Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/661 E., 2023/650 K.

KARAR: Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 50. İş Mahkemesi

SAYISI: 2021/94 E., 2022/193 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının davalı ...'ın Engin English unvanlı iş yerinde ... sigorta sicil numarası ile 01.01.1990 31.10.1990 tarihleri arasında 10 ay çalıştığını, müvekkilinin emeklilik işlemleri ile ilgili olarak SGK'ya müracaat ettiğinde davalıya ait olan ...... sicil numaralı işyeri tarafından işe ilk giriş bildirgesi verildiği ancak bu işyeri dönem bordroları verilmediğinden bahisle çalıştığı 10 aylık hizmetlerinin kayıtlarda bulunmadığının kendisine bildirildiğini, yapılan araştırmada müvekkilinin çalışmasının ...... isimli kişi üzerine kaydedildiğinin (1990 yılı 2 nci dönem 120 günlük) öğrenildiğini belirterek müvekkilinin davalının iş yerinde çalışmış olduğu 01.01.1990 31.10.1990 tarihleri arasındaki 10 aylık hizmetinin 5510 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi uyarınca tesbitiyle hizmetinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili, 13.02.2018 tarihli duruşmada, müvekkilinin SGK'lı olarak işe ilk giriş tarihinin 01.01.1990 olarak tespitini talep ettiklerini ve diğer talepleri ile ilgili davayı takip etmediklerini bildirmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 1 inci bendine göre çalıştırılan işçilerin sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplam prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kayıt belgelerin davalı Kuruma bildirilmesi mecburiyetinin işverene ait bir yükümlülük olup, bildirilmeyen bu kayıtlar için davalı Kurumun sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı ... 16.10.2021 tarihinde vefat etmiş olup, mirasçıları dahaya dahil edilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacı vekilinin talebi ile bağlı kalınarak davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1990 olarak tespitine, hizmet tespit talebi ile ilgili dava takip edilmediğinden açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, yeterli inceleme yapılmadan karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık 01.01.1990 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21 549 555, 2005/21 437 448 ve 2007/21 306 320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Davacı adına dersane mahiyetli işyerinden 01.01.1990 tarihli işe giriş bildirgesinin davalılar murisi ... unvanlı işverene 1698 sicil no.lu işyerinden verildiği,işyerinin 01.02.1988 30.03.1990 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, vergi mükellefiyet döneminin de 30.10.1988 01.05.1991 arası olduğu, iş yerinden 1990 yılına ilişkin dönem bordrosu verilmediği, 1988/1 ve 3 üncü dönem bordrosunun dosyaya bildirildiği, bu bordroda çalışanlardan biri olan ...'ın alınan beyanında davacıyı hatırlamadığını beyan ettiği,komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, vefat etmeden önce ...'ın davacının çalışmasını mahkemede doğruladığı anlaşılmıştır.

2. Buna göre mahkemece, işyeri bordrosunda 1988/1 ve 3 üncü dönem bordrosunda beyanı alınmayan diğer sigortalıların beyanı alınmalı, SGK, belediye, vergi ve emniyet aracılığıyla komşu işyeri ve çalışanları yöntemince tespit edilerek ve çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, komşu işyeri bu şekilde tespit edilemediği takdirde, çalışmasını bilebilecek komşu işyeri ve çalışanları konusunda davacının beyanı alınarak,belirlenecek tanıklar çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple:

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.