Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2021/346 E., 2022/61 K.

KARAR: Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemece görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemi davasında verilen direnme kararı hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin davalılara ait ... İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkii 364 konut inşaatında kalıp ustası olarak çalışmakta iken 07.09.2008 tarihinde geçirdiği iş kazasında yaralandığını, davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) kendisine ait inşaatın kaba inşaat işini ihale ile diğer davalı şirkete verdiğini, bu nedenle 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca asıl işveren konumunda olduğunu, davalıların gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almadıklarını ileri sürerek manevi tazminata ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000 TL maddi tazminatın faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiş, 12.03.2013 harç tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat miktarını 118.234,23TL’ye çıkarmış ayrıca 50.000TL manevi tazminatın da hüküm altına alınmasını istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı T.C. Başbakanlık (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde; ... İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkiinde Yapılacak 364 Konut, Adaiçi ve Genel Altyapı ile Çevre Düzenlemesi İnşaatı işinin 13.09.2007 tarihli Anahtar Teslimi Götürü Bedel İnşaat Sözleşmesi (Sözleşme) ile diğer davalı şirket tarafından yapıldığını, işin tamamının ihale edilmesi nedeniyle müvekkilinin asıl işveren olmadığını, bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığını ayrıca Sözleşmenin 29 uncu maddesi ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin (Şartname) 9 ve 37 nci maddeleri uyarınca tüm sorumluluğun yüklenici şirkete ait olduğunu ileri sürerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

2.Davalı Orma Uluslar arası İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.03.2014 tarihli ve 2013/221 E., 2014/111 K. sayılı kararı ile; sözleşmenin 13 (3). maddesinde işin adı, türü ve niteliğinin açıklandığı, 22. maddesinde yapı denetim görevlisi ile ilgili düzenlemelere yer verildiği, 24. maddesinde davalı şirketin pozisyonu ve meslek unvanları belirtilen teknik personeli işyerinde devamlı olarak bulundurması ve istihdam etmesi gerektiğinin hükme bağlandığı, 22. maddede sözü edilen yapı denetim görevlisinin yapı denetimine ilişkin kanun kapsamında görev yapacak kişi olmayıp davalı ...’nin hizmet akdi ile çalışan kendi personeli olduğu, bu nedenlerle davalı ...’nin asıl işveren konumunda bulunduğu, öte yandan iş kazasının meydana gelmesinde davalı ...’nin %20, davacının %20 ve davalı şirketin ise %60 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle;

Davacı tarafın davasının kısmen kabulü ile;

1 106.151,81 TL maddi tazminatın, iş kazası olan 07.09.2008 tarihinden itibaren, yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacı tarafa verilmesine,

2 10.000,00 TL manevi tazminatın, iş kazası olan 07.09.2008 tarihinden itibaren, yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacı tarafa verilmesine,

3 Davacı tarafın fazlaya ilişkin taleplerinin reddine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içind davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 04.02.2016 tarihli ve 2015/16433 E., 2016/1155 K. sayılı ilamında özetle; somut olayda, davalı T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, ... İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkiinde Yapılacak 364 Konut, adaiçi ve genel altyapı ile çevre düzenlemesi inşaatı işini davalı Orma Uluslararası İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'ye verildiği, davacının bu davalı şirketin kalıp işçisi olarak inşaatın altıncı katında iki şaft boşluğu arasında beton üzerinde kalıp sökerken betonun kısmen çökmesiyle dengesini kaybetmesi sonucu üstü açık olan şaft boşluğuna düşerek kazalandığının anlaşılması karşısında, davalı T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın anahtar teslimi götürü bedel sözleşme ile davalı Orma Uluslararası İnş. San. ve Tic. A.Ş.'ye vermesi ve ihale makamı konumunda bulunması nedeniyle hakkında davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde müteselsil sorumluluğuna karar verilmesinin doğru olmadığı belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 18.01.2017 tarihli ve 2016/361 E., 2017/4 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun 1 ve 2 nci maddelerine göre davalı ...’nin kuruluş amacının konut üretmek olduğu, asıl işinin bir bölümünü taşerona verdiği, bu nedenle asıl işveren konumunda bulunduğu, ayrıca Sözleşme hükümleri dikkate alındığında iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması ve denetlenmesindeki sorumluluğunu yerine getirmemesi sebebiyle kusurunun mevcut olduğu belirtilerek direnme kararı verilmiştir.

C. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.10.2021 tarih ve 2018/10(21) 341 Esas ve 2021/1290 Karar sayılı ilamında özetle; somut olayda, davalı ...’nin 13.09.2007 tarihli Anahtar Teslimi Götürü Bedel İşler İçin Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme ile ... İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkiinde Yapılacak 364 Konut, Adaiçi ve Genel Altyapı ile Çevre Düzenlemesi İnşaatı işini davalı şirkete ihale ettiği, Sözleşmenin 6.1 nci maddesinde sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olduğu; 22 nci maddesinde işin sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılması, taahhüdün devamı süresince işyerinde bulundurulacak idare görevlilerinden oluşan yapı denetim görevlisi tarafından denetleneceği, yapı denetim görevlisinin sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak vereceği talimatlara yüklenicinin uymak zorunda olduğu; 24 üncü maddesinde yüklenicinin işe başlama tarihinden itibaren maddede unvan ve sayısı belirtilen teknik personeli işyerinde bulundurmasının zorunlu olduğu hususların hükme bağlandığı; ayrıca 9 uncu maddede Sözleşmenin ekleri arasında Yapım İşleri Genel Şartnamesine de yer verildiği, Şartnamenin 4. maddesinde ise yapı denetim görevlisinin “İdare tarafından işlerin denetimi için görevlendirilecek bir memur veya bir heyeti ve/veya İdare dışından bu işleri yapmak üzere görevlendirilen gerçek ve tüzel kişiyi ya da kişileri” ifade ettiğinin belirtildiği, davacının davalı şirkette kalıp ustası olarak ihale edilen işte çalışırken 07.09.2008 tarihinde iki şaft boşluğu arasındaki betonun çökmesi nedeniyle dengesini kaybedip üzeri kapatılmamış şaft boşluğuna düşerek yaralandığı, meslekte kazanma gücü kayıp oranının %18 olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 27.07.2010 tarihinden itibaren sürekli iş göremezlik geliri bağlandığı, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda sözleşmenin 3., 22 nci ve 24 üncü maddelerindeki hükümler çerçevesinde değerlendirmeler yapılarak 22. maddede sözü edilen yapı denetim görevlisinin yapı denetim kanunu gereği görev yapacak kişi olmayıp bizzat işi veren kuruluşun hizmet akdi ile sürekli çalıştırdığı, işin sözleşme ve eklerine uygun yapılmasını sağlayan çalışanı olduğu, bu nedenle davalı ...’nin İş Kanunu’nun 2 nci maddesine göre asıl işveren konumunda bulunduğu yönünde görüş bildirildiği, mahkemece bu tespitler kapsamında davalı ...’nin asıl işveren olduğu benimsenerek hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminatlardan diğer davalı şirket ile birlikte sorumluluğuna karar verildiği, yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davalı ...’nin asıl işinin konut üretmek ise de, bu durumun işi yükleniciye gördüremeyeceği anlamına gelmediği, eldeki davada ... İli Küçükçekmece İlçesi Ayazma Mevkiindeki konut inşaatı işinin çevre düzenlemesi dahil tümüyle davalı şirkete ihale edildiği, işin bölünerek verilmesi söz konusu olmadığı gibi, kendisinin bu işte işçi çalıştırmadığı, işin sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun yapılıp yapılmadığının denetimi için personel bulundurmasının asıl işveren olduğu sonucunu doğurmayacağı, denetim yetkisini aşan ve işveren olarak kabulünü gerektiren yetkisinin bulunmadığı, bu nedenle davalı ...’nin ihale makamı olduğu ve hakkındaki davanın reddi gerektiği sonucuna varıldığı, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki hükümde direnilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2018/10(21) 341 Esas 2021/1290 Karar sayılı ilamına uyulmasına,

Davacı tarafın davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile;

1 Davanın davalı T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı yönünden Reddine,

2 106.151,81 TL maddi tazminatın, iş kazası tarihi olan 07.09.2008 tarihinden itibaren, yasal faizi ile birlikte davalı Orma Uluslararası İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'den alınıp davacı tarafa verilmesine,

3 10.000,00 TL manevi tazminatın, iş kazası tarihi olan 07.09.2008 tarihinden itibaren, yasal faizi ile birlikte davalı Orma Uluslararası İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'den alınıp davacı tarafa verilmesine,

4 Davacı tarafın fazlaya ilişkin taleplerinin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı ... nin yasal asli görevinin toplu konut üretmek olduğunu, diğer davalı şirkete ihale ile verdiği işin toplu konut imalatı işi olduğunu, dolaysıyla asıl işveren olarak kabul edilmesinin zorunlu olduğunu, hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı HMK Geçici 3/2 nci maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 ncü maddeleri, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 2 nci maddesi gereğince uygulanma olanağı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 55 nci maddesi ve iş kazasının tespit tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alındığında 818 sayılı Borçlar Kanun'un 41, 42, 43, 44, 46 ve 47 nci maddeleri ile 332 nci maddesi, 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesidir.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,Dosyanın kararı verene Mahkemeye gönderilmesine,

23.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.