 45 inci maddede, “Bu Kanuna göre genel sağlık sigortalısı ya da bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamına girmekle birlikte, asli olarak hak etmediği bir kapsamda sağlık hizmeti alanlara 31.01.2012 tarihine kadar verilen sağlık hizmetlerine ilişkin Kurumca tahakkuk ettirilmiş veya ettirilecek borçlar, varsa ilgililerin bu nedenle açtıkları davadan vazgeçmeleri halinde tahsil edilmez. Bu borçlara ilişkin açılmış olan dava ve icra takiplerinden Kurumca vazgeçilir.” hükmüne yer verilmiştir. Anılan hükmün gerekçesinde ise, 5510 sayılı Kanun'a göre, vatandaşların genel sağlık sigortası kapsamına alınmasına ilişkin işlemlerin 2012 yılı Ocak ayı itibarıyla tamamlanması nedeni ile bu tarihe kadar yaşanan geçiş sürecinde, tabi olduğu genel sağlık sigortası statüsünün aradığı şartlarla sağlık yardımı alması gerekirken, Kanunun diğer statülerine göre ya da bakmakla yükümlü olunan kişi statüsünde hak etmediği halde sağlık yardımı yapılanlara ilişkin sağlık giderlerinin ilgililerden tahsil edilmemesi ve bu suretle oluşacak mağduriyetlerin önlenmesinin amaçlandığı belirtilmiştir.

6. 31.01.2012 tarihinden sonra yapılan sağlık giderlerinden dolayı davalının 5510 sayılı Kanun'un 60 ıncı maddesinin ilgili bentleri gereğince genel sağlık sigortalısı sayıldığından ve 67 nci madde kapsamında gelir testine tabi tutulmasıyla oluşacak ihtilafa konu dönemdeki prim borçlarının Kurum tarafından tahsilinin mümkün olduğu göz önüne alındığında, belirtilen giderler genel sağlık sigortalısı sayılan sigortalıdan talep edilemeyecektir.

7. Açıklanan bu gerekçelerle mahkeme kararının bu gerekçe ile bozulması gerekirken, onanması görüşüne katılınmamıştır.