Karar Detayı

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/1606 E., 2022/1811 K.

DAVACILAR: 1 ... vekili Avukat ...

2 ... 3 ...

FER'Î MÜDAHİL: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı

vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ: 22.05.2015

HÜKÜM/KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Feke Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI: 2021/43 E., 2022/15 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve ölüm aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müteveffa ...'nin 06.04.2013 tarihinde vefat etttiğini, daha sonra yasal mirasçılarının emeklilik işlemlerinin yapılabilmesi için SGK'ya başvuruda bulunduklarını, ancak sigortalılık süresi ve prim gün sayısının yetmemesi ve 109 günlük prim eksikliğinin bulunduğu belirtilerek davalı kurum tarafından talebinin reddedildiğini, müteveffa ...'nin yurt dışı çalışmalarının da mevcut olduğunu, son çalışmasının ... Mühendislik şirketine bağlı olarak ... derslikli İlköğretim Okulu İnşaatı yapım işi olup bu sürede sigorta girişinin yapılmadığını ve primlerinin yatırılmadığını, davalı tarafından müteveffanın sigorta girişi yapılmadığından ve primleri yatırılmadığından dolayı kendisinin ve yasal mirasçılarının haklarına halel geldiğini belirterek, neticeten müteveffa ...'nin davalı ... Mühendislik/ ... nezdinde bil fiil çalıştığının ve bu süre içerisinde hiç ödenmemiş bulunan sigorta primlerinin tespiti ile müvekkilinin emekliliğe hak kazanabilmesi amacıyla eksik primlerinin işverence tamamlatılmasına" karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde: İş bu davada yetkili ve görevli mahkemenin ... İlçesi'nin davalarına bakmakla görevli olan Feke İş Mahkemesi olduğunu, davacının hizmet tespitini istediği dönemlerin belli olmadığını, ancak hak düşürücü süreye uğrayan hizmetler var ise bunların tespitinin istenilmesinin mümkün olmadığını, davanın bu yöne ile reddinin gerektiğini, kurum kayıtlarında davacının davalı nezdinde böyle bir çalışmasının mevcut olmadığını, davacının varlığını iddia ettiği çalışmalarını kanıtlayamadığından davanın bu yönü ile reddinin gerektiğini belirterek, davanın öncelikle yetki, aksi takdirde esas bakımından reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... duruşmadaki beyanında; "dosyaya ilk defa katılıyorum, Çeralan İlköğretim Okulunun müteahiti olarak bulunmaktaydım, müteveffa ...'yi hatırlıyorum, kendisi inşaat ustasıydı, 2010 yılının bahar aylarında muhtemelen Nisan aylarında müteveffa orada çalışmaya başlamıştı diye hatırlıyorum, çalışması kesintili olmadı, inşaat bitene kadar kendisi çalışmıştır, Eylül ayının sonlarına kadar çalıştı diye hatırlıyorum, Eylülden sonra benim başka bir menfez inşaatım vardı, orada çalışmaya başladı, hatta bu inşaatte SGK girişi mevcuttur, 1102842 önce olan Çerelan İlköğretim Okulunda çalışmaya dairdir, okul yapımını bitirdikte sonra 1111022 olan ise daha sonraki menfez inşaatine dair çalışmadır, bu çalışma 08.10.2010 da menfez çalışması başladı, bir ay kadar çalışma sürdü, 22.11.2010 tarihinde bitti diye hatırlıyorum, Çeralan İlköğretim Okulundaki çalışma dediğim gibi Nisan aylarında başlamıştı, müteveffanın sigorta girişi Temmuz ayında başlamışsa da bu durumun kimliğini getirmemesinden dolayı olmuştu diye hatırlıyorum, kendisi Nisan ayı ile başlayan işe bitime kadar çalışmıştır, okul yapım ve teslimi Eylül aylarında olmuştu diye hatırlıyorum, 08.09.2010 yılında Çeralan İlkokul yapımında biz çıkış olarak vermiştik rahmetliye ama bazı eksiklikler olduğu için Eylül ayı sonu Ekim ayı başına kadar müteveffa İlkokulun inşaatında çalışmaya devam etmiştir, aslında Çeralan İlkokulun inşaat çalışmasına ara vermeden menfez inşaat çalışmasına başladık, menfez çalışması dediğim yer Çeralana yakın ... mahallesinde inşaat çalışmasıydı, orada çalışmaya devam ettiler, iş bitiminde SGK'ya mecburen bitimden dolayı dosya vermemiz gerekiyor, o yüzden çıkış tarihi 08.09.2010 gözükmekte ama iş olarak tam olarak bitmediğinden dolayı müteveffa çalışmaya devam etmiştir, Nisan ile Temmuz arasındaki eksiklik ise muhtemelen kimlik ibrazını yapmamasından kaynaklıdır" şeklinde beyanda bulunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile açılan davanın kısmen kabulü ile;

Davacılar murisi ...'nin ... iş yeri sicil nolu ... unvanlı davalı iş yerinde 02.04.2010 12.07.2010 tarihleri arasında 101 gün ve 08.09.2010 01.10.2010 tarihleri arası 23 gün olmak üzere toplamda 124 gün sürekli asgari ücretli olarak hizmet akdiyle çalıştığının tespitine, tespiti talep edilen diğer çalışma tarihlerine (22.11.2010 06.12.2010,02.10.2010 08.10.2010) yönelik talebin sübut bulmadığı gerekçesiyle reddine,

Davacılara şartları oluşan 5510 sayılı Kanun 32/2 a hükmünde belirtilen ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine,

Davacılar murisi ...'nin 13.07.2010 08.09.2010 ve 08.10.2010 22.11.2010 tarihleri arasındaki sigorta hizmetlerinin kuruma bildirilmiş olması nedeniyle belirtilen dönem yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkeme kararının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacılar murisi ...'nin 13.07.2010 08.09.2010 ve 08.10.2010 22.11.2010 tarihleri arasındaki sigorta hizmetlerinin kuruma bildirilmiş olması nedeniyle belirtilen dönem yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine dair kararının yerinde olduğunu, davacılar murisi ...'nin ... iş yeri sicil nolu ... unvanlı davalı iş yerinde 02.04.2010 12.07.2010 tarihleri arasında 101 gün ve 08.09.2010 01.10.2010 tarihleri arası 23 gün olmak üzere toplamda 124 gün sürekli asgari ücretli olarak hizmet akdiyle çalıştığının tespitine, dair kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, tespiti talep edilen diğer çalışma tarihlerine (22.11.2010 06.12.2010, 02.10.2010 08.10.2010) yönelik talebin sübut bulmadığı gerekçesiyle reddine, dair kararın ise yerinde olduğunu, yerel mahkemenin tespitine karar verdiği dönemler üzerinden 5 yılı aşkın bir süre geçtiği, yasanın açık metni ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre hizmet tespiti davalarında hak düşürücü süre 5 yıl olduğu, tespitine karar verilen her dönem için çalışma yılı üzerinden 5 yılı aşkın bir süre geçtiğinden dolayı davanın reddi gerekirken kabulünün yerinde olmadığını, davacılar murisinin davalı iş yerinde hiçbir çalışması olmadığı halde yerel mahkemenin bu yönde karar vermesi haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, lehlerine vekalet ücreti verilmemesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu, yerel mahkemece yeterli delil toplamadan ve gerekli araştırmayı yapmadan karar verdiği, bu nedenlerle ilk derece mahkeme kararının ortadan kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların murisi ...’nin davalı iş yerinin ... ve ... mahallelerindeki okul ve menfez inşaatında çalıştığı, bu çalışmanın tamamının kuruma bildirilmediği davalı ve tanık beyanları ile anlaşılmaktadır. Davalı işyerlerinin kanun kapsamına alınış tarihleri, kurum kayıtları ve tanık beyanlarına göre tespitine karar verilen tarihler arasında davacıların murisinin davalı iş yerinde aralıksız olarak çalıştığı, bu çalışmasının gerçek ve fiili olduğu, ilk derece mahkemesi tarafından yeterli inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu, vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açıldığı, yargılama giderleri ve vekalet ücreti tekdirinde hata bulunmadığı anlaşılmakla feri müdahil vekilinin istinaf sebepleri yerinde değildir gerekçesi ile fer'i müdahil Kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti ve ölüm aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

4. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 inci maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3.5510 sayılı Kanun'un 32 inci maddesine göre; Ölüm sigortasından sağlanan haklar şunlardır:

a) Ölüm aylığı bağlanması.

b) Ölüm toptan ödemesi yapılması.

c) Aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi.

d) Cenaze ödeneği verilmesi.

Ölüm aylığı; a) En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş, b) 47 nci maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış, c) Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş, durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması veya ödenmesi şarttır.

3. Değerlendirme

1 Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekillerinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2 Somut olayda, mahkemenin 24.04.2018 tarih 2015/174 Esas, 2018/271 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine, davacılar murisinin 13.07.2010 tarihi ile 08.09.2010 tarihleri arasındaki sigorta hizmetlerinin kuruma bildirilmiş olması nedeniyle belirtilen dönem yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, davacılar murisi ...'nin 1102842 iş yeri sicil nolu ... unvanlı davalı iş yerinde 02.04.2010 tarihi ile 12.07.2010 tarihleri arasında aralıksız olarak asgari ücretle hizmet akdiyle çalıştığının tespitine, davacılar murisinin emekliliğinin tespitine ilişkin davanın reddine dair karar verildiği, verilen kararın feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edildiği, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından "uyuşmazlık konusu olan, 02.04.2010 12.07.2010 ve 08.09.2010 08.10.2010 ve 22.11.2010 06.12.2010 dönemine ilişkin dönem bordrolarında çalışması görülen ve dinlenmeyen bordro tanıklarından belirlenecek olan kişilerin davacıların murisinin davalı işyerinde çalışması ile ilgili beyanlarının alınması, davacıların murisinin çalışmasının kesintili olup olmadığının, davalıya ait her iki işyerinde kayıtlı olan dönemler arasındaki 08.09.2010 08.10.2010 döneminde davalıya ait işyerinde çalışıp çalışmadığının araştırılıp kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirledikten sonra, tespit edilen döneme dikkate alınarak davacıların 5510 sayılı Kanun'un 32 inci maddesi kapsamında aylık bağlanma talebinin de değerlendirilerek davacının talep ettiği tüm dönemlerve tüm talepler yönünden olumlu ya da olumsuz hüküm kurmaktır.

Ayrıca, davalı ... vekilinin süresinde yetki itirazında bulunması nedeniyle mahkemece yetki itirazı konusunda olumlu veya olumsuz karar verilmemiş olması hatalıdır." gerekçeleri ile kararın kaldırılmasına, ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair karar verildiği, gönderme kararı üzerine ilk derece mahkemesince davacılar murisi ...'nin ... iş yeri sicil nolu ... unvanlı davalı iş yerinde 02.04.2010 12.07.2010 tarihleri arasında 101 gün ve 08.09.2010 01.10.2010 tarihleri arası 23 gün olmak üzere toplamda 124 gün sürekli asgari ücretli olarak hizmet akdiyle çalıştığının tespitine, tespiti talep edilen diğer çalışma tarihlerine (22.11.2010 06.12.2010,02.10.2010 08.10.2010) yönelik talebin sübut bulmadığı gerekçesiyle reddine, davacılara şartları oluşan 5510 sayılı Kanun 32/2 a hükmünde belirtilen ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine dair kararın feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

3 Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava irdelendiğinde; Mahkemece verilen ilk kararda 08.09.2010 01.10.2010 tarihleri arasındaki 23 günlük hizmet süresi ve ölüm aylığı yönünden verilen ret kararının davacılar tarafından istinaf edilmemesine göre, kararı istinaf eden feri müdahil Kurum yönünden usuli kazanılmış hakkın gözetilmemiş olması bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...