Karar Detayı

MAHKEMESİ: Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI: 2021/1 E., 2023/131 K.

KARAR: Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; ... ilçesi, ... köyünde 1998 2006 tarihleri arasında ... bekçisi ve orman ağaçlandırma sahası bekçisi olarak 13 yıl çalıştığını, davalıların sigorta işlemlerini yapmadıklarını, talebin kabulü ile 1998 2006 tarihleri arasındaki çalışmasının tespiti ile sigortalılığa eklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... temsilcisi cevap dilekçesinde özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, davacının muhtarlıklarında işçi işveren ilişkisi olacak şekilde çalıştırılmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın beyanlarını kabul etmediklerini, davacının müvekkili Kurumda 5510 sayılı Kanun'un 4/a bendi kapsamında tescil kaydına rastlanılmadığını, davacının diğer davalılar köy tüzel kişiliği ve Çevre ve Orman Müdürlüğü'nde iddia ettiği çalışmalarına ilişkin tespit taleplerinin hak düşürücü sürenin geçmesi nedeni ile reddi gerektiğini, bu nedenlerle yasal olmayan davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Samsun Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü cevap dilekçesinde özetle; davanın tüzel kişiliği olmayan İl Çevre ve Orman Müdürlüğü aleyhine açıldığını, husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının İl Çevre ve Orman Müdürlüğü bünyesinde çalıştırılmadığını, husumetin köy tüzel kişiliğine yöneltilmesi gerektiğini, görevli mahkemenin iş mahkemesi olduğunu, davaya konu ağaçlandırma sahasının, 1998 yılında mülga AGM Başmühendisliği döneminde 80 ha olarak tesis edildiğini, dikimin 1999 yılında yapıldığını, 1999 2007 yılları arasında sahanın koruması ... Köy Tüzel kişiliği ve Vezirköprü AGM Mühendisliği personelince yapıldığını, 2008 yılında sahadaki fidanların biyolojik istikbali kazanması nedeniyle Vezirköprü Orman İşletme Müdürlüğüne devrinin yapıldığını, köy tüzel kişiliğinin protokol gereği yükleneceği işlerin işvereni sayıldığını, bu nedenle bu işlere ait mali idari ve hukuki sorumluluklarla, Sosyal Sigortalar Kanunu, 1475 sayılı İş Kanunu mükellefiyetlerinin doğrudan köy tüzel kişiliğine ait olduğunu, davacının davaya konu ... ağaçlandırma sahasında bekçilik hizmetinde çalıştırıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 15.03.2013 tarihli ve 2010/379 Esas, 2013/69 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacı ... TC Kimlik Numaralı ... ve ... oğlu, ... 06.07.1962 doğumlu ...'nun davalı Kuruma bildirilmeyen 720 çalışma gününün olduğunun ve davacının 01.01.2005 31.12.2006 tarihleri arasında günün asgari ücreti ile davalı ... köy tüzel kişiliğine bağlı olarak 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. 1. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan Kurum vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 23.10.2014 tarih, 2013/13022 Esas, 2014/20951 Karar sayılı bozma kararında; yapılacak iş;davacıya ait şahsi sigorta sicil dosyasını celbetmek, ... köy tüzel kişiliğinde tespit istemine konu dönemde görev yapmış muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin Kaymakamlık aracılığı ile tespit edilerek bu kişilerin beyanlarına başvurmak, 01.02.2001 tarihli kararda ... adlı başka bir kişinin zarar ziyan bekçisi ve ağaçlandırma sahası bekçisi olarak görevlendirildiği anlaşıldığından tanık sıfatı ile adı geçenin beyanına başvurmak,bu kişilerin tespit edilememesi veya beyanlarının yetersiz kaldığının anlaşılması üzerine SGK ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek ve davacının işe giriş ve çıkış sürelerini net belirlemek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/10 uncu maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilmiştir.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin bozma ilamına uyarak verdiği 26.01.2016 tarihli ve 2015/5 Esas, 2016/19 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacı ... TC Kimlik Numaralı ... ve ... oğlu, ... 06.07.1962 doğumlu ...'nun davalı Kuruma bildirilmeyen 720 çalışma gününün olduğunun ve davacının 01.01.2005 31.12.2006 tarihleri arasında günün asgari ücreti ile davalı ... köy tüzel kişiliğine bağlı olarak 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

C. 2. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... ve davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 30.06.2020 tarih, 2016/7744 Esas, 2017/1705 Karar sayılı bozma kararında; hüküm İş Mahkemesinden verilmiş olup 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 8 inci maddesi hükmüne göre iş mahkemelerinden verilmiş bulunan nihai kararların 8 gün içinde temyiz olunması gerektiği, olayda, hüküm 22.02.2016 tarihinde davalı İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne izafeten ... Orman İşletme Müdürlüğü dava takip memuruna tebliğ edilmiş, temyizin ise 04.03.2016 tarihinde gerçekleştiği şu duruma göre 8 günlük temyiz süresi geçtiği, 01.06.l990 tarihli ve l989/3 E. 1990/4 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararı da göz önünde tutularak davalı İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne izafeten ... Orman İşletme Müdürlüğünün temyiz dilekçesinin süre aşımı yönünden reddine,

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına davalı işyerince düzenlenen işe giriş bildirgesi ve davalı Kuruma bildirilen çalışma bulunmadığı, köy karar defterinde yer alan 18.05.1988 ve 20.03.1990 tarihli kararlarda; davacının, yıllığı 400 ölçek buğday karşılığı zarar ziyan bekçisi olacağının kararlaştırıldığı, 1994 yılında dava dışı ...'un bekçi olmasına karar verildiği, 05.06.1997 tarihli kararda da; davacının kır bekçisi olarak yıllığı 200 ölçek buğday karşılığı 1 yıllığına çalışacağının kararlaştırıldığı, 12.04.1999 tarihli kararda; Samsun AGM Başmüfettişliğinin köye yapacağı ödemelerin, köy tüzel kişiliğinin ayrı bir hesabı bulunmadığından köy muhtarı ...'nin TC ... Bankasındaki hesabına yatırılmasına ve bu paranın sahanın gerektiği gibi korunduğunun tespitinden sonra ihtiyar heyeti tarafından sahaya bekçi olarak tutulan davacıya verilmesine karar verildiği, yine 26.01.2000 tarihli kararda da davacının ağaçlandırma sahasında görevlendirildiği, ancak aynı görev için 01.02.2001 tarihinden itibaren ...'un görevlendirildiği, sonraki yıllara ait kararlarda köy bekçiliği ve içme suyu paralarının toplanması için başka kişilerin görevlendirildiği, ağaçlandırma sahasının korunması ile ilgili kararlar ( 01.01.2002, 01.01.2003, 01.01.2004 tarihli ) varsa da bekçilik ile ilgili karar bulunmadığı, bunlardan sonra ağaçlandırma sahasının korunmasındaki bekçilik ile ilgili ilk kararın 01.01.2005 tarihli olduğu ve bekçi olarak davacının tutulduğu, ancak kararın diğer yazılı kısmi ile davacının bekçi olarak tutulduğuna dair kısmında kalem farklılığı bulunduğu, 01.01.2006 tarihli kararda ağaçlandırma alanının korunmasına ilişkin karar var ve altına not olarak bekçi olarak davacının tutulduğunun yazıldığı, bu kararın diğer kısımları ile davacı hakkındaki kısmı arasında da kalem farkı bulunduğu, 29.07.1999 tarihli karar ile dava dışı ...'un köy bekçisi olarak görevlendirildiği, 02.05.2004 tarihli karar ile davacının kır bekçisi olarak görevlendirildiği, davacının delil olarak sunduğu belgeler arasında ... köyü muhtarı ... tarafından imzalanan kağıtta; davacının, 18.05.1988 – 05.06.1997 tarihleri arasında ... bekçisi, 12.04.1999 – 01.01.2005 tarihleri arasında da sulama bekçisi olarak çalıştığının yazılı olduğu,

Somut olayda ise yeterli araştırma yapılmadan sonuca gidildiği Mahkemece yapılacak işin; ... Bankası Vezirköprü Şubesinden, 12.04.1999 tarihinden sonra muhtar ...'nin 022830003/910811 4 numaralı hesabına ait hareketleri istemek, ayrıca ... Bankası'ndan Muhtar ... ve köy tüzel kişiliğinin başkaca hesapları bulunup bulunmadığını sormak, var ise hesap hareketlerini içeren belgeler ile Samsun AGM Başmühendisliği tarafından bu hesaplara ağaçlandırma sahasının korunması için ya da başka bir ad altında ödeme yapılıp yapılmadığını sormak, Samsun AGM Başmüfettişliğinden de, talep edilen dönem içerisinde, muhtar ...'nin ya da ... köyü tüzel kişiliğinin hesabına ağaçlandırma sahasının korunması için ödeme yapılıp yapılmadığını sormak, Kaymakamlıktan, ağaçlandırma sahasının korunması için köy muhtarlığı tarafından görevlendirme yapılıp yapılmadığını sormak ve böylece toplanan deliller değerlendirilmek sureti ile davacının çalışmalarının hangi tarihler arasında, hangi işveren nezdinde geçtiğini tespit ederek varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibaret olduğu belirtilmiştir.

D.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin bozma kararına uyarak verdiği 10.04.2019 tarihli ve 2017/151 Esas, 2019/115 Karar sayılı kararıyla; davacı ... TC kimlik numaralı ... ve ... oğlu, ... 06.07.1962 doğumlu ...'nun davalı Kuruma bildirilmeyen 2280 çalışma gününün olduğunun ve davacının 01.01.1999 31.12.2006 tarihleri arasında günün asgari ücreti ile davalı ... Köy Tüzel kişiliğine bağlı olarak 560 sayılı Kanun'a tabi sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

E. 3.Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum ile davalı ... vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 17.11.2020 tarih, 2020/5239 Esas, 2020/6618 Karar sayılı bozma kararında; Mahkemece yapılacak işin; ... köy tüzel kişiliğinin yukarıda belirtilen hesabına ormancılık hizmetleri açıklaması ile yatırılan paraların kim tarafından yatırıldığını belirlemek, 12.12.2005 tarih ve 1450 sayılı ... Kaymakamlığı talimatı ile para ödendiği açıklamasına istinaden ilgili banka ve kaymakamlıktan söz konusu talimat yazısı örneğini celbetmek, söz konusu talimat yazısından edinilecek bilgi kapsamında ilgli yerlere gerekli yazıları yazarak araştırmayı genişletmek, para çekip yatırdığı anlaşılan muhtarlar ... ve Muhtar ...’yi çekilen paraları kime ne zaman neden ödediklerini ayrıntılı bir şekilde sormak, yatırılan paraları neden ve nerden temin ederek yatırdıklarını sormak, davacının çalışmalarının hangi tarihler arasında hangi iş verenler nezdinde geçtiğini sormak, dinlenilmeyen diğer muhtar ve azaları da davacının çalışmalarının hangi tarihler arasında hangi iş verenler nezdinde geçtiğini açıklığa kavuşturacak şekilde ayrıntılı olarak dinlemek, tanık ... ile davacıyı birlikte dinleyip karşılaştırmak ve görevlendirmelerinin ne zaman ve neye ilişkin olduğu hususlarını açıklattırmak ve böylece toplanan deliller değerlendirilmek sureti ile davacının çalışmalarının hangi tarihler arasında, hangi işveren nezdinde geçtiğini tespit ederek varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibaret olduğu, öte yandan; hükümde davacının 01.01.1999 31.12.2006 tarihleri arasında günün asgari ücreti ile davalı ... köy tüzel kişiliğine bağlı olarak 506 sayılı Kanun'a tabi sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine karar verildiği belirtilmiş ise de hükmün gerekçesinde çelişki yaratacak şekilde 1999 yılı için davacı ve davalılardan İl Çevre ve Orman Müdürlüğü arasında hizmet akdinin asli unsurlarından olan ücret unsurunun gerçekleşmiş olduğu ve taraflar arasında bir hizmet akdinin kurulduğunun söylenebileceğinin belirtilmesinin de hatalı olduğu gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacı ... TC kimlik numaralı ... ve ... oğlu, ... 06.07.1962 doğumlu ...'nun davalı Kuruma bildirilmeyen 01.01.1999 31.12.2006 tarihleri arasında 2880 çalışma gününün olduğunun, davacının 1999 yılına ilişkin 01.01.1999 31.12.1999 tarihleri bakımından 360 gün ve 2006 yıl (15.03.2006 15.12.2006) tarihlerine ilişkin 270 gün hizmet tespiti sürelerinin Samsun İl Çevre ve Orman Müdürlüğü bünyesinde, 2000 2005 yıllarına ilişkin tüm sürelerin ( 2.160 gün ) ve 2006 yılı 01.01.2006 15.03.2006 tarihine ilişkin ( 75 gün) ve 15.12.2006 31.12.2006 tarihlerine ilişkin ( 15 gün ) hizmet sürelerinin ise ... ( 6360 sayılı Kanun sonrası ... ) bünyesinde bildirimsiz olmak üzere fiili ve eylemli olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, bildirimli yapılan günler dışlanarak işlem yapılmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; tanık beyanlarının çalışma olgusunu ispatlayamadığı, yazılı delille iddianın ispatlanması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı ... vekili; tanık beyanlarının çalışma olgusunu ispatlayamadığı, yazılı delille iddianın ispatlanması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

Davalı Orman İşletme Müdürlüğü vekili; tanık beyanlarının çalışma olgusunu ispatlayamadığı, yazılı delille iddianın ispatlanması gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının 1998 2006 yılları arasında ... nezdinde ... bekçisi ve orman ağaçlandırma sahası bekçisi sıfatı ile geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası

3. Değerlendirme

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.