Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI: 2017/262 E., 2022/131 K.

FER'İ MÜDAHİL: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ: 20.10.2014

KARAR: Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti ile prime esas kazancın tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının ... sicil numarası ile davalıya ait 1133010 ve 134277 işyeri kurum nolu, mermer işleme fabrikasında 14.03.2008 ve 26.05.2014 tarihleri arasında aralıksız olarak tam gün çalıştığını, işyerinde iş kazası geçirince işveren tarafından iş akdinin feshedildiğini, tam olarak çalıştığı halde giriş çıkış gösterildiğini, müvekkilinin bordrolara imza atmadığı halde atmış gibi gösterildiğini beyanla kuruma bildirilmeyen hizmet süresinin tespiti ile yatırılmayan primlerin tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı işveren ... vekili cevap dilekçesinde, davacının tüm çalışmasının sigortaya bildirilmiş olduğunu, davacının müvekkilin işyerinde kesintisiz çalışmadığını, işin mahiyeti gereği ve bölgedeki iş yoğunluğuna göre davacının çalışmasının kısmi, geçici ve belirli süreli olduğunu, davacının müvekkiline ait işyerinde iş kazası geçirdiği iddiasının gerçekle ilgisi olmadığını, davacının iş akdinin mazeret belirtmeden arka arkaya 03.05.2014 ile 12.05.2014 tarihleri arasında işe gelmediği için fesih edildiğini, bu hususta müvekkil tarafından davaya Bergama 2. Noterliği 4728 yevmiye nolu ihtarname çekildiğini, davacının yaptığı iş ve kabiliyetine göre almış olduğu ücret üzerinden SGK bildirim yaptığını belirterek davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacı her ne kadar davalı işverene ait işyerinde tam süreli çalıştığını iddia etmiş ise de işveren tarafından kod 7 {puantaj kayıtlan} nedenine istinaden eksik gün bildirim formu verildiğini, bu anlamda davacının işyerinde tam süreli değil kısmi süreli çalışmasının bulunduğunun anlaşıldığını, davacının iddiasını ispat külfetinin münhasıran davacıya ait olduğunu, Kuruma ait resmi kayıtların aksinin kesin delillerle ve herhangi bir duraksamaya yer vermeyecek biçimde ortaya konulması gerektiğini, dava dilekçesinde prime esas kazanç tutarının gerçeğe nazaran düşük gösterildiği belirtilmiş ise de gerçekte ödendiği iddia olunan ücretin tutarına ilişkin olarak da herhangi bir açıklama yapılmadığım belirterek davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 05.05.2016

tarihli ve 2014/515 E., 2016/415 K., sayılı kararı ile “davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işveren adına kayıtlı ... sicil nolu işyerinde 09.03.2009 18.05.2012 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden asgari ücret ile bildirilen günler (555 günlük) dışlanarak sigortalılığa esas aralıksız çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine” karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı işveren ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de gözönünde bulundurulmalıdır. 506 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. “Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır. Dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden; davacının dava konusu tarihler itibariyle çalıştığı gözüken işyerlerinden; 1342777 sicil nolu işyerinin davalı işveren adına kayıtlı olduğu gözükmektedir. Davacıya ait hizmet döküm cetveli incelendiğinde; 14.03.2008 12.09.2008 tarihleri arasında dava dışı 1133010.35 sicil nolu işyerinde, 09.03.2009 18.05.2012 tarihleri arasında davalı adına kayıtlı 1342777 sicil nolu işyerinde, 23.06.2012 10.08.2012 tarihleri arasında dava dışı ... sicil nolu işyerinde, 13.11.2012 26.05.2014 tarihleri arasında davalı adına kayıtlı 1342777.35 sicil nolu işyerinde çalışmalarının olduğu ve bildirimlerinin yapıldığı, davalı işyerinden verilen dönem bodrolarının celp edilmediği gözükmektedir. Mahkemece, dava konusu tarihlerde davalı işyerinden verilen dönem bodroları celp edilmeli, bodro tanıkları dinlenilmeli, kabule konu hizmet süresinde davacının davalı işyerinde fiilen çalışması, çalışmasının kesintisiz olup olmadığı husuları irdelenerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kısmen kabulü ile; ... TC Kimlik numaralı, ... sigorta sicil numaralı ...’nin, ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... adına tescilli işyerinde 09.03.2009 18.05.2012 ve 13.11.2012 26.05.2014 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden, kesintisiz, tam süreli ve asgari ücretle toplam 1705 gün çalıştığı, bu çalışmasından 556 günlük çalışmasının Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davacının ücret iddiasına ilişkin olarak yazılı delil bulunmadığından ve yazılı delil başlangıcı da bulunmadığından tek başına tanık beyanları ile sonuca gidilemeyeceği değerlendirilerek bu yöndeki talebin reddine karar verilmesi yönünden kararın usule ve yasaya aykırı olduğunu, işverenin sözleşmenin güçlü tarafı olduğunu, bu nedenle yazılı kayıtları kendi lehine olacak şekilde düzenlediğini, davacının ücret iddiasının senetle ispat sınırı altında kaldığını, emsal ücret araştırması yapılması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı işveren vekili; davacının kesintisiz ve sürekli çalışmadığını, çalışmadığı günlerin SGK’na beyan edildiğini, eksik gün bildirim formları düzenlenerek kurama verildiğini, davacının kesintisiz çalıştığı iddiası yazılı bir belgeye dayanmadığı gibi kurum kayıtlarındaki süreler dışında müvekkil işveren yanında çalışmasını gösterir bir belge ve delil olmadığını, Mahkemece dinlenen kamu tanıklarının beyanlarının da davacının iddialarını desteklemediğini, sadece davacı tanık beyanlarına itibar eden dosyadaki bilirkişi raporu dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; davacı tarafın tespit istemini herhangi yazılı bir delile dayandırmamış olduğunu, Kasım 2012 döneminin öncesinde hizmet döküm cetvelinde kod 7 (puantaj kayıtları) nedenine istinaden eksik gün bildirim formuna konu edilen günlerde gerçekte bilfiil çalıştığını kabule elverişli herhangi bir emare bulunmadığını, davalı işverenin davacının çalışmalarını eksik bildirmesinden ileri geldiğinin kabulü ile davanın açılmasına kendi kusuru ile sebebiyet vermemiş olan kurum yönünden yargılama giderlerine hükmedilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, yargılamanın aşamalarında bilgi ve görgülerine başvurulan tanık anlatımlarının davacının, davalı iş yerinde kesintisiz çalışıp çalışmadığını ortaya koyma hususunda yetersiz kaldığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalıya ait işyerinde 14.03.2008 26.05.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunu'nun 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

20.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...