Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2016/485 E., 2021/150 K.

HÜKÜM/KARAR: Davanın Kabulü

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından temyizi neticesinde kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiş; bu kararın da bozulması üzerine İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... ...'ya ait... plakalı minibüste 01.02.1998 tarihinde minibüs şoförü olarak işe başladığını, 01.05.2005 tarihinde hiçbir hukuki ve haklı sebep olmaksızın kanuni ihbar sürelerine de uyulmadan işine son verildiğini, Sigorta Müdürlüğü nezdinde yapılan kontrolde davalının sigortasının ödenmediğinin öğrenildiğini, müvekkilinin işten çıkarılmadan önce ortalama aylık gelirinin minimum 1.500,00 TL olduğunu belirterek müvekkilinin yapmış olduğu çalışmanın sigortaya tabi çalışma olduğunun tespitine ve çalışma süresinin Sigorta Müdürlüğü kayıtlarına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, davacının, müvekkilinin kayınpederi olduğunu, müvekkili ile eşi arasında baş gösteren anlamazlıklar sebebiyle müvekkilinin eşi Gülşen'in 24.08.2006 tarihinde açmış olduğu boşanma davasının halen derdest olduğunu, müvekkilinin Sarıyer Beşiktaş güzergahında dolmuşçuluk yaparak geçimini sağladığını, bu dolmuşu yeğeni Tolga ile vardiyalı olarak kullandığını, davacının iddia edildiği gibi 01.02.1998 tarihinden beri müvekkili yanında şoför olarak çalışmasının söz konusu olmadığını, ancak iş yoğunluğundan dolayı yardım amaçlı olarak damadının dolmuşunu kullanmışsa da aile olmaları nedeniyle gelirinin de ortak gibi paylaşıldığını, davacının kendisini başka bir yerde çalışıyor gösterip primlerini ödediğini söylediğini, aralarında işçi işveren ilişkisinin olmadığını, davacının sigortasız çalıştırılmasının da söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

... vekili, davalı işyerinin 506 sayılı Kanun kapsamına alınmadığını, davacının bu işyerinde çalışmasını gösterir hiçbir belge bulunmadığını, çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemde işyerinde herhangi inceleme ve denetim yapılmadığını, davacının tespitini talep ettiği dönemde işyerinin faal ve kapsamda olup olmadığı ve işverene ait kayıtların incelenmesi ve kuruma verilmiş olup olmadığının tespiti ve çalışma iddiasının tanık beyanları dışında yazılı delillerle kanıtlanması gerektiğini ve çalışmanın sigortalı çalışma olup olmadığının ne zaman bu niteliğe kavuştuğunun ve devamlılık gmsterip göstermediği dikkate alınarak ücret konusunun titizlikle araştırılması ve salt tanık beyanlarına dayalı olarak hüküm kurulmaması ve müvekkili kurum davaya sebebiyet vermediğinden aleyhine vekalet ücreti hükmedilmemesi gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.12.2012 tarihli ve 2007/701 E., 2012/723 K. sayılı kararı ile davacının, davalının minibüsünde çalıştığını, bu sürenin sigortalılık süresinden sayılmasına dair tespit talep ettiği, davalının, davacının çalıştığı dönemde davacının damadı olduğu, davalı vekili tarafından ibraz edilen Sarıyer Aile Mahkemesinin 2006/641 sayılı dosyasında 16.02.2007 tarihli celsede davacının, davalının minibüsünü ortak kullandığını belirttiği, taraf tanıklarının beyanlarına göre de davacı ve davalının aynı minibüste birlikte çalıştıklarını, Yargıtay 10. Hukuk dairesinin kararına göre bu durumda 506 ve 5510 yasalar kapsamına göre sigortalılık hizmeti sayılabilecek bir hizmet olmadığı kanaatiyle davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 25.11.2013 tarih ve E.2013/3288, K.2013/22130 sayılı kararında; aradaki ilişkinin hizmet akdi mi yoksa adi ortaklık mı olduğunun belirlenmesi amacıyla, davacının, Şoförler ve Otomobilciler Odasında kaydının bulunup bulunmadığı, araç tanıtım kartının varlığı, aynı araçta çalışan diğer şoförlerin bulunması halinde tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, Belediye ve Emniyet Müdürlüğünde davacının çalıştığını iddia ettiği minübüs hattında çalışanların, kayıtlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalı, çalışmanın şekli ve varlığı hiçbir kuşku ve duraksamaya neden olmayacak şekilde belirlenmeli, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13’üncü maddesinde yer alan “İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir.” hükmüyle; çalışma ilişkisinde, “tam süreli iş sözleşmesi” olarak nitelenmeye olanak verecek bir bağımlılık ilişkisinin bulunmadığı durumlarında olabileceği gözetilerek gerektiğinde re’sen araştırma yoluna gidilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği; ayrıca, davacının, davalıya ait 34 M2189 plakalı araçta şoför olarak çalıştığı iddiası karşısında, mezkur araçla ticari iş yapılıp yapılmadığına dair vergi kaydı olup olmadığı hususu ile aynı zamanda yine mezkur araçla ilgili olarak kurum nezdinde davalı adına açılmış bir işyeri dosyası ile davacı adına Bağ Kur şahsi sicil dosyasının bulunup bulunmadığı ve ihtilaf konusu dönemi içerir şekilde vergi mükellefiyeti bulunup bulunmadığını araştırarak, ilgili SGK müdürlüğünden sosyal güvenlik dosyasını, vergi dairesinden vergi kayıtlarını (bildirimleri, beyannameleri, varsa yoklama tutanaklarını) getirterek aradaki ilişkinin tespiti gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 16.12.2014 tarih ve E. 2014/30, K.2014/780 sayılı kararı ile davacı tarafça, iddia edilen tarihler arasında davalının yanında, aralıksız olarak ve şöförü olarak çalıştığı ileri sürülerek hizmet tespiti davası açılmış ise de; mahkememizce yapılan yargılama, dosyada mevcut tüm deliller, dinlenen tanık beyanları da dikkate alınarak, tanık ...'ın bir dönem davalı yanında çalıştığı, diğer davalı tanıklarının da aynı hatta minibüs şöförü olarak çalıştığı hususları, davalı tanıkları ... ve...'un beyanları ile davacının aile mahkemesindeki beyanı dikkate alındığında, mahkememizce yapılan yargılama neticesinde; hizmet tespiti davalarında taraflar arasında işçi işveren ilişkisinin bulunması gerektiği, işveren yanında çalışıldığı iddiasının ise yazılı veya sözlü olarak işverene bir hizmet akdi ile bağlı olunması ve ücret karşılığında işverenin işlerinde çalışılması olgusunun da ispatlanması gerektiği, davacının taşıt tanıtma kartında adının yazmasının, tek başına ispat konusunda yeterli sayılamayacağı, taşıt tanıtma kartına şöför olarak isim yazılmasının, ancak trafikte araç kullanılırken gerekli olabileceği, duruşmada dinlenen davalı tanık beyanlarından; davacının çalışmasının sürekli olmadığı, davalının minibüsünde çalışmış ise de, aynı hatta çalışan tanık beyanlarına göre duraktaki şöförlerin günlük yevmiye usulü çalıştığı, aynı araçta o dönem başka geçici çalışan şoförlerin de olduğuna dair beyanları dikkate alındığında; davacı ile davalı arasında hizmet ilişkisinin bulunmadığı, yevmiye usulü ve günlük olarak çalışıldığı, İş Kanunu anlamında hizmet ve bağımlılık ilişkisinin de bulunmadığı anlaşılmakla, davacının talebi ile ilgili olarak, dava konusu edilen dönemler itibarıyla gerek 506 sayılı ve gerekse 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile ilgili mevzuatta belirtilen yasal koşullar oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

Dairenin 06.06.2016 tarih ve E.2016/7644, K.2016/9194 sayılı kararında; dosya içindeki deliller değerlendirildiğinde, öncelikle, hizmet akdinin oluştuğunun kabulü gerektiği, talep konusu dönemler yönünden, Belediye ve Emniyet Müdürlüğünde davacının çalıştığını iddia ettiği minübüs hattında çalışanların, kayıtlarının bulunup bulunmadığının araştırılması ve bulunması halinde re’sen belirlenerek beyanlarına başvurulması, çalışmanın şekli ve varlığının hiçbir kuşku ve duraksamaya neden olmayacak şekilde belirlenmesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13’üncü maddesinde yer alan “İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir.” hükmüyle; çalışma ilişkisinde, “tam süreli iş sözleşmesi” olarak nitelenmeye olanak verecek bir bağımlılık ilişkisinin bulunmadığı durumlarında olabileceği gözetilerek gerektiğinde re’sen araştırma yoluna gidilerek sonucuna göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamında toplanan delillerin birlikte değerlendirilmesinde gerek bozma öncesi gerek bozma sonrası dinlenen tanıklar ve re'sen belirlenen komşu işyeri tanıklarının davacı iddialarını doğrular nitelikteki beyanları da dikkate alınarak davacının davalı ...'ya ait tescilsiz işyerinde tam zamanlı çalıştığı, çalışmasının kısmi zamanlı olmadığını, haftanın 5 günü günde 8 saatin üzerinde çalıştığı, çalışmasının kısmi zamanlı olarak nitelenemeyeceği, bu bağlamda davacının davalıya ait işyerinde 01.02.1998 01.05.2005 tarihleri arasında çalıştığı kanısına varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davacının çalışma iddialarının salt tanık anlatımlarına dayalı olarak ispatlanamayacağını, kararın eksik araştırmaya dayalı olduğunu beyanla davanın reddini ve kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi halinde MK 27/1 inci maddesi gereğince ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur. Bu nedenle, davaya ölen tarafa karşı veya onun tarafından devam edilmesine imkan yoktur. Ölü kişi adına hüküm kurulamaz. Yalnız öleni ilgilendiren yani mirasçılara geçmeyen haklara ilişkin davalar tarafın ölümü ile konusuz kalır. Yalnız ölen tarafı ilgilendirmeyen, yani mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların malvarlığı haklarını etkileyen davalar tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Bu davalara, ölen tarafın mirasçıları tarafından veya ölen tarafın mirasçılarına karşı devam edilir.

3. Değerlendirme

Eldeki davada, davalı ...'nın yargılama aşamasında 28.09.2019 tarihinde vefat ettiği; Mahkemece, yargılamanın bu şekilde tamamlandığı anlaşılmakla; murisin tüm mirasçılarına karşı davanın yöneltilmesi ve HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince davaya dahil edilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmaksızın karar verilmiş olması isabetsizdir.

Yukarıda belirtilen hukuki ve fiili durumlar ışığında, Mahkemece, mirasçıların tespiti ile HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince davaya dâhil edilmeleri için süre verilmeli, davaya dâhil edilen mirasçıların gösterdiği deliller toplanmalı ve elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,29.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.