Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/115 E., 2023/576 K.

KARAR: Esastan Ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 2. İş Mahkemesi

SAYISI: 2020/272 E., 2022/177 K.

Taraflar arasındaki istirdat istemli asıl dava ve ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemli birleşen davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

1.Davacı Kurum vekili dava dilekçesiyle, Kurumdan aylık almakta olan davalının Sosyal Güvenlik Kontrol memuru tarafından yapılan araştırma neticesinde ayrıldığı eşi ile fiilen yaşamaya devam ettiğinin tespit edildiğini, aylığının kesildiğini, 19.06.2009 18.08.2012 tarihleri arasında ödenmiş olan aylıklar toplamı olarak 25.208,62 TL borç tahakkuk ettirildiğini, bu dönem içerisinde toplam 15.255,54 TL yersiz sağlık giderlerinden faydalandığını, davalı adına yersiz ödenen maaş ve tedavi giderleri borç kaydı olarak tahakkuk ettirildiği ve borç bildirim belgesinin davalıya 27.09.2013 tarihinde tebliğ edildiğini, davalının aylıklarının kesilmesi üzerine davalı tarafından ... 1.İş Mahkemesinin 2013/183 Esas sayılı dosyası ile Kurum işleminin iptali ile kesinleşen maaşların yeniden bağlanması istemiyle dava açtığını, yargılama neticesinde davanın reddine karar verildiğini kararın Yargıtay aşamasından geçerek kesinleştiğini, bu nedenle Kurum zararının tahsili gerektiğini ileri sürerek, yersiz ödenen 25.208,62 TL aylık toplamı ve 15.255,54 TL yersiz tedavi giderinin işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Mahkemenin dosyası ile birleşen ... 1. İş Mahkemesinin 2016/378 Esas sayılı dosyasında davacı ... vekili özet olarak; davacının eşinden boşandığı çocukları ile birlikte ...'da ikamet ettiği boşandığı eşinin ise ...'da ikamet ettiğini, Kurumun 24.10.2011 tarihli raporu ile davacının boşandığı eşi ile birlikte fiilen yaşadığı iddiası ile aylığının kesildiğini, bu konuda yeterli araştırma yapmayan Kuruma davacını başvurduğunu sonuç alamadığını, bunun üzerine ... 1. İş Mahkemesinin 2013/183 esasında dava açıldığını ancak Mahkemenin eşlerin fiilen birlikte yaşadığını kabul ederek davanın reddine karar verdiği davacının aylığının kesilmesi sonrası ciddi anlamda zorluk çektiğini, 27 yaşındaki özürlü oğlu ve diğer çocuklarına tek başına baktığından boşandığı eski eşinin boşanma ilamında kendisine yükletilen sorumluluklara uymadığı nafakaları ödemediği bu sebeple ... 2005/9892 sayılı dosyası ile nafaka alacakları için takibe geçildiği, eski eşin bu dosyaya ilişkin ... 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 2013/1047 dosyasında itirazda bulunduğu, yine ... 1. Aile Mahkemesinin 2016/94 sayılı dosyasında nafaka artırım talebinde bulunulduğunu, davacının Kuruma tekrar aylığın bağlanması amacı ile başvurduğu Kurumun 19.07.2016 günlü cevap ile 2011 yılındaki raporu gerekçe göstererek talebi reddettiği ancak davacının eski eşi birlikte yaşamadığını eski eşe açılmış icra takibi ve nafaka davası olduğunu, eski eşe yapılan tebligatların ...'ya yapıldığını, eski eşin açtığı itiraz davasının da ...’dan muhabere yolu ile açıldığını, yine eski eşin ... Akşehir de bir avukatla anlaşarak bu işleri takip ettiğini eylemli birlikteliğin mevcut olmadığını ileri sürerek, davacıya yetim aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine yeniden bağlanma tarihine kadar ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davalının boşandığı tarihten itibaren eşi ile hiçbir zaman fiilen birlikte yaşamadığını, sosyal güvenlik kontrol memurlarının yeterli araştırma yapmadığını, ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; "1 Mahkememiz dosyası yönünden; davanın kısmen kabulü ile davalıya 25.208,62 TL yersiz ödenen aylıkların her bir aylığın ödenme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, tedavi giderine ilişkin talebin reddine, 2 Birleşen ... 1. İş Mahkemesinin 2016/378 Esas sayılı dosyası yönünden; davacı ...'a 01.01.2014 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile 01.01.2014 19.07.2016 arası ödenecek aylıkların 19.07.2016 tarihinden, sonraki aylıkların her birinin ise ödenmesi gerektiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacı ...'a ödenmesi gerektiğinin tespitine," dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararı hatalı olduğu, usul ve yasaya aykırı karar verildiğini, Kurum işlemlerinin mevzuata uygun bulunduğunu beyan ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının hatalı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, müvekkilinin Kuruma herhangi bir borcu olmadığını, Kurum işlemlerinin mevzuata aykırı olduğunu beyan ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 353/1 b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine dair karar vermiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı Kurum vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

2.Davalı ... vekili istinaf nedenleri çerçevesinde kararın bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava istirdat ve ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti talebine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Eldeki dava dosyası incelendiğinde, Mahkemece kurulan hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmelere dayandığı görülmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.03.2019 tarih 2015/10 2743 E. 2019/275 K. sayılı kararında; eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eşin, 4721 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi kapsamında hakkını kötüye kullandığı ve 5510 sayılı Kanun’un Geçici 45 inci maddesinden yararlandırılmasının mümkün bulunmadığı belirtilerek, Kurumun bu kişilerden sağlık yardımını talep edebileceği benimsenmiştir. Bu sebeple anılan HGK kararı ve Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen Mahkeme ilamı göz önünde bulundurularak, davalının davaya konu dönemdeki sağlık giderlerinden sorumlu olduğu gözetilmelidir. Birleşen davada ise davacının kesinleşen Mahkeme kararından sonraki dönem yönünden kendisine yeniden ölüm aylığı bağlanması gerektiğin tespitini istediği ancak Mahkemenin davaya konu taleple ilgili yaptığı araştırmanın eksik olduğu anlaşılmakla, kesinleşen Mahkeme ilamı sonrası dönem için davalı birleşen dava davacısı ve eski eşinin ilgili dönemde yaşadığı adreslerde konuyla ilgili etraflıca kolluk araştırması yapılmalı, yine bu kişilerin hareketli MEDULA kayıtları getirtilerek irdelenmeli, davalı ve eşinin boşandıkları dönemde bildirdikleri adresler tespit edilip bu adreslerde oturan komşular, apartman görevlileri, yönetici ve civar esnaf ile dava sırasında dinlenen ve çelişkili beyanları olan tanıkların, çelişkinin giderilmesi için kapsamlı bir şekilde tanık olarak beyanları alınmalı, böylece boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama olgusunun gerçekleşip gerçekleşmediği toplanan kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

4.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.