Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/300 E., 2023/773 K.

HÜKÜM/KARAR: Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... İş Mahkemesi

SAYISI: 2016/261 E., 2017/490 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne dair karara yönelik davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; önceki kararda direnilmesine ve davanın reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Hukuk Genel Kurulu tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozmaya uyularak davanın kabulüne dair verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının işveren ...'in işyerinde çalıştığı dönem olan 03.03.2013 31.01.2016 tarihleri arasındaki hizmetlerinin, 15.02.2016 tarihli denetmen raporunu göre fiili olmadığından bahisle resen iptal edildiğini, davacının bahsi geçen sigortalılık döneminde ... yanında çalıştığını, ... ile birlikte gerek aşı, gerek tohumlama ve gerekse doğumlarda belirli mesai saatlerine tabi olmadan gece ve gündüz sürekli ve fiilen yardımcı eleman olarak çalıştığını, işe giriş bildirgesi verildiğini, SGK primlerinin düzenli olarak yatırıldığını, Kurum tarafından yapılan tek yönlü eksik inceleme sonucunda müvekkilinin fiilen çalışmadığından bahisle hizmetlerinin iptaline karar verilmesinin hukuken dayanaksız bir işlem olduğunu ileri sürerek müvekkilinin hizmetlerinin tespit ve iade edilerek iptal edilen döneme ilişkin sigortalılığının tespitine ve devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; öncelikle husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili Kurumun davada fer'i müdahil olarak devamına karar verilmesini, Sosyal Güvenlik denetmenlerince ilgili işyerinde 17.09.2015 tarihinde yapılan denetim neticesinde tanzim olunan 15.02.2016 tarihli raporda sigortalılık bildirimlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ile ilgili gerek sigortalıların ifadeleri, gerekse ...'in alınan ifadesi, yapılan çevre soruşturması ve Seben Kaymakamlığı İlçe Emniyet Amirliğinden gelen yazı sonucunda ...'in yanında işyerinin faaliyete geçtiği tarihten itibaren çalışan olmadığının tespit edildiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 31.10.2017 tarih, E. 2016/261 E., K. 2017/490 sayılı kararıyla; veteriner hekim ...’e ait işyerinin davacının işe alındığı tarihten yaklaşık bir yıl kadar önce kurulduğu, çalışma alanı ağırlıklı olarak kırsal alan olan dava dışı işverenin veteriner hekimlik faaliyetlerini gerçekleştirebilmek amacıyla kırsal alanı ve bu alanda iş yapabileceği potansiyel hayvancılık işletmeleri tanıyabilmesi ve kendi işyerinin tanıtımını yapabilmesi için sahada çalışabilecek personel ihtiyacının olabileceği ayrıca davacının çalışmasının geçtiği dönemde işverenin aktif olduğu, ... Ağır Ceza Mahkemesinin 18.04.2017 tarihli ve 2016/187 E., 2017/183 K. sayılı kararı ile beraat kararı verildiği de dikkate alındığında davacının ...’e ait işyerinde 03.03.2013 31.01.2016 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığı kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 12.06.2018 tarihli ve 2018/362 E., 2018/1121 K. sayılı kararı ile Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen beraat kararının davacının sigortalı çalışan olup olmadığının tespiti bakımından bağlayıcı olmadığı, dava dışı işyerinde veterinerlik hizmetinin yanı sıra ürün satışı da yapıldığı, işyerinin bulunduğu yerleşim yerinin küçük olması nedeniyle işverene kısa zamanda ulaşmanın mümkün olduğu, Zabıta Amirliğince düzenlenen tutanakta işyerinde hafta içi çalışanın olmadığının, ...’in işyeri dışında olduğunda telefonla çağrıldığının belirtildiği, komşu işyeri çalışanı olan tanıkların uyuşmazlık konusu dönemde işverenin denetimi ve gözetimi altında çalışan olup olmadığına dair açıklayıcı beyanlarının bulunmadığı, davacı ile işveren arasında bağımlılık ilişkisinin oluşmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 25.06.2020 tarih, E. 2020/1510, K. 2019/3974 sayılı kararında; "...Söz konusu ceza davasında, işveren ...' e ait işyerinin açılışı ile işyerinin faaliyetinin ve tüm sanıkların ücret bordroları ve sigorta prim ödemelerinin yasal düzenlemelere uygun olduğunun tespiti ile fiili çalışma şartının gerçekleşip gerçekleşmediği hususunun araştırıldığı; bu kapsamda veteriner hekimin geniş bir alanda çalıştığı, saha çalışmasının yoğun, gece gündüz faaliyetinin yüksek olduğu belirtilerek, işveren sanığın tüm çalışanların hangi dönem ne iş yaptığına dair açıklamaları ile diğer sanıkların ve dinlenen üç tanığın ifadelerinin örtüştüğü, sigorta prim ödemelerine göre aynı dönemlerde birlikte çalıştıkları tespit edilen sanıkların da birlikte fiilen çalıştıkları kişileri anlattıkları, ayrıca SGK denetmenlerine verilen sanık ifadelerinde anılan işyerinin adresi, etrafında bulunan işyerleri ve binalar ile işyerinin iç mekan özelliklerine dair mevcut durumu anlatır geçerli bilgiler verdikleri, ücret ödemelerinin elden alındığı ve bordrolardaki imzaların ise kendilerine ait olduğuna dair beyanları gözetilerek çalışmaların fiili olduğu kanaati ile üzerlerine atılı suçların yasal unsurlarının oluşmadığından beraatlerine karar verildiği, böylece davacının fiilen çalıştığı ceza davasında maddi olgu olarak kesinleştiğinden ve iptale konu döneme ilişkin primlerin de ödendiği gözetilerek yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur."gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyulmayarak Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.11.2020 tarih, E. 2020/903, K. 2020/1430 sayılı kararı ile; önceki gerekçeye ilaveten ... tarafından ...'e ait işyerinde 02.11.2011 30.01.2016 tarihleri arasında iptal edilen hizmetinin tespiti istemiyle açılan davada ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 12.06.2018 tarihli ve 2018/363 E., 2018/1149 K. sayılı kararı ile benzer gerekçelerle davacının haftada 1 gün olmak üzere ayda 4 gün temizlik işçisi olarak çalıştığı belirtilerek davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 25.06.2020 tarihli ve 2020/1509 E., 2020/3976 K. sayılı kararı ile onandığı, bu itibarla Yargıtay 10. Hukuk Dairesince ceza mahkemesi tarafından verilen beraat kararının bağlayıcı olmadığının kabul edildiği, öte yandan ...'e ait işyerinden sigortalı gösterilen ancak veterinerlikle ilgisi bulunmayan mimar gibi kişilerin fiilen çalıştığının kabul edilmesinin işin doğasına ve dosya içerine aykırı olacağı, Kurumun farklı tarihlerde yaptığı denetimlerde işyerinin kapalı olduğuna, telefonla arandığı takdirde işverenin işyerine geldiğine ilişkin tespitleri karşısında küçük bir dükkan niteliğindeki işyerinde büro elemanı gibi işçi de çalıştırılmadığının anlaşıldığı, dosya kapsamına göre toplanan delillerden edinilen kanaat sonucunda ceza mahkemesi tarafından verilen ve vakıa tespiti mahiyetinde olmayan beraat kararının bağlayıcı bulunmadığı, bu nedenle iptal edilen dava konusu hizmetlerin gerçek olmadığı sonucuna ulaşıldığı kanaati ile Yargıtay bozma ilamına karşı önceki kararda direnilmesi sureti ile davanın reddine dair aynı yönde karar verilmiştir.

C. 2 nci Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2022 tarih, E. 2021/10 304, K. 2022/1361 sayılı kararında; somut olayda; dava dışı işveren veteriner hekim ... tarafından davacı adına işe giriş bildirgesi verilmesine ve sigorta primlerinin ödenmesine rağmen davalı Kurum tarafından sosyal güvenlik denetmeni tarafından düzenlenen rapora istinaden sigorta bildirimlerinin gerçeği yansıtmadığından bahisle davacının hizmetlerinin iptaline karar verildiği, öte yandan davacı hakkında kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçundan dolayı açılan kamu davası sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin 18.04.2017 tarihli ve 2016/187 E., 2017/83 K. sayılı kararı ile sigorta prim ödemeleri, sanıkların birbirini doğrulayan savunmaları ve tanık beyanları ile tüm dosya kapsamı dikkate alındığında bahse konu işyerinde fiilen çalıştığı gerekçesiyle davacının beraatine dair verilen kararın istinaf yolundan geçerek kesinleştiği, duruşmada ve keşifte dinlenen davacı ve kamu tanıklarının davacının iddia ettiği işin niteliğini, çalışma şeklini ve süresini doğrulayan beyanda bulundukları, bilirkişi heyeti tarafından uyuşmazlık konusu olan çalışma döneminde işyerinin faal olduğu ve işverenin sahada çalışacak işçiye ihtiyacının bulunduğunun belirtildiği, bu itibarla ceza davasında davacının dava dışı ...’e ait işyerinde fiilen çalıştığına dair maddi olgunun tespit edilmesi, davacının iddiasını doğrulayan tanık beyanları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; davacının dava dışı ...’e ait işyerinde 03.03.2013 31.01.2016 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığı, Kuruma yapılan bildirimlerin fiili ve gerçek çalışmaya dayandığı, önceki hükümde direnilmesinin doğru olmadığı belirtilerek davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararı bozulmuştur.

D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Hukuk Genel Kurulu'nun bozma kararı doğrultusunda "Davanın kabulü ile

1 )... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 15.02.2016 tarih ve 2016/M.K./18 sayılı denetmen raporuna istinaden gerçekleştirilen kurum işleminin iptali ile davacının 1036930 işyeri sicil nolu ... unvanlı işyerinde 03.03.2013 31.01.2016 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, müvekkili Kurumun öncelikle feri müdahil olarak kabulünün gerektiğini, verilen beraat kararının sosyal güvenlik hukuku anlamında sigortalı çalışan olup olmadığı yönünden bağlayıcı olmadığını, yapılan tespitlere göre davacı ile işveren arasında sosyal güvenlik kanunları anlamında bağımlılık ilişkisinin oluşmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının dava dışı işyerinde çalışmalarının iptaline dair Kurum işleminin iptali ile söz konusu işyerinde geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

27.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.