Yargıtay 10. HD 2023/10547 E. 2023/10942 K.

MAHKEMESİ: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2023/1253 E., 2023/1165 K.

KARAR: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 1. İş Mahkemesi

SAYISI: 2020/717 E., 2023/202 K.

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 24.04.2019 tarihli

71527256 203 13 E 6231598 sayılı kurum işleminin iptaline, müvekkilinin talepte bulunduğu 16.01.2019

tarihinde emekliliğe hak kazandığının tespitini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP

Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 01.12.2014 tarihinde 5510 sayılı Kanun'u EK 5 maddesi

kapsamında tarım sigortalılığı başlattığını, 16.01.2019 tarihinde aylık bağlanması talebinde bulunduğunu, yapılan kontrolde Ziraat Odası kaydının 22.05.2019 tarihine kadar devam ettiğinin tespit edilerek ek

5 sigortalılığı şartlarını taşımadığının anlaşıldığını, Ek 5 sigortalılığının geçerli olup olmadığı hususunda sigorta

Pirimler Genel Müdürlüğü Bağımsız ve Hizmet Akdi ile çalışanlar Daire Başkanlığından görüş sorulduğunu, Başkanlığın cevabi yazısında davacının 5510 sayılı Kanun'un 4/1 b kapsamında sigortalı olması sebebiyle ek 5

kapsamında tescilinin iptal edilerek 4/b 4 kapsamında sigortalılığını yeniden başlatılması ve ek 5 için ödenen

primlerin Bağ Kur numarasına aktarılmasının bildirildiğini, talimat doğrultusunda ödemelerin Bağ Kur primine

aktarılarak 22.05.2019 tarihinde durdurulduğunu, 2925 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde “süreksiz olarak tarım işlerinde hizmet akdi ile çalışanlar istekte

bulunmak kaydıyla bu kanuna göre sigortalı sayılırlar “denildiğini, amacın tarım işlerinde aralıklarla çalışan

işçilerin sosyal güvenliklerini sağlamak olduğunu, ek 5 sigortalılığı için ziraat odası kaydının bulunmaması

gerektiğini, şartları sağlamayan sigortalıların da sigortalılığının iptalinin yasaya uygun olduğunu, davanı reddini

talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince "...Dosya kapsamı nazara alındığında davalı SGK tarafından 5510 SY EK 5 kapsamında 01.12.2014 tarihi itibarıyla başvuruda bulunarak sigorta primlerini yatırdığı, SGK tarafından primlerin ve başvurunun kabul edildiği, başvuru evraklarının içerisinde SGK tarafından Ziraat Odası muafiyet şartı aranmadığı, emeklilik tahsis talebi sonrasında gerekli şartların oluşmadığına ilişkin itirazın MK 2 anlamında "Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz" ilkesine aykırılık oluşturduğuna karar verilmiştir. Aksinin kabulü halinde dahi dinlenilen tanıklar, müzekkere cevapları, kolluk araştırması neticesinde davacının 5510 SY EK 5 kapsamında yukarıda belirtildiği üzere gerekli nitelikleri sağladığı anlaşılmakla..." gerekçesiyle

"1 Davanın kısmen kabulü ile

2 24.04.2019 tarih ve 71527256 203.13 E.6231598 sayılı SKG Kurum işleminin iptaline,

3 Davacının 4/a kapsamında 01.02.2019 tarihinde yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine,

4 Davacının yaşlılık aylığına hak kazandığı tarih nazara alınarak 16.01.2019 tarihli tahsis talepli dilekçenin kabulüne ilişkin talebin reddine..." dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; kanunun açık olduğunu, kanunun amacının tarım işinde aralıklarla çalışan tarım işçilerinin sosyal güvenliklerini sağlamak olduğunu, Ek 5 sigortalısı olmak için ziraat odası kaydının bulunmaması gerektiğini, şartları sağlayamayan sigortalının Ek 5 sigortalılığının iptal edilmesinin yasaya ve usule uygun olduğunu, açılan davanın reddi gerekirken yerel mahkemece kısmen kabul edildiğini, Kurumlarının işlemlerinin usule ve yasaya uygun ve doğru olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosyadaki yazılara,hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve özellikle davacının elde ettiği ürünlerden gelir elde etmediğine dair rapor, tanık beyanları ve tüm kapsamına göre ek 5 sigortalısı bulunduğu dönemde zorunlu Tarım Bağ Kur sigortalısı olmadığının anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu ..." gerekçesiyle istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; davacının, 01.11.2014 31.12.2016 ve 01.06.2018 16.01.2019 tarihleri arasındaki sigortalılığının hangi sigortalılık statüsünde kaldığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunu'nun 6, 82, EK 5 inci maddeleri, 2926 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi

3. Değerlendirme

1.Dosya kapsamı incelendiğinde, ziraat oda kaydı çıkışının veya muafiyet belgesinin bulunmaması nedeniyle EK 5 şartları oluşmadığından 01.11.2014 31.12.2016 ve 01.06.2018 16.01.2019 tarihleri arasındaki EK 5 olarak gözüken sigortalılığın 2926 sayılı Kanun kapsamında sayılması üzerine aksine Kurum işleminin iptali ve 506 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanması gerektiğinden bahisle işbu davanın açıldığı, yapılan yargılama sonunda davacının ihtilaflı dönemde tarımsal faaliyetinin olmadığı kanaatiyle yukarıda yazılı şekilde karar verildiği, davacı hakkında Türkiye Ziraat Odaları Birliğinden rapor alınmadığı anlaşılmıştır.

2.2926 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin (c) bendinin “(Mülga: 24/7/2003 4956/56 md.; Yeniden düzenleme: 22.02.2006 5458/15 md.) Yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, 16 yaşından büyükler için tespit edilen asgari ücret tutarından az olduğunu beyan eden veya belgeleyenler. Sigortalı Sayılmazlar” hükmü ile 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un “Sigortalı Sayılmayanlar” başlığını taşıyan 6 ncı maddesinin (ı) bendinin “Kamu idarelerinde ve Kanunun ek 5 inci maddesi kapsamında sayılanlar hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu (Değişik ibare:13.02.2011 6111 S.K./25.mad) belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar, … 4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz.” hükmü gözetilerek, davacının tarımsal faaliyetten elde ettiği gelir belirlenerek, 5510 sayılı Kanun'un 82 nci maddesi uyarınca Türkiye Ziraat Odalar Birliğinden ihtilaflı dönemde sahip olduğu taşınmaz miktarı ve niteliğine göre bu taşınmazlarda bulunulan tarımsal faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan gelirin aylık ortalamasının 01.10.2008 öncesi 16 yaşından büyükler için tespit edilen asgari ücret tutarından az olduğunun, 01.10.2008 sonrası ise prime esas günlük kazanç alt sınırının 2008 yılı için 15, 2009 yılı için 16 katından az olup olmadığı sorularak, davacının 2926 sayılı Kanun'un 4 ve 5510 sayılı Kanun'un 6/1 ı bendi kapsamına girip girmediğinin belirlenmesi gerekmektedir.

3.Diğer taraftan her ne kadar 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 nci maddesinin C bendi kapsamında davacının aylık şartlarını haiz olduğu belirtilmiş ise de, ilgili kısımdaki 15 yıl 3600 gün ve 55 yaş şartının tamamının yerine geldiği tarih dikkate alındığında davacının Geçici 81 nci maddenin C (be) bendi gereği 60 yaşını doldurduğu tarihte aylığa hak kazanacağının gözetilmesi gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.