Yargıtay 10. HD 2023/787 E. 2023/1997 K.

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/2638 E., 2022/2889 K.

FER'Î MÜDAHİL: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ: 07.06.2021

HÜKÜM/KARAR: Esastan red

İLK DERECE MAHKEMESİ: Eğirdir Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI: 2021/101 E., 2022/104 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin 01.06.1982 tarihinde Eğirdir Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Yalvaç Orman İşletme Şefliğinde "Babagectin Ağaçlandırma sahasında " işçi olarak çalıştığını ve çalışması karşılığında ekte sunulan ... Defterdarlığı Yalvaç Vergi Dairesi tarafından Gerçek ücretler üzerinden ücretlendirilen vergilendirilenlere mahsus vergi karnesi düzenlendiğini, ancak Yalvaç Orman İşletme Şefliği tarafından ödenen ücretlerden kesinti yapılmasına ve buna ilişkin vergi karnesi düzenlenmesine rağmen işe giriş bildirgesi verilmediğini ya da kurum kayıtlarında bulunamadığını, müvekkilinin kurum kayıtlarını incelediğinde çalışma süresine ilişkin primlerinin ödenmediğini ve kurum kayıtarında sigortalılığının görünmediğini öğrendiğini ancak kurum tarafından ilgili döneme ilişkin kayıtlara ulaşılamadığının bildirildiğini, bu nedenlerle müvekkilinin 01.06.1982 10.06.1982 tarihleri arasında davalı kurum nezdinde asgari ücretli ve sigortalı çalıştığının tespitine, davanın SGK İhbarına, yargılama giderleri ile vekillik ücretinin davalıya yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İş Kanunu'na göre hizmet tespit davasında zamanaşımı süresi olduğunu, davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, davacının söz konusu iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının iddia ettiği süre zarfına ilişkin İşletme Müdürlüklerinin arşiv araştırmasında ... sigorta sicil ve ... TC Kimlik numaralı ... adına sigorta günü bulunmadığına dair SGK 'ya bildirim yapıldığını, bu süre zarfında davacının iddia ettiği süreye ilişkin işletme müdürlüklerinde herhangi bir sigorta girişi bulunmadığından davanın reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri müdahil vekili cevap dilekçesinde özetle: davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, hizmetin Yalvaç İlçesinde geçtiği iddia edilmekte olduğundan Yalvaç Mahkemelerinin yetkili olduğunu, açılan davanın hak düşürücü sür nedeni ile reddedilmesini talep ettiklerini, kurumun davadaki konumunun feri müdahil olduğunu beyanla haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece kanıtların değerlendirilmesinde hataya düşerek eksik inceleme sonucunda yasaya aykırı hüküm kurulduğunu, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Mahkemece 07.06.2021 tarihinde açılan davaya göre; davacının 01.06.1982 10.06.1982 tarihleri arasındaki çalışmalarına ilişkin işe giriş bildirgesi, prim kesintisi ya da kurum tespiti bulunmadığı gözetildiğinde davacının talebinin hak düşürücü süreye uğradığı görülmekle ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi nin 1 numaralı alt bendi gereğince davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece kanıtların değerlendirilmesinde hataya düşerek eksik inceleme sonucunda yasaya aykırı hüküm kurulduğunu, hak düşürücü sürenin gerçekleşmediğini kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Sigortalı hizmetin tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirmekte olup, bu niteliği gereği özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerekmektedir. Bu davaların kanuni dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası olup bu bentte “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları kurumca tespit edilmeyen sigortalıların hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak hizmet tespiti isteyebilecekleri” açıklanmıştır. Anlaşılacağı üzere, çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden kanun ile getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın mevcudiyetini etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hak bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır. Söz konusu Kanun'un kabul edilip, yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla beş yıl olarak öngörülen süre, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 5 inci maddesiyle on yıla çıkarılmış, daha sonra 07.06.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3995 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle yeniden beş yıl olarak düzenlenmiş olup, hâlen geçerliliğini korumaktadır.

2.Bu kapsamda işe giriş bildirgesi düzenlenmediği veya düzenlenmesine karşın kanuni hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilmediği, bu süre içerisinde Kuruma verilen dönem bordroları ile bildirimin yapılmadığı, sigorta primlerinin Kuruma yatırılmadığı, çalışmanın varlığı yönünde sigorta müfettişince herhangi bir saptamanın söz konusu olmadığı durumlarda, hizmetin varlığını ileri süren kişilerin hak düşürücü süre gerçekleşmeden yargı yoluna başvurması zorunludur.

3.İşverenin, çalıştırmış olduğu sigortalılara ait hangi belgeleri Kuruma vermesi gerektiği 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında açıkça ifade edildiği üzere yönetmeliğe bırakılmıştır. Atıf yapılan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde işverence verilecek belgeler düzenlenmiştir. Bunlar, aylık sigorta primleri bildirgesi, dört aylık sigorta primleri bordrosu, sigortalı hesap fişi vs.dir. Yönetmelikte sayılan bu belgelerden birisinin dahi verilmiş olması hâlinde artık Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrasında yer alan hak düşürücü süreden söz edilemez. Yargıtay uygulamasında anılan maddenin yorumu geniş tutulmakta; eğer sayılan belgelerden birisi işveren tarafından verilmişse burada Kurumun işçinin çalışmasından haberdar olduğu ve artık hizmet tespiti davası için hak düşürücü sürenin varlığından söz edilemeyeceği kabul edilmektedir. Diğer taraftan, Kurum tarafından yapılan bir tespitin olması hâlinde de aynı kabul şekline ulaşılmaktadır.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Somut olaya gelince, davacının 01.06.1982 10.06.1982 tarihleri arası hizmet tespiti talebi bakımından, davalı işyerlerinden işe giriş bildirgesinin düzenlenmemesi ve Kuruma herhangi bir şekilde hizmet bildirimi ile ücretinden prim kesintisi de yapılmaması, yönetmelikte belirtilen belgelerin bulunmaması karşısında hizmet tespiti isteminin dava tarihi itibariyle hak düşürücü süreye uğradığı açıktır.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...