Karar Detayı

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2022/84 E., 2023/355 K.

KARAR: Kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen sigorta başlangıç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.10.1984 tarihinde bir gün süreyle ...'a ait ... sicil numaralı işyerinde çalıştığı ve sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1984 tarihi olarak tespiti istemine ilişkindir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre yönünden davanın reddini, bildirgenin sigortalı konumunda çalışmanın varlığını kabul için yeterli olmadığını, bildirgeden farklı diğer belgelerle sigortalılık bildirimi yapılmayan davacı yönünden eylemli çalışma olgusunun Yargıtay içtihatlarında öngörülen yönteme uygun biçimde araştırılıp kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 31.05.2017 tarihli ve 2015/96 Esas, 2017/355 Karar sayılı kararıyla; ... adına Kalınağıl köyü ... adresinde kurulu ve ... sicil numarası ile tescilli mermer ocağı işyerinden davacının 01.10.1984 tarihinde çalışmaya başladığı yönünde düzenlenen işe giriş bildirgesinin 19.11.1984 tarihinde davalı Kuruma verildiği, bildirgedeki kimlik bilgilerinin davacıya ait olduğu, sigorta sicil numarasının sonraki çalışmalarında da kullanıldığı, işyerinin 01.10.1984 tarihinde tescil edildiği, 31.10.1984 tarihinde kanun kapsamından çıkarıldığı, işyeri dosyasının imha edilmiş olduğu, çalışmaya konu aya ait 1984/3. dönem bordrosunun Kuruma verilmediği, dinlenen davacı tanıklarının davacının çalışma iddiasını doğrular şekilde beyanda bulundukları, işveren dosyası imha edildiğinden bordro tanıklarının tespit edilemediği, komşu işyeri ... Madencilik firmasında çalışan resen dinlenen tanıklar davacıyı hatırlayamadıklarına ilişkin beyanları 30 yılı aşkın süre öncesine dayanan çalışmaları hatırlayamayacakları belirgin olduğundan dosyadaki bilgi ve belgeler hüküm kurmaya yeterli sayılarak davacının ... sicil numarası ile tescilli işyerinde 01.10.1984 tarihinde bir gün süre ile çalıştığı kabul edilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.” gerekçesiyle “Davacı vekilinin açmış olduğu davanın kabulüne, davacı ...'in ... adına ... sicil numarası ile tescilli işyerinde 01.10.1984 tarihinde 1 gün çalıştığının tespiti ile 18 yaşın doldurulduğu tarih 28.08.1985 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespitine

karar vermiştir.

IV. İSTİNAF KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin 16.10.2017 tarihli ve 2017/1787 Esas, 2017/1253 Karar sayılı kararıyla; 6100 sayılı Kanun'un 355 inci maddesinde yer alan, incelemenin, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, ancak, kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde bunun kendiliğinden gözetileceği yönündeki düzenleme çerçevesinde yapılan incelemede, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların, sıralanan gerekçeler ışığında yerinde olmadığı, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvurunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm fıkrası oluşturulduğu gerekçesiyle; Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 31.05.2017 tarih, 2015/96 Esas ve 2017/355 Karar numaralı hükmüne yönelik davalı ... Başkanlığı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1 b.1 inci maddesi gereğince esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1.Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 29.03.2018 tarihli ve 2017/6349 Esas, 2018/3062 Karar sayılı bozma kararında; dosyadaki kayıt ve belgelerden; 28.08.1967 doğumlu, davacının bildirgedeki işe giriş tarihi olan 01.10.1984 tarihinde 17 yaşında olduğu, 01.10.1984 tarihli işe giriş bildirgesinin 34180 048 sicil numaralı, ... ünvanlı işyerinden 19.11.1984 tarihinde 139766 varide sayısı ile Kuruma verildiği, aynı tarihli sigorta sicil kartı sureti sunulduğu, ... adına Kalınağıl köyü ... adresinde kurulu ve ... sicil numarası ile tescilli mermer ocağı işyerinin 01.10.1984 31.10.1984 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, 1984/3. dönem bordrosunun Kuruma verilmediği, ... İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından düzenlenen 15.09.2015 tarihli tutanakta "..." Mahallesinde şuan faaliyette bulunmayan ...'a ait maden ocağının hizmet verdiği 1984 yılında komşu işyerinin tespitinin istenmiş olması nedeniyle yapılan araştırmada, ... adında, tahminen işletmecisinin ... olduğu bilinen mermer ocağının faaliyette bulunduğunun"belirtildiği, davalı Kuruma yazılan 21.01.2016 tarihli yazı ile "... Mermer Ocağı veya ... adına kayıtlı olan komşu işyeri ile 1984/10.aya ilişkin dönem bordrosunun istenmesi" üzerine, ... köyü kızılcayer mevkii ... adresinde kurulu, Anafartalar Cad. ... İşhanı Kat.2 irtibat adresli ve 4 1403 034111 46 sicil numaralı, işveren adı okunmayan, mermer ocağı işyerine ait 1984/3.dönem bordrosunun gönderildiği, bildirilen sigortalıların ... ve ... olduğu, davacının hizmet cetvelinin dosyada bulunmadığı, dinlenen davacı tanıkları ..., ..., ..., ..., ...’ın çalışmayı doğruladıkları, komşu işyeri tanıkları ..., ...’ın davacıyı tanımadıklarını söyledikleri, eylemli çalışma olgusu yeterli ve gerekli bir araştırmayla sağlıklı bir biçimde belirlenmeden davanın kabulüne karar verildiği; bordro tanığı bulunmaması nedeniyle, çalışma iddiasıyla ilgili bilgisi olan başka komşu işyeri tanığı dinlemek, davacı tanıklarından aynı işyerinde çalıştıklarını beyan edenlerin sigorta kayıtlarını Kurumdan getirterek, beyanlarını teyit etmek, işe giriş bildirgesinin aslını Kurum’dan getirtmek ve imzanın davacıya ait olup olmadığını bilirkişi marifetiyle tespit etmek, Kurumdan sigorta sicil numarasının o yılın serilerinden olup olmadığını sormak, çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/8 inci maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin bozma kararına uyarak verdiği 07.10.2021 tarihli ve 2021/56 Esas, 2021/25 Karar sayılı kararıyla; Yargıtay bozma ilamına uyularak yeniden yapılan yargılamada tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının bir gün süre ile çalıştığının tespitini istediği, ... adına kayıtlı işyerinden 1984/3.dönem bordrosu verilmediği, bu nedenle bordro tanığı olmadığı gibi, dinlenen davacı tanıkları için de bu işyeri ile ilgili yapılmış bir bildirim bulunmadığı, yapılan araştırma ile tespit edilen komşu işyeri çalışanlarının davacının çalışmasına ilişkin beyanda bulunmadıkları, dosyada mevcut Adli Tıp raporundan anlaşıldığı gibi işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğunun belirlenemediği, bu şekilde sadece davacıya ait sigorta sicil numarasının 1984 yılına ait serilerden olmasının dışında çalışma olgusu somut ve inandırıcı delillerle ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

C. 2. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 19.01.2022 tarih, 2021/12818 Esas, 2022/200 Karar sayılı bozma kararında; yapılacak iş; bozma ilamı sonrası dinlenen komşu iş yeri tanıklarının (1984 1985 yılı ... Kalınağa Köyü muhtar ve azaları, köy bakkalı) davacının mermer ocağında çalışmış olabileceğini ancak aradan geçen zaman nedeniyle hatırlamadıklarını beyan ettiklerinin anlaşılması karşısında, davacının fotoğrafının tanıklara gösterilmek suretiyle yeniden beyanlarına başvurarak; çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/8 inci maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Yapılan yargılama toplanan deliller tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının el ürünü olduğuna dair tespit yapılamaması ve yakın başka bir maden ocağı bordro tanıklarından davacıyı tanıyan bir kişinin çıkmaması aleyhe değerlendirilmiş ise de, imza raporunda davacının el ürünü olmadığı tespiti de olmaması, talep edilen iş yerinden bordro verilmemesi işyerinin imha edilmesi nedeniyle başkaca bilgi belgeye ulaşılamaması nedeniyle köy muhtar aza veya yakın komşu iş yeri tanıklarının hükme esas alınabileceği, somut olayda da köyün azası Sabri ile köy bakkalı Hüseyin'in ve köy muhtarı Sadettin'in davacının çalışmasına dair bilgisinin bulunması, aradan uzun yıllar geçmesi nedeniyle tam tarih hatırlayamamalarının hayatın olağan akışına uygun olduğu, yine davacı tanıklarının davacının köylüsü olup taş ocağının olduğu köyde yaşayıp çalışmaya dair görgülerinin bulunması birlikte değerlendirildiğinde davacının 13418046 sicil numaralı dava dışı ...' a ait iş yerinde 01.10.1984 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığını ispatladığı, çalışmanın fiili olduğunun sabit hale geldiği kanaatine varılmış, çalışma tarihinde davacının 18 yaşından küçük olması gözetilerek sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 28.08.1985 olarak kabul edilmesi gerektiğinin tespiti ile davanın kabulüne, davacının 13418046 sicil numaralı dava dışı ...' a ait iş yerinde 01.10.1984 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu tarih olan 28.08.1985 olması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili: davanın ispatlanamadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; sigorta başlangıcının 01.10.1984 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesinin 12 nci fıkrası ile 79 uncu maddenin 10 uncu fıkrası

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine, gönderilmesine,

22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.