Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/2068 E., 2023/1675 K.

HÜKÜM/KARAR: Esastan Reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 19. İş Mahkemesi

SAYISI: 2016/540 E., 2021/104 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 1986 tarihinden itibaren davalı işyerinde kesintisiz çalıştığını, sadece askerlik süresi içinde çalışmasında kesinti olduğunu, davalı işyeri sahibinin ve patronunun davalı ... olduğunu, ancak davalı ...'ın işyerini davalı ...'a devrettiğini, davacının 1986 yılında çalışmaya çırak olarak başladığını, daha sonra 1993 yılında terfi ederek bu dönemden itibaren kesintisiz ve berber olarak çalıştığını, 2016 yılında aylık 3.000 TL ücret alıp bu ücrete aylık ortalama 2.500 TL bahşiş eklendiğini ileri sürerek davacının 1986 yılından itibaren davalı işyerinde kesintisiz olarak en son aylık net 3.000 TL (net ücret+bahşiş) ücretle çalıştığının, 09.06.1986 tarihinden itibaren davalı işyerinden Kuruma hiç ödenmeyen veya eksik ödenen primlerinin tespitine dair karar verilmesini talep etmiş, davacı vekili 24.10.2017 tarihli duruşmada ise ücret talepleri olmadığını, hizmet tespiti istediklerini beyan etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i Müdahil Kurumu vekili, müvekkili Kurum tarafından yapılan işlemlerde kanun ve yasalara aykırı bir işlem bulunmadığını, müvekkili Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın kabulüne,

a)Davacının 553362.34.02 sicil numaralı ve ... ünvanlı iş yerinden Kuruma bildirilen süreler haricinde;

09.06.1986 31.12.1986 tarihleri arasında 202 gün ve günlük 1.380,00 TL kazançla,

01.01.1987 30.06.1987 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 1.540,00 TL kazançla,

01.07.1987 30.06.1988 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 2.475,00 TL kazançla,

01.07.1988 30.06.1989 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 4.200,00 TL kazançla,

01.07.1989 31.07.1989 tarihleri arasında 30 gün ve günlük 4.784,00 TL kazançla,

01.08.1989 31.07.1990 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 7.500,00 TL kazançla,

01.08.1990 09.06.1991 tarihleri arasında 309 gün ve günlük 13.800,00 TL kazançla,

01.08.1991 31.10.1991 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 26.700,00 TL kazançla,

01.04.1993 30.11.1993 tarihleri arasında 240 gün ve günlük 48.300,00 TL kazançla,

02.03.1994 31.08.1994 tarihleri arasında 179 gün ve günlük 83.250,00 TL kazançla,

01.09.1994 31.12.1994 tarihleri arasında 120 gün ve günlük 139.125,00 TL kazançla,

01.01.1995 31.03.1995 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 139.125,00 TL kazançla,

01.04.1995 31.08.1995 tarihleri arasında 150 gün ve günlük 139.125,00 TL kazançla,

01.09.1995 14.11.1995 tarihleri arasında 74 gün ve günlük 271.542,00 TL kazançla

15.11.1995 30.06.1996 tarihleri arasında 226 gün ve günlük 282.000,00 TL kazançla,

01.07.1996 31.07.1996 tarihleri arasında 30 gün ve günlük 504.900,00 TL kazançla,

01.08.1996 31.12.1996 tarihleri arasında 150 gün ve günlük 567.000,00 TL kazançla,

01.01.1997 28.02.1997 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 723.775,00 TL kazançla,

01.03.1997 30.06.1997 tarihleri arasında 120 gün ve günlük 854.165,00 TL kazançla,

01.07.1997 31.12.1997 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 1.231.371,00 TL kazançla,

01.01.1998 30.06.1998 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 1.668.400,00 TL kazançla,

01.07.1998 30.09.1998 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 2.103.611,00 TL kazançla,

01.10.1998 31.12.1998 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 2.336.625,00 TL kazançla,

01.01.1999 30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 3.112.200,00 TL kazançla,

01.07.1999 31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 3.790.000,00 TL kazançla,

01.01.2000 31.03.2000 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 4.000.000,00 TL kazançla,

01.04.2000 31.03.2001 tarihleri arasında 330 gün ve günlük 5.000.000,00 TL kazançla,

01.04.2001 31.03.2002 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 7.000.000,00 TL kazançla,

01.04.2002 31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 9.262.400,00 TL kazançla,

01.07.2002 31.03.2003 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 10.919.443,00 TL kazançla,

01.04.2003 30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 13.103.332,00 TL kazançla,

01.07.2003 05.10.2003 tarihleri arasında 95 gün ve günlük 15.267.194,00 TL kazançla,

02.04.2006 31.12.2006 tarihleri arasında 269 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,

01.01.2007 30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,

01.07.2007 31.12.2007 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 19,50 TL kazançla,

01.01.2008 30.06.2008 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 20,28 TL kazançla,

01.07.2008 31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 21,29 TL kazançla,

01.01.2009 30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 22,20 TL kazançla,

01.07.2009 31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 23,10 TL kazançla,

01.01.2010 28.02.2010 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 24,30 TL kazançla,

Olmak üzere 6.874 gün daha,

b)Davacının 1146358.34.12 sicil numaralı davalı ... ünvanlı iş yerinden;

01.03.2010 30.06.2010 tarihleri arasında 120 gün ve günlük 24,30 TL kazançla,

01.07.2010 31.12.2010 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 25,35 TL kazançla

01.01.2011 30.06.2011 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 26,55 TL kazançla,

01.07.2011 31.12.2011 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 27,90 TL kazançla,

01.01.2012 30.06.2012 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 29,55 TL kazançla,

01.07.2012 31.12.2012 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 31,35 TL kazançla,

01.01.2013 30.06.2013 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 32,62 TL kazançla,

01.07.2013 31.12.2013 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 34,05 TL kazançla,

01.01.2014 30.06.2014 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 35,70 TL kazançla,

01.07.2014 31.12.2014 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 37,80 TL kazançla,

01.01.2015 30.06.2015 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 40,05 TL kazançla,

01.07.2015 31.12.2015 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 42,45 TL kazançla,

01.01.2016 29.08.2016 tarihleri arasında 239 gün ve günlük 54,90 TL kazançla,

2.339 gün olmak üzere, toplam 9.213 gün sigortalılığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, Mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğunu,Yargıtay kararları gereği çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğunun araştırılması gerektiğini, Mahkemece resen kayıtlı iş yeri veya komşu iş yeri çalışanı tanık araştırması ve beyanına başvurulması gerektiğini, hak düşürücü süre yönünden de bir değerlendirmenin yapılmadığını, davacının iddiasını ispatlayamadığını, prime esas kazanç konusunda HMK 200 üncü maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddiasınında yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını davanın reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın niteliği ve emsal Yargıtay içtihatları gereği başvurulan tanık delili doğrultusunda, davacı ile aynı iş yerinde veya komşu iş yerinde çalıştığı anlaşılan ve mahkemece dinlenen tanıkların anlatımlarında, davacının uyuşmazlık konusu dönemde fiilen davalı iş veren yanında çalıştığını ifade etmeleri, mevcut davanın niteliği gereği tanıkların anlatımlarına itibar edildiği, tanıkların kayıtlı çalışmaları ve gelen resmi yazı cevapları dolayısıyla, tanık beyanlarının mevcut dava açısından yeterli görüldüğü, tanık anlatımları ile ispat olunan fiili çalışma ilişkisi dikkate alınarak, davacının bildirime konu süreler haricinde tespit konusu dönemde davalılar yanında çalıştığı ispatlandığından, davanın kabulüne yönelik Mahkeme kararı yerinde görülmüştür gerekçesi ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 80, 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut dosyada; Mahkemece toplanan deliller sonucunda, Mahkeme kararı gerekçesinde de belirtildiği üzere davacının prime esas kazanç alt sınırı altında kalmamak kaydı ile asgari ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini bildiren bilirkişi raporunun hükme esas alınarak, davanın kabulüne, davacının 553362.34.02 sicil numaralı ve ... ünvanlı iş yerinden Kuruma bildirilen süreler haricinde; Mahkemece hüküm fıkrasında belirtilen tarihler arasında ve yine hükümde belirtilen sigorta primine esas ücretlerle olmak üzere 6.874 gün daha, davacının 1146358.34.12 sicil numaralı davalı ... ünvanlı iş yerinden ise yine Mahkemece hüküm fıkrasında belirtilen tarihler arasında ve yine hükümde belirtilen sigorta primine esas ücretlerle olmak üzere 2.339 gün olmak üzere, toplam 9.213 gün sigortalılığının tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.

2. Mahkemenin hizmet tespitine ilişkin değerlendirmesi yerinde ise de, davacının bildirilen süreler yönünden prime esas kazanç tespiti talebinin bulunmadığı dikkate alınmadan, bildirilen dönem öncesi ve bildirim yapılan süreler arasındaki boşluk dönemlerde tespitine karar verilen hizmetin, prime esas kazancının asgari ücret üzerinden tespiti yerine bu miktarı aşacak veya altında kalacak şekilde hüküm kurulması isabetli değildir.

3)Kabul edilen prime esas kazancın asgari ücret olduğu İlk Derece Mahkemesinin gerekçesinde belirtilmiş olmakla birlikte, hüküm altına alınan prime esas kazançlar yönünden asgari ücretin üstünde veya altında ücretin belirlendiği, örneğin 01.01.1987 31.12.1987 döneminde asgari ücretin 1.380 TL olmasına karşın 01.01.1987 30.06.1987 aylar arası ücretin 1.540 TL olarak belirlenmesi, 01.01.1989 31.12.1989 tarihleri arasındaki asgari ücretin 4.200 TL olmasına karşın davacının 01.07.1989 31.07.1989 arası ücretinin asgari ücretten yüksek olacak şekilde 4.784 TL olarak belirlenmesi, 01.01.1983 31.07.1983 arası asgari ücretin 48.300 TL, 01.08.1993 31.12.1993 arası asgari ücretin 83.250 TL olmasına karşın hükümde davacının 01.04.1993 30.11.1993 arası ücretinin 48.300 TL belirlenmesi suretiyle 01.08.1993 30.11.1993 arası dönem yönünden asgari ücretten düşük miktarın belirlenmesi ve kabul edilen diğer dönemler açısından da benzer şekilde asgari ücretten yüksek veya az miktarların belirlenmiş olması hüküm fıkrası ile gerekçe arasında çelişki oluşturmuştur.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın davacının prime esas kazanç yönünden talebinin bulunmadığı gözetilmeksizin ve hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturulacak şekilde prime esas kazanç yönünden asgari ücret üzerinden karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz giderinin istek halinde ilgiliye iadesine,

15.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.