Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/170 E., 2023/520 K.

KARAR: Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 3. İş Mahkemesi

SAYISI: 2020/105 E., 2022/292 K.

Taraflar arasındaki kesinleşen işçilik alacağı davası nedeniyle sigorta primine esas kazançların tespiti ve eksik ödenen aylık farklarının işleyen faizleri ile birlikte davalı Kurumdan tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince tarafların istinaf isteminin esastan kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne dair, karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... Köy Hizmetlerinde Yol İş üyesi olarak çalışmakta iken 2001 yılında kadroya geçtiğini, ardından emekli olduğunu, intibak alacakları için dava açıldığını, istemin kabul edildiğini, karar ile başvurularak davacının primlerinin eksik bildirildiği, ücret durumuna göre yeniden düzenlenip maaşların ödenmesinin istenmesine rağmen bu güne kadar hesaplama ve ödeme yapılmadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak eksik ödenen maaşın saptanarak dava tarihine kadar eksik ödenen maaşlarının en yüksek mevduat faiziyle alınmasına ve güncel emekli maaşının yeni duruma göre uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle, davacının kendilerinden bir talepte bulunmadığını, açılan davada bir kısım alacaklara karar verildiğini, ancak kendileri tarafından ilave prim ödemesi yapılmasının Yasa gereği mümkün olmadığını, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi gereği ancak son aldığı ücrete ilişkin ek tahakkuk yapılabileceğini 5 yıl için bir tahakkuk yapılamayacağını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili aracılığıyla Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle, ilk itirazlarda bulunarak davacının aylığının işveren tarafından bildirilen gün sayısı ve prime esas kazanç esas alınarak hesaplandığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Eldeki davanın, fark ücret alacaklarının ödenmesine dair kesinleşen mahkeme ilamı dikkate alınmak suretiyle, anılan fark ücret alacaklarının sigorta primine esas kazanca dahil edilmesi ve bu şekilde oluşacak fark yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkin olduğu görüldü.

Mahkememizce İstinaf Mahkemesi kararı sonrası ... İcra Dairesinin 2014/31293 Esas sayılı dosyasının UYAP üzerinden dosya içerisine alındığı, ... SGK İl Müdürlüğünden davacıya yapılan yaşlılık aylığı tahsisine ilişkin ilk karar ve karara dayanak mukteza tablosu, ikinci ek karar ve karara dayanak mukteza tablosu, ilk karar ve ikinci ek karar sonrası yapılan yaşlılık aylığı ödemelerinin ay be ay listesinin, davacının güncel hizmet cetvelinin ve 2011 yılı kazançlarının güncellenmesine esas işlem belgelerinin dosya kapsamına alındığı, dosyanın daha önce rapor sunan bilirkişi Av. Hakan Erdem'e tevdii edilerek 05.07.2022 tarihli bilirkişi ek raporunun alındığı görüldü.

İstinaf Mahkemesinin kaldırma ilamının işaret ettiği Yargıtay kararları kapsamında alacak dosyasına ait ücret alacağının tahsil edilmesi şartının gerçekleştiği görülmüştür.

Buna göre davacının son işten ayrıldığı gün, bu aya ait gün sayısı, gün sayısı ile bağlı olmak üzere belirlenen spek tavan tutarı (kamu işyeri olduğu gözetilerek ayın 15. günü ile devam eden ayın 14. günü 30 günlük tam ay olmak üzere) buna göre eklenecek tutar ve tavanı aşmamak üzere eklenecek ek spek tutarı ile son ayın yeni spek tutarı;

Son Ay 2011/9

Son ay gün 30

Son ay spek 3.372,31

Son ay tavan 5.440.50

Ücret al. 8.908,84

Eklenecek 2.068,19

Son ay yeni spek 5.440,50

Bu değişiklik dahi davacının aylığına etki edebilecek olup, bu spek eklenmesi ile muhtemel aylık ekte yer alan tabloda hesaplanmıştır.

Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, davacının alacak davasında hükmedilen alacak tutarı davacı işten ayrıldıktan sonra tahsil edilmekle, davacının çalıştığı son ay olan 2011/9 ayın spek tutarının 5.440,50 TL olduğu, buna ilişkin fark primlerden davalıların sorumluğu olacağı, davacının yaşlılık aylığı yönünden Temmuz 2017 aylığının ek ödeme hariç çıplak 2.698,75 TL olduğu, dava tarihi itibarıyla (Haziran 2017 dahil) fark yaşlılık aylığı ve ek ödeme toplam talep edilebilen tutarının 317,94 TL olduğu ve bu fark miktardan davalı ...'nın sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı, İstinaf Mahkemesi Kararı ve denetime elverişli olduğu anlaşılan 05.07.2022 tarihli bilirkişi ek raporu birlikte değerlendirilerek, davacının davasının kısmen kabulüne, davacının 2011 yılı Eylül ayına ait SPEK tutarının 5.440,50 TL olduğunun tespitine, buna göre yaşlılık aylığının uyarlanmasına, davacının Temmuz 2017 yaşlılık aylığının ek ödeme hariç çıplak 2.698,75 TL olduğunun tespitine, dava tarihi itibari ile fark yaşlılık aylığının 317,94 TL tespiti ile 10,00 TL'lik kısmından faizsiz olarak bakiye miktarına bedel arttırım tarihi 05.11.2019 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf başvurusunda bulunan davalı Kurum vekili, usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İstinaf başvurusunda bulunan davalı işveren vekili, fark prime esas kazançlar yönünden eksik araştırmaya dayalı ve bu nedenle usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İstinaf başvurusunda bulunan davacı vekili, usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tamamen kabulüne dair karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Dava, fark ücret alacaklarının ödenmesine dair kesinleşen mahkeme ilamı dikkate alınmak suretiyle, anılan fark ücret alacaklarının sigorta primine esas kazanca dahil edilmesi ve bu şekilde oluşacak fark yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte tahsili istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK'nun 355/1 maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf edenin sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.

1 Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri nazara alındığında; Dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda hesaplama yapıldığı, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların hak kazanıldığı dönemlerin prime esas kazançlarına dahil edilmediği, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetildiği, buna göre son SPEK tutarı ve ödenmesi gereken aylığın, bugüne kadar eksik ödenen aylık farkının belirlendiği, kaldırma kararında açıkça bahsedildiği üzere Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen dosyalar (Örneğin Yargıtay 10. HD 2021/10093 Esas, 2022/6316 Karar sayılı ilam) ve dosya arasında bulunan 94 karar numaralı 06.03.2014 tarihli komisyon kararının 6. maddesine göre davalı ...'nin husumet ehliyeti bulunduğu anlaşılmakla belirtilen hususlara ilişkin istinaf talebi yerinde görülmemiştir.

2 Dava, Kurum işleminin iptaline ilişkin olduğundan taraflar lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken fark yaşlılık aylığı talebinin kabul ve reddedilen miktarları üzerinden vekalet ücretine hükmedilmiş olması hatalıdır.

Tarafların istinaf talebi bu nedenle yerinde görülmekle birlikte, yanlışlığın giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından, kararın ortadan kaldırılmasına, ve davanın kısmen kabulüne, davacının 2011 yılı Eylül ayına ait SPEK tutarının 5.440,50 TL olduğunun TESPİTİNE, buna göre yaşlılık aylığının uyarlanmasına, davacının Temmuz 2017 yaşlılık aylığının ek ödeme hariç çıplak 2.698,75 TL olduğunun tespitine, dava tarihi itibari ile fark yaşlılık aylığının 317,94 TL tespiti ile 10,00 TL'lik kısmından faizsiz olarak bakiye miktarına bedel arttırım tarihi 05.11.2019 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili temyizinde; usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı işveren vekili temyizinde, davacı hakkında prime esas kazançların tam ve eksiksiz olarak bildirildiğini, buna göre yeniden tespit edilen mahkeme kararı ile aylığın hesaplanmasında esas alınan ücretlerin hatalı olması nedeniyle verilen kararın da hatalı olduğunu, buna göre davanın tümden reddi yerine kısmen kabulünün usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı hakkında kesinleşen işçilik alacağı davası nedeniyle sigorta primine esas kazançların tespiti ve eksik ödenen aylık farklarının işleyen faizleri ile birlikte davalı Kurumdan tahsilinin gerekip gerekmediği hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un geçici 2 nci maddesi hükümleri atfı ile 506 sayılı Kanun'un geçici 82 nci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.