Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/451 E., 2023/1246 K.

KARAR: Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 4. İş Mahkemesi

SAYISI: 2019/195 E., 2020/173 K.

Taraflar arasında 5434 sayılı Kanun kapsamında geçen fiili hizmet zammı süresi dikkate alınarak, 01.05.2018 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı tahsisi ve işleyen faizleri ile birlikte davalı Kurumdan tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının, Hava Kuvvetleri Komutanlığı nezdinde 02.10.1989 tarihinde başladığı görevinden 15.10.2010 tarihinde ayrıldığını ve MNG Havayolları’nda pilot olarak göreve başladığını, 17.12.2012 tarihinde emeklilik işlemleri için davalı kuruma başvuru dilekçesinin,14.01.2013 tarihli yazı ile hizmet ve yaş şartı sağlanmadığı gerekçesiyle red edildiğini, davacının, fiili hizmet zammı süresinin yaş haddinden indirilmesi ve hizmet başlangıç tarihinin fiili hizmet zammı süresi kadar geriye çekilerek, yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, davacıya, emekliliği hak ettiği tarihten itibaren ödenmeyen emekli aylıklarının ve emekli ikramiyesinin yasal faizi ile birlikte ödenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, davacının fiili hizmet zammı süresinden dilekçesinde talep ettiği şekli ile yararlanmasının yasal olarak mümkün olmadığını, davanın yasal dayanaktan yoksun olduğunu belirterek, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi, bozma öncesinde verilen kararı ile; "...Açıklanan nedenlerle; Davanın kabulüne; ... T.C. kimlik numaralı davacı ...’nin sigortalılığının başlangıç tarihinin 07.07.1985 tarihi olduğunun tespitine, 4 yıl, 3 ay, 8 gün fiili hizmet zammının yaş haddinden indirilmesine ve 16.04.2018 talep tarihini takip eden 01.05.2018 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına, birikmiş aylıklarının hak ediliş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine," dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf başvurusunda bulunan davalı vekili, mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, davacı hakkında fiili hizmet zammı süresinin istenildiği şekilde uygulanabilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenlerle, verilen kararın kaldırılması ile davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin, bozmaya konu kararı ile "...mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının fiili hizmet zammı süresinin 506 sayılı Kanun'un Ek 39 uncu maddesi gereğince Geçici 81 inci maddede belirtilen yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin ve tahsis talep tarihinde yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, birikmiş aylıkların (tahsis talebine Kurumca aynı ay içinde red cevabı verildiğinden tahsis talebinin reddedildiği 30.05.2019 tarihini takip eden aybaşı olan) 01.06.2019'dan itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nun 353/1 b 2 bendine göre kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne ve ... 20. İş Mahkemesi'nin 17.12.2020 tarihli, 2019/270 Esas 2020/365 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1 b 2 maddesi gereğince kaldırılmasına,

Davanın kısmen kabulü ile davacının fiili hizmet zammı süresinin 506 sayılı Kanun'un Ek 39. maddesi gereğince Geçici 81 inci maddede belirtilen yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin ve 29.05.2019 tahsis talep tarihinde yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, birikmiş aylıkların (tahsis talebine Kurumca aynı ay içinde red cevabı verildiğinden tahsis talebinin reddedildiği 30.05.2019 tarihini takip eden aybaşı olan) 01.06.2019'dan itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine..." dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıdaki kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, bozma kararında "....Uyuşmazlık, 5434 sayılı Kanun'un 32 nci vd. maddeleri hükümlerince hak kazanılan fiili hizmet zammının hizmet birleştirilmesi ve tahsis aşamasında nasıl dikkate alınması gerektiği ile bu sürenin 2829 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereğince uygulanması gereken 506 sayılı Kanun kapsamındaki tahsis işlemlerinde sigortalılık başlangıç tarihinden geriye gidilmek suretiyle sigortalılık süresine eklenip eklenmeyeceği ve bu süre üzerinden belirlenecek yaş haddinden de düşülüp düşülemeyeceği hususundadır.

Mahkemece, 2829 sayılı Kanun kapsamında hizmetleri birleştirilen ve 506 sayılı Kanun kapsamında tahsis koşulları uyuşmazlık konusu olan, davacının 5434 sayılı Kanun'un 32 nci vd. maddeleri hükümlerince hak kazandığı “fiili hizmet zammının” tahsis koşullarından olan yaş haddinden indirilmesine ilişkin kabul, 506 sayılı Kanun'un Ek 39 uncu maddesi karşısında yerinde ise de, 5434 sayılı Kanun'da yer alan “fiili hizmet zammının”, iştirakçilerin görev yaptıkları süreler boyunca ve tam kesenek vermek suretiyle geçirdiği sürelere ilişkin olarak yapılan ek bir zam niteliğinde olduğu ve fiili hizmet süresine eklenmesi gerektiği, buna göre eklenen bu hizmetin, iştirakçilerin fiili hizmet süresini, emeklilik ikramiye miktarını ve emekli aylığı bağlama oranını artırdığı ve yaş haddinden de 8 yıla kadar indirim sağladığı, 5434 sayılı Kanun'un 11 inci kısmında 35 vd. maddelerinde ayrıca düzenlenmiş olan “itibari hizmet” sürelerinin de, istekle emekliye ayrılmak için gerekli olan, kadınlarda 20, erkeklerde 25 hizmet yılının hesabı ve emekli ikramiyesinin hesaplanmasında bu sürenin dikkate alınmayacağı, ancak keseneklerin iadesinde, toptan ödeme yapılmasında ödenecek paranın ve aylık bağlanmasına hak kazanılması halinde bağlanacak aylığın oranının artmasına etki ettiği dikkate alınarak, 5434 sayılı Kanun'un 32 nci vd. maddelerinde düzenlenmiş “fiili hizmet zammının”, 506 sayılı Kanun'daki ve içtihadı birleştirme kararı gereğince sadece sigortalılık süresine eklenmesi gereken “itibari hizmet” süresinden farklı bir kavram olduğu açıkça anlaşılmakta olduğundan, bu sürenin 506 sayılı Kanun'un kapsamında tahsise esas sigortalılığın başlangıç tarihinden geriye çekilmesi mümkün değildir. Başka bir deyişle, 5434 sayılı Kanun'un kapsamında hak kazanılan “fiili hizmet zammının” kişilerin fiili hizmetine eklenmesi gerektiği söylenebilir ise de, birleşen hizmetler sonrasında, 506 sayılı Kanun'un 60 ıncı ve geçici 81 inci maddesindeki yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin koşullar bakımından uygulama yapılırken, sigortalılık süresi yönünden, kişinin sigortalılık başlangıç tarihiden geriye doğru ekleme yapılması ile sigortalılık başlangıç tarihinin geriye çekilmesi suretiyle, ek bir sigortalılık süresine veya başkaca bir uygulama yapılmasına imkân vermediği hususu dikkate alınmalı ve buna göre tahsis koşulları yeniden irdelenmeli, sonucuna göre bir karar verilmelidir." denilerek karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...Dosyadaki kayıt ve belgelere göre; 09.05.1971 doğumlu davacının 15.10.1989 14.09.1993 (3 yıl 11 ay) ve 15.09.1993 14.10.2010 (17 yıl 1 ay) olmak üzere toplam 21 yıl 4/1 c bendi kapsamında hizmeti ve 4 yıl 3 ay 8 gün fiili hizmet zammı süresinin bulunduğu, 16.04.2018 günlü tahsis talebinin reddedildiği, uyulmasına karar verilen bozma ilamındaki ilkeler dikkate alındığında davacının15.10.1989 ile 23.05.2002 tarihi arasındaki hizmet süresine göre 506 sayılı yasanın geçici 81/1/h maddesi kapsamında 51 yaş ve 5.450 gün prim ödemesi olması ve 25 yıl sigortalılığının bulunması durumunda yaşlılık aylığına hak kazanacağı, davacının 16.04.2018 tahsis talep tarihinde 25 yıldan fazla sigortalılığının ve 5450 günden fazla pirim ödemesinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Yaş koşuluna gelince uyulan bozma ilamında da belirtildiği üzere davacının 4 yıl 3 ay 8 gün fiili hizmet zammı süresi yaştan indirildiğinde yaş koşulunun da 01.02.2018 tarihinde gerçekleştiği giderek 16.04.2018 tahsis talep tarihinde yaşlılık aylığı koşulları bulunduğundan, 16.04.2018 tahsis talebini takip eden 01.05.2018 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlanması ve hak edilen aylıkların 5510 sayılı Kanun'un 42 nci maddesi dikkate alınarak 01.08.2018 tarihi başlangıç kabul edilerek her bir aylık için hak kazanılan tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulüne, davacıya 16.04.2018 tahsis talebini takip eden 01.05.2018 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlanması ve hak edilen aylıkların 5510 sayılı Kanun'un 42 nci maddesi dikkate alınarak 01.08.2018 tarihi başlangıç kabul edilerek her bir aylık için hak kazanılan tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine.." dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, ile davalı ... Başkanlığı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı temyiz dilekçesinde; davacı hakkında Kurumca yapılan işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, esasen Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirterek, kararın bozulmasını, istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, Uyuşmazlık, 5434 sayılı Kanun'un 32 nci vd. maddeleri hükümlerince hak kazanılan fiili hizmet zammının hizmet birleştirilmesi ve tahsis aşamasında nasıl dikkate alınması gerektiği ile bu sürenin 2829 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi gereğince uygulanması gereken 506 sayılı Kanun kapsamındaki tahsis işlemlerinde sigortalılık başlangıç tarihinden geriye gidilmek suretiyle sigortalılık süresine eklenip eklenmeyeceği ve bu süre üzerinden belirlenecek yaş haddinden de düşülüp düşülemeyeceği hususundadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 1 inci maddesi ile 2829 Sayılı Kanunun 8 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme

4. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

5. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.