Karar Detayı

MAHKEMESİ: Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2022/311 E., 2022/1759 K.

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: Hopa Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI: 2021/59 E., 2021/327 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının babasının vefatının ardından 2011 yılından itibaren yetim aylığı almaya başladığını, davacıya bağlanan yetim aylığının 01.11.2015 tarihinde reşit olması nedeni ile kesildiğini fakat davacının eğitime devam etmesi nedeni ile aylığın yeniden bağlandığını, davalı Kurumun, davacının 09.07.2014 tarihinde işe girmiş olması nedeniyle yetim aylığını kestiğini ve müvekkiline 17 aylık borç çıkardığını, davacının 27.11.2017 tarihli dilekçesi ile Kurum işlemine itirazının reddedildiğini, davacının bir bina inşaatında staj kapsamında sadece 55 gün çalıştığını, bu çalışmanın hizmet akdine dayalı olmadığını, davalı Kurumun yetim aylığını kesmesi düşünülse bile bu 55 günlük süre için kesinti yapabileceğini, davacının çalıştığı dönemde kendi adına yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı primlerinin ödendiğini, halen öğrenci olan öğrencinin tek gelirin ise yetim aylığı olduğunu beyanla aylığın kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; 4/a kapsamında yetim aylığı alırken uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışma durumuna geçilince yetim aylığının yasa gereği kesildiğini, hak sahibinin işten çıkması durumunda şartlarını kaybetmemişse aylık bağlanması talebinde bulundukları takdirde taleplerini takip eden ödeme dönemi ile aylıkları başlatılabileceğinden davacının daha önceki aylıklara yönelik talebinin geçersiz olduğunu, davacının sigortalı bir işte çalıştığını aylığın kesilmesinden sonra tekrar aylığın bağlanmasının müracaata tabi olduğunu, bu nedenle davacının çalıştığı dönemlere ait aylıkları istemesinin yersiz olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının aldığı aylıklardan dolayı davalı Kurumun borç çıkarılmasına yönelik işlemin iptaline, davacıya ödenen 09.07.2014 02.09.2014 tarihleri arasındaki çalışmasına karşılık 1.032,21 TL' nin indirilmesi ile davacıya bağlanan aylığın 01.11.2022 tarihine kadar devamına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının yetim aylığı almakta iken uzun vadeli çalışma koluna tabi çalışmaya başlaması nedeniyle olduğu yetim aylığının kesildiğini, önceden aldığı aylığa hak kazanabilmesi ve aylığın bağlanabilmesi için aylığın bağlanması yönünde müvekkil Kuruma başvuruda bulunması gerektiğini, başvuru halinde başvuruyu takip eden aydan geçerli olmak üzere aylık bağlanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yerel Mahkemenin kararına yönelik davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353 (1) b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, vefat eden babasından yetim aylığı alan davacının aylığının kesilerek kendisine borç çıkarılmasına yönelik Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

5510 sayılı Kanun'un 42 nci maddesinde; “Kurum, sigortalıya veya hak sahiplerine bağlanacak gelir, aylık veya toptan ödemeleri, gerekli belgelerin ve incelemelerin tamamlandığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde hesap ve tespit ederek sonuçlarını yazı ile bildirir.” düzenlemesine yer verilmiştir. Benzer düzenleme Mülga 506 sayılı Kanunun 116 ncı maddesinde de yer almakta idi.

3. Değerlendirme

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Eldeki davada, davacının vefat eden babasından yetim aylığı almakta iken aylığının kesilerek kendisine borç çıkarılmasına yönelik Kurum işleminin iptalini talep ettiği, yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmesi isabetli ise de, hüküm kısmının 1 inci bendinin 2 nci cümlesinde davacıya bağlanan aylığın 25 yaşını tamamladığı 01.11.2022 tarihine kadar devamına karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, ölüm aylığının uyuşmazlık konusu dönemden sonra da devamına dair hüküm kurulması doğru değildir.

3.Ne var ki bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1 inci bendinin 2 nci cümlesinde yer alan "Davacıya ödenen 09.07.2014 02.09.2014 tarihleri arasındaki çalışmasına karşılık 1.032,21 TL'nin indirilmesi ile davacıya bağlanan aylığın 01.11.2022 tarihine kadar devamına" ibaresinin silinmesine, yerine "Davacıya ödenen 09.07.2014 02.09.2014 tarihleri arasındaki çalışmasına karşılık 1.032,21 TL tutarındaki aylıkların mahsubu ile bakiye ölüm aylıklarının kendisine ödenmesine" ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.