Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/1556 E., 2022/1533 K.

HÜKÜM/KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 20. İş Mahkemesi

SAYISI: 2014/213 E., 2020/47 K.

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen hizmet ve prime esas kazanç tespiti davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince prime esas kazanç tespiti talepli asıl dava yönünden davanın sübut bulmadığından reddine, hizmet tespitine ilişkin olan birleşen dava yönünden ise feragat nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı işveren Halkkent Site Yönetiminde 20.06.2000 tarihinde kapıcı olarak çalışmaya başladığını ve iş akdinin haksız olarak sona erdirildiği 25.04.2012 tarihine kadar çalıştığını ve işten çıkarıldığı tarihte ücretinin 850,00 TL’sı nakit para ve yönetime ait olup kira ödemeden oturduğu dairenin kirasının 550,00 TL’sı olduğunun yönetimce kabul edilmesi ve bu dairenin işveren tarafından ödenen elektrik ve su faturalarının da ayda ortalama 300,00 TL’sı olduğunun hesabı doğrultusunda müvekkilinin maaşının toplamda 1700,00 TL’sı olduğunu ancak SGK’ya maaşının eksik gösterildiğini, sigorta primlerinin eksik yatırıldığını, iş kolu olarak kesinti olmamasına rağmen hatalı olarak kesinti yapıldığını ve bu yanlışlıklar nedeni ile müvekkilinin çok düşük emekli maaşı aldığını müvekkili ile aynı işverene bağlı olarak çalışan ve diğer blokların kapıcısı olan Şemsettin Özdemir’in de 850,00 TL nakit para almasına rağmen maaşının SGK kayıtlarında 1250,00 TL’sı olarak gösterildiğini belirterek müvekkilinin maaşının tespitini, prim ödemelerinin bu kazanç üzerinden hesaplanarak bu tespit doğrultusunda SGK kayıtlarının düzeltilmesini, müvekkilinin emekli maaşının yeniden hesaplanmasını ve eksik ödenen emekli maaşlarının faizi ile birlikte ödenmesini ve birleşen ... 4. İş Mahkemesinin 2015/106 E. sayılı davası ile de müvekkilinin davalı iş yeri tarafından kuruma bildirimi yapılmayan 20.06.2000 – 07.09.2001 tarihleri arasındaki çalışmalarının da sigortalı çalışmaları olarak tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın belirttiği kira yardımı ile elektrik ve su faturalarının müvekkili tarafından ödendiği iddiasının doğru olmadığını, davacının zamanın asgari ücreti olan 820,00 TL’sı üzerinden çalışmakta olduğunu ve davacıya ek bir ücrete denk gelecek fatura vs ödemesi yapılmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıl içinde açılması gerektiğini, iş yerinin varlığının ve 506 sayılı Kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılmasını, davacının tespitini talep ettiği döneme ilişkin davalı işverene ait iş yeri kayıtlarının incelenmesini, hizmet akdiyle davalı işverene bağlı olarak fiilen çalışıldığının ispatlanmasını, çalışmanın niteliği ve ödenen ücretin somut delillerle ispatlanmasını, asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalışıldığı iddiası karşısında H.M.K ‘nun ilgili maddeleri gereğince bu iddianın yazılı deliller ile ispatlanmasının gerektiğini, kurumun resmi kayıtlarının incelenerek sadece tanık beyanlarına dayalı olarak karar verilmemesini, mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa tanıkların çalışıldığı iddia edilen iş yerindeki işi bilen ve davacıyı tanıyan aynı zamanda dönem bordrolarında kayıtlı kişiler olması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı asil 20.05.2019 tarihli celsede; "ben davalı işyerinde 20.06.2000 tarihinde çalışmaya başladım ancak o tarihlerde site yönetimi sitede çalıştırdığı personeli kendi nezdinde sigortalı olarak göstermiyordu, Marmara Hizmet İşletmesi Ltd. Şti. nezdinde çalışıyor gösteriyordu, bu nedenle gerek dinlettiğim tanık ..., gerek benim sigortalılığım bu şirket üzerinden bildirilmiştir, Marmara Hizmet İşletmeleri Ltd. Şti.'nin dönem bordrosunda adı geçen Turgay Altun site yöneticisi ve müteahhiti Tahsin Altun'un yeğenidir, diğer çalışan Abbas Yalçınkaya da benim gibi bu sitede çalışan kapıcıdır, onların da aynı şekilde bu şirket üzerinden sigortalılığını başlatmış ve bildirmişlerdir, ben Marmara Hizmet İşletmeleri ile davalı işyeri arasındaki organik bağ ile ilgili belge bulamadım, bu nedenle bu tarihteki hizmet tespitine yönelik talebimden feragat ediyorum ancak birleştirilen dosyamdaki prime esas ücretin tespitine yönelik talebimi yineliyorum, bana ödenen ücretle kuruma bildirilen ücret farklıdır, " şeklinde beyanda bulunmuştur. Bu nedenle davacının davalı işyerindeki 20.06.2000 07.09.2001 tarihleri arasında çalıştığının tespitine yönelik iddiası yönünden davacının feragati nedeniyle davanın reddine,

Tüm dosya kapsamından, toplanan delillerden, dosya kapsamıyla uyumlu bilirkişi raporundan, dinlenen tanık beyanlarından, davacının davalı işyerindeki çalışması sırasındaki prime esas ücretin tespitine yönelik iddiasını ispatlar nitelikte yeterli delil bulunmadığından mahkememizce bu konuda yeterli kanaat oluşmadığından davacının sübut bulmayan davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkiline tahsis edilen daire ve bu dairenin davalı tarafından ödenen faturalarının müvekkilinin prime esas kazancına dahil edilmesi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ilk derece mahkemesince asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı herhangi bir yön görülmemiş, davacı vekilinin istinaf isteminin reddine ilişkin karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf gerekçelerini tekrarla, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile

2.5510 sayılı Kanun 80 ve 86 ncı maddeleri

3. Değerlendirme

1 Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2 Davacı asilin 20.05.2019 tarihli celsede hizmet tespitine ilişkin talebinden feragat ettiği anlaşılmaktadır.

Davanın, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 a bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin olduğu ancak, geçiş hükümlerini içeren aynı yasanın Geçici 7 nci maddesi gereğince mülga 506 sayılı Yasa hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, söz konusu mevzuat hükümleri gereği yapılan inceleme sonucunda; 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi gereği sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez. Yasaların öngördüğü belli bir sosyal güvenlik kuruluşu sigortalısı olmak, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilemez ve kaçınılamaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü yaratır. Kişi ve sosyal güvenlik kuruluşlarının bu statünün oluşumundaki rolü, yenilik doğurucu iradi bir durum değil, yasa gereği kendiliğinden meydana gelen statüyü belirlemekten ibarettir. Dolayısıyla, sosyal güvenlik hakkından Hukuk Muhakemeleri Kanununun 307 inci maddesi kapsamında feragat olanaksızdır ve açılan sigortalılığın ve sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davadan da vazgeçilemez. Davacı ancak, anılan Kanunun 123 üncü maddesinde düzenlenen hakkını kullanabilir ve ileride yeniden dava açabilme hakkını saklı tutarak, davalının rızası ile davanın takibinden vazgeçebilir veya Kanunun 150 inci maddesi hükmü gereğince davayı takip etmeyerek yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılması ve giderek davanın açılmamış sayılması sonucunu elde edebilir.

Bu nedenle, sözü edilen 307 inci madde hükmüne göre davadan feragat edilmesi durumunda, davadan vazgeçilemeyeceği davacı/davacı vekiline bildirilmeli, feragat beyanının Kanunun 123 veya 150 nci maddelerinde düzenlenen haklardan birinin kullanımı niteliğinde olup olmadığı kendisine sorulmak suretiyle belirlenmeli, beyanın anılan anlamlarda kullanıldığı saptandığı takdirde duruma göre belirtilen maddelerde öngörülen prosedür işletilmeli, aksi durumda ise elde edilecek sonuca göre dava konusu istem hakkında karar verilmelidir.

2.Ayrıca davacının davalı iş yerinde çalıştığı iddiasında dönemler içerisinde 26.04.2001 31.07.2001 tarihleri arasında dava dışı Marmara Hizmetleri İşletmesi Ltd. Şti. " ünvanlı iş yerinden 94 gün sigortalı çalışmasının bulunduğu, bu dönemler için tespit yapılmasında hukuki yararı bulunmadığı ve davalı işyerinde çalıştığına dair yeterli delil de bulunmadığı anlaşılmakla davacı istemi bu çerçevede değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.