Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 30. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/1537 E., 2021/2866 K.

KARAR: Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: Kayseri 4. İş Mahkemesi

SAYISI: 2017/675 E., 2019/683 K.

Taraflar arasındaki iş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 18.04.2014 tarihinde davalı iş yerinde işçi olarak çalışmaya başladığını, 28.04.2014 tarihinde çatıda çalışırken düşerek ağır yaralandığını, iş yeri çevresinde kazayı önleyecek hiçbir güvenlik tedbiri alınmadığını, işverenin ağır ve tam kusurlu olduğunu, davacının yardıma muhtaç ve yerinden hiç hareket etmeyeceği şekilde %40 malul kaldığını beyan ederek maddi ve manevi tazminatın davalı taraftan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davacı taraf taleplerini 20.02.2019 tarihli dilekçesi ile arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, davalı dernek ile arasında bir iş akdi bulunmadığını, davacı ile dernek arasında eser akdi yapıldığını, davacının kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan bir kişi olduğunu ve davacının tedavisi tamamlandıktan sonra davalı Derneğe iş akdi ile bekçi olarak işe alındığını, davacının %40 malüliyet oranını kabul etmediklerini, davalı tarafından davacıya her türlü iş güvenliği ekipmanı temin edilmiş ve şantiye şefi tarafından yeterli eğitimlerin verildiğini bu sebeple davalıya izafe edilebilecek hiçbir kusur bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı Dernek ile davacı arasında iş ilişkisi bulunmadığını, kendilerine husumet ve sorumluk yöneltilmesinin mümkün olmadığını, kaza tarihinin 18.04.2014 olduğunu ve bu tarihte davacıyla aralarında iş ilişkisi kurulmadığını, kazadan sonra şube binasında gece bekçilik görevi için 12.11.2014 tarihinde sigorta girişinin iyniyetli ve yardım amaçlı yapıldığını, inşaat tamamlanıp gece bekçiliğine ihtiyacı kalmadıktan sonra iş akdinin sona erdirildiğini, binanın hayırsever... tarafından seçilen müteahhite yaptırıldığını, işçi işveren ilişkisinin..., müteahhit Diempa firması ve davacı arasında olduğunu, davacının maluliyet oranını kabul etmediklerini ve Adli Tıp Kurumundan rapor alınması gerektiğini, manevi tazminatı miktarının da hatalı olduğunu beyan ederek mahkemenin kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bina inşaat işine ait işyerinin davalı Dernek tarafından tescil edilmesi, Ahmet Ulucan ile Diempa firması ya da Dernek ile... arasındaki sözleşmelerin dosyaya ibraz edilmemesi, dinlenen tanıkların anlatımlarından, Kurum görevlilerince alınan beyanlardan, gider pusulalarından ve dosyadaki bilgi ve belgelerden de çatı yalıtım işinin davalı Dernek tarafından davacıya yaptırıldığı, davacının sigortasız olarak çalıştırıldığı ve bu nedenle aralarında işçi işveren ilişkisinin sabit olduğu gerekçesiyle Türkiye Kızılay Derneği işveren kabul edilerek ve dosyadaki kusur oranları yerinde görülerek Mahkeme hükmü isabetli bulunmakla birlikte, Kayseri Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası Hastanesi hakkında husumet yokluğu nedeniyle red kararı verilmemesi yine davalının adının Türkiye Kızılay Derneği olarak düzeltilmesi gereği ile "1)6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1 b 2. maddesi gereğince davalının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

2)Davanın kısmen kabulüne;

Hesaplanan 1.253,74 TL geçici iş göremezlik zararı ve 90.258,64 TL maluliyet tazminatı olmak üzere toplam 91.512,38 TL maddi tazminatın iş kazası tarihi olan 28.08.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Derneğinden alınarak davacıya verilmesine,

50.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası tarihi olan 28.08.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Derneğinden alınarak davacıya verilmesine,

Fazlaya ilişkin talebin reddine,

Yasal kesintilerin ödeme anında dikkate alınmasına,

Davalı ... Tekstil Sanayi İşverenleri Sendikası Hastanesi (Kayseri Kızılay Hastanesi) hakkındaki davanın husumet yokluğu sebebiyle usulden reddine..." karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, iş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49 ve devamı maddeleri ile 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanunun 13 ve 16 ncı maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 4 ncü maddesi, 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentler dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Bir iş kazası sonucu, zarara uğrayan işçi veya hak sahiplerinin maddi veya manevi tazminat talepleri, ancak işveren veya kusurlu üçüncü kişilere karşı yöneltilebilir. Bunun dışında, aracı olarak tabir edilen kişiler aracılığı ile işe alınan işçilerin uğrayacakları zararlardan dolayı, asıl işveren de aracılarla birlikte 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin 6 nci fıkrası uyarınca sorumlu olur.

3.Gerek 4857 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin 6 nci fıkrası ve gerekse 5510 sayılı Kanun'un 12/son maddeleri ile yürürlükten kalkan Sosyal Sigortalar Kanununun 87/2 nci maddesinde; aracının hukuksal açıdan tarifi yapılmış kimlerin aracı veya halk arasındaki deyimi ile "Taşeron" sayılacağı belirlenmiştir. Buna göre; aracıdan bahsedilebilmek için; öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir iş olmalı ve görülmekte olan bu işin bölüm ve eklentilerinden bir iş alt işverene devredilmelidir. Buna karşın bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda artık üst alt işveren ilişkisi söz konusu olamaz. Asıl işveren alt işveren ilişkisinin doğabilmesinin ilk koşulu; işyerinde işçi çalıştıran bir asıl işverenin, bulunması, diğer unsurda, işin asıl işverene ait işyerinde görülüyor olmasıdır. Çoğu kez bina inşaat işlerinde görüldüğü gibi, ana binayı veya asıl işi bitirmekle yükümlü bir işveren, bu işin doğrama, döşeme, su tesisatı gibi bölümlerini aracılara devretmektedir. Bu gibi durumlarda üst alt işveren ilişkisinden söz edilebilir. Buna karşı, bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda, artık üst alt işveren ilişkisi ortada bulunmamaktadır. Arsanın veya binanın salt maliki olmak ve ihale makamı olarak işi bütünüyle devretme durumlarında, ortada aracı denilen kurumdan söz edilemez. Çünkü burada iş tamamıyla ve bütün olarak bağımsız bir işverene devredilmektedir.

4.Bölge Adliye Mahkemesince, bina inşaat işine ait işyerinin davalı Dernek tarafından tescil edilmesi, Ahmet Ulucan ile Diempa firması ya da Dernek ile... arasındaki sözleşmelerin dosyaya ibraz edilmemesi, dinlenen tanıkların anlatımlarından, Kurum görevlilerince alınan beyanlardan, gider pusulalarından ve dosyadaki bilgi ve belgelerden de çatı yalıtım işinin davalı Dernek tarafından davacıya yaptırıldığı, davacının sigortasız olarak çalıştırıldığı ve bu nedenle aralarında işçi işveren ilişkisinin sabit olduğu gerekçesiyle Türkiye Kızılay Derneği işveren kabul edilerek karar verilmiştir.

5.Dosya kapsamı incelendiğinde, hayırsever... ile Kızılay Şubesi arasında 07.10.2013 tarihli sözleşmenin bulunduğu, buna göre bağışcının müteahhidi kendisinin belirleyeceği ve bunun Diempa firması olduğu, Derneğin denetim faaliyetinin bulunduğu anlaşılmış, davalı derneğin faaliyet kolunun inşaat işi olmadığı ile 16.04.2014 23.07.2014 tarihleri arasında davacı adına davalı Dernek tarafından şube inşaatı yalıtım işçilik gider pusulalarının düzenlendiği, dernek adına 29.05.2013 tarihinde bina inşaatı işyeri tescilinin yapıldığı belirgin olup, Mahkemece, yukarıda belirtilen kriterler çerçevesinde davalı ... Derneğinin işveren olup olmadığı yönünden değerlendirme yapılarak elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.