Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/391 E., 2023/484 K.

HÜKÜM/KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 27. İş Mahkemesi

SAYISI: 2020/195 E., 2022/278 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirket bünyesinde 20.11.2013 28.02.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalışmış olması karşısına karşın, 30.07.2014 02.12.2014 tarihleri ile 01.01.2015 28.02.2017 tarihleri arasındaki sigorta primlerini yatırılmadığını ileri sürerek, Kuruma bildirilmeyen sürelerdeki hizmetlerinin tespitini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle zaman aşımı itirazında bulunduklarını, davalı şirket ile Mervegül Akkaş arasında, Mervegül Akkaşın sahibi olduğu ... İli Altındağ İlçesi Çinçin Mahallesinde kain tapunun 292 pafta 4661 ada 15 parsel numarasında bulunan taşınmaz üzerinde bir bina inşa etmek üzere, ... 6. Noterliğinin 20.08.2013 tarih 5197 yev. numaralı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin imzalandığını, şirketin müteahhitliğini üstlendiği işin süresinin sözleşmeye göre 12 ay olduğunu, şirketin 30.07.2014 tarihine kadar inşaata devam ettiğini, arsa sahibi ile yaşanan bazı maddi sorunlar nedeniyle 30.07.2014 tarihinde işi durdurduğunu ve işyerini kapattığını, bu tarihten sonra 02.12.2014 01.01.2015 tarihleri arasında bir kısım imalatları da yaptıktan sonra inşaat bitmek üzereyken (90'ı tamamlanmış iken) işi arsa sahibine devrettiğini, davacı ...’ın 20.11.2013 30.07.2014 tarihleri arasında şirket personeli olarak inşaat bekçisi olarak çalıştığını, şirketin işi durdurması ve işyerini kapatması neticesinde işine son verilen davacının 02.12.2014 01.01.2015 tarihleri arasında şirkete bağlı olarak aynı işe devam ettiğini, işin devredilmesi üzerine işinin son bulduğunu, davacının çalıştığı tüm dönem boyunca hizmetlerinin eksiksiz bildirildiğini ve sigorta primlerinin de ödendiğini, zira işyerinin resmen 30.07.2014 tarihinde SGK kayıtlarında kapatıldığını, 02.12.2014 01.01.2015 tarihlerinden sonra fiilen de kapanan işyerinden dolayı şirketin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; derdestlik, husumet, hak düşürücü ilk itirazları ile zamanaşımı defi yapılmış sayılarak, usul ve yasaya aykırı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, istinaf kaldırma kararındaki gerekçeler, konu ile ilgili yasal mevzuat, istinaf kararı öncesi ve sonrası dinlenen tanık beyanları ile konusunda uzman bilirkişiden alınan bilirkişi raporları hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı işverene ait 1252369.06 sicil sayılı işyerinde 31.07.2014 01.12.2014 tarihleri arasında hizmet akdiyle asgari ücret üzerinden çalıştığının kabulü gerektiği, bu dönem dışında kalan süreye ilişkin iddia ve talebin ispatlanamadığı kanaatine varılarak, bilirkişinin hazırladığı rapor oluşa uygun kabul edildiğinden hükme esas alınarak,

Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine;

Davacının davalı işverene ait 1252369.06 sicil sayılı işyerinde 31/07/2014 01/12/2014 tarihleri arasında hizmet akdiyle asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde 4 yıla yakın çalıştığı halde sadece 11 aylık çalışmasının kuruma bildirildiğini, tanık beyanlarından inşaatın 2015 sonrasında da devam ettiği ve davacının çalıştığının belirgin olduğunu, davalı şirketin merkezinin Afyon'da olduğunu, davacının bekçiliğini yaptığı inşaatı ise kendi çalışanları ile yaptırmadığını taşeron firma çalışanları ile yaptırdığını, bu nedenle ... ve ...'ın kendisini tanımamalarının normal olduğunu, Mehmet Sena Görgülü'nün taşeron firma çalışanı olup, çalışmaya şahit olduğunu, inşaatın önündeki büfe işletmecisi ...'nın vergi kayıtlarının getirtilmediğini, bu iki tanığın beyanlarının ispata yeterli olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; eldeki davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın kamu düzenini ilgilendirdiğini ve yazılı beyan olmadan muğlak tanık beyanlarına göre karar verilemeyeceğini, 6552 sayılı Kanun uyarınca feri müdahil sıfatına haiz olduklarından yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu olmadıklarını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda, 4661 Ada 15 parsel Altındağ adresinde kurulu inşaat iş yerinin 1252369 sicil numarası ile davalı şirket adına tescil edildiği, bu iş yerinden 20.11.2013 ile 30.07.2014 tarihleri arasında ve 02.12.2014 ile 01.01.2015 tarihleri arasında davalıya ait...... sicil numaralı iş yerinden sigortalı çalışma bildirimi yapıldığı, dinlenilen dönem bordro çalışanlarının davacının çalışması hakkında bilgi sahibi olmadıkları, 2014 yılı sonunda inşaatı tamamlamadan arsa sahibine bıraktığı yönündeki savunması üzerine dinlenilen arsa sahipleri ... ve ...'ın, davalının savunmalarını doğruladığı, inşaatın davalı tarafından 7 8 ay kadar yapıldığı, davacının da bu dönemde çalıştığı, sonrasında inşaata zarar verip inşaattan çıkmaması nedeniyle aralarında sürtüşme çıktığı yönündeki beyanları ile birlikte değerlendirilerek sigorta hizmet cetvelinde giriş çıkış yapılan dönem arasında kalan boşluk süresi ile sınırlı çalıştığı yönündeki kısmen kabule dair maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2. Fer'i Müdahil SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri

Fer'i Müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davacının, davalı işveren nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 20.11.2013 28.02.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. 6100 sayılı HMK m. 119/1 e gereğince davacının, iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerini bildirmek, m. 194 gereğince de taraflar, dayandıkları vakıaları, ispata elverişli şekilde somutlaştırma yükümlülüğü vardır. Tarafların, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmeleri zorunludur.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir.

HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce hâkim, m. 31 ve 119/1 e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir.

3.Değerlendirme

1 İnceleme konusu eldeki davada, davacı 20.11.2013 28.02.2017 tarihleri arasında davalı nezdinde kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz çalıştığının tespitini istemiş, mahkeme yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2 Somut olayda, kesintisiz çalışma iddiasının ileri sürüldüğü ... İli Altındağ İlçesi Çinçin Mahallesi 292 pafta 4661 ada 15 parsel numarasında kayıtlı inşaatın yapı ruhsatı, yapı denetim raporları vs. tüm kayıt ve belgeler getirtilerek anılan inşaatın kim tarafından ve hangi tarihte bitirildiği tespit edilmeli, somutlaştırma yükümlülüğü kapsamında davacının da bu hususta beyanı alınmalı, giderek inşaatta kimlerle birlikte çalıştığı sorulmalı, bu kişilerin tespiti ile davacının çalışması ve süresine ilişkin olarak özellikle hizmetin bitiş tarihine dair bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tanık beyanları arasında çelişki olursa giderilmeli, 1252369.006 sicil sayılı davalı işyerinin 2014/7. ayına ait dönem bordrosunda ismi görülen Tahsin Avcı dinlenmeli, kamu tanığı sıfatıyla beyanı alınan ...'ya ait vergi ve işyeri kayıtları dosya arasına alınmalı, bu konuda yeterli ve gerekli tüm araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.