Karar Detayı

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 48. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2020/3090 E., 2021/419 K.

KARAR: Kısmen Kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... Anadolu 7. İş Mahkemesi

SAYISI: 2016/1480 Esas, 2019/425 Karar

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davalı ... Teks. Gıda İnş. Tur. Hay. Tar. Pet. Oto. Taş. Mad. Kim. ve San. Ür. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine, diğer davalı ... Sig. A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı davalı ... Sig. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacıların ve davalı ... Sig. A.Ş.‘nin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı ... Teks. Gıda İnş. Tur. Hay. Tar. Pet. Oto. Taş. Mad. Kim. ve San. Ür. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine, diğer davalı ... Sig. A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Sig. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmek ve de duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 27.09.2022 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı ... Sig. A.Ş. adına Av. ... ile davacılar adına Av. ... geldiler. Diğer davalı adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmişti. Dosyanın tekrar Dairemiz’e gönderilmesinden ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin vefat eden ... isimli işçinin varisleri olduğu, sigortalının 10.09.2011 tarihinde kullanmakta olduğu çekici ve buna bağlı dorse aracın direksiyon hakimiyetini kaybettiği, aracın yan yattığını ve tek taraflı trafik kazasında hayatını kaybettiği, sigortalının ölümü ile müvekkillerinin destekten yoksun kaldıkları, müteveffanın davalı ... şirketinde tır şoförü olarak harcırah usulü çalıştığı, kaza tarihinde geçerli zorunlu mali trafik sigortasının davalı ... Sigorta tarafından yapıldığından bahisle davacı eş ... için 98.737,69 TL, davacı çocuk ... için 17.168,89 TL, davacı çocuk ... için 5.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Sig. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; diğer davalının kusuru oranında ve teminat limiti dahilinde sorumlu olduklarını, poliçelerde gösterilen ve sigortacının sorumlu olduğu azami limiti gösteren meblağların zarar görene ancak uğradığı gerçek zarar miktarı kadar ödenmesi gerektiğini, müteveffanın ölümünün mirasçılarının yaşam koşullarında maddi anlamda değişiklik yaratıp yaratmadığı hususunun tetkik edilmesi ve davacıların bu hususu kanıtlamaları gerektiğini, SGK'dan aylık bağlanıp bağlanmadığının sorulmasını, eğer bağlanmış ise bu tutarın destekten yoksun kalma tazminatından indirilmesi gerekeceğini, davalı şirket dava açılmasına sebebiyet vermediği için davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... Anadolu 19. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24.12.2013 tarih, 2012/260 Esas, 2013/376 Karar sayılı kararı ile her ne kadar davacıların murisi olayda %100 oranında kusurlu ise de Hukuk Genel Kurulu'nun 15.06.2011 tarih ve 2011/17 142 Esas ve 2011/411 Karar sayılı ve yine Hukuk Genel Kurulu'nun 22.02.2012 tarih ve 2011/17 787 Esas ve 2012/92 Karar sayılı ilamlarında belirtiği gibi sürücünün desteğinden yoksun kalan davacıların, ölenin salt mirasçısı sıfatıyla değil, 3 kişi kabul edilip, zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında sigortacıdan ve işletenden tazminat talep edebilecekleri kabulünden hareketle davacı eş için 70.456,01 TL maddi, davacı çocuk ... için 9.406,04 TL maddi, davacı çocuk Mehmet Ali için 225,48 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

... Anadolu 19. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24.12.2013 tarih, 2012/260 Esas, 2013/376 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 23.03.2016 tarih, 2014/7599 Esas, 2016/3693 Karar sayılı kararı ile yargılamaya konu uyuşmazlıkta görevli mahkemenin iş mahkemeleri olduğundan bahisle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

... Anadolu 19. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 06.09.2016 tarih, 2016/194 Esas, 2016/90 Karar sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilmesinden sonra ... Anadolu 7. İş Mahkemesi'nin 18.07.2019 Tarih, 2016/1480 Esas, 2019/425 Karar sayılı kararı ile davacılar murisinin kazanın meydana gelişinde %100 oranında kusurlu olduğu kabulünden hareketle davalı ... Teks. Gıda İnş. Tur. Hay. Tar. Pet. Oto. Taş. Mad. Kim. ve San. Ür. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin kusursuz olduğundan bahisle adı geçen davalı yönünden davanın reddine, davalı ... yönünden ise davacı eş için 98.737,69 TL maddi, davacı çocuk ... için 17.168,89 TL maddi, davacı çocuk Mehmet Ali için 2.726,37 TL maddi tazminatın davalı ... şirketinden alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

V. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

... Anadolu 7. İş Mahkemesi'nin 18.07.2019 Tarih, 2016/1480 Esas, 2019/425 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... Sig. A.Ş. Vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle İlk Derece Mahkemesi'nin davayı müteveffanın % 100 kusurlu olduğu gerekçesiyle davalı işveren yönünden reddetmesinin doğru olmadığını, kazanın gerçekleşmesinde müteveffa % 100 kusurlu bulunmuşsa da işverenin iş kolu ve müteveffanın tır şoförlüğü görevinin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tehlikeli sınıflar listesi tebliğinde az tehlikeli işler grubunda olduğunu, tır şoförü olarak şehirler arası yola çıkmasının tek başına işçiden kusurlu bir davranışta bulunması ihtimalini doğuran bir iş olduğunu, işverenin iş kazasından kaynaklanan sorumluluğunun sözleşmesel sorumluluk olup, tam anlamıyla da kusursuz sorumluluğa tabii olmadığını, huzurdaki davada işverenin sorumluluğunu ortadan kaldıran müteveffanın ağır kusuru olduğunu, trafik kurallarına aykırılık nedeniyle kendisi dışında başkaca ihlal de bulunan olmaması sonucu kendisine yüklenen % 100 kusur oranının ağır kusuru göstermeyeceği kanaatinde olduklarını, zira müteveffanın her uzun yol şoförü gibi insanı bir dikkat dağanıklılığı veya dalgınlık neticesinde bu kazayı yaptığını, bu nedenle kusurunun ağır kusur olarak nitelendirilemeyeceğini, bu hususta Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin emsal olarak belirttikleri içtihatlarının dikkate alınması gerektiğini, yüksek mahkemeler genel sözleşmeye aykırılığa dayalı kusur sorumluluğunu iş kazaları yönünden Türk Borçlar Kanunu’nun 417 inci maddesi aracılığı ile işverenin işçiyi gözetme sorumluluğu yüklemekle genişlettiğini, huzurdaki davada işverenin işçisi olan müteveffanın uzun yola dikkatli bir şekilde devam etmesini sağlayacak düzeyde çalışma şartları sunmadığını bu nedenle İlk Derece Mahkemesinin kararlarının kaldırılarak diğer davalı işveren yönünden de taleplerinin kabul edilmesini beyan etmiştir.

Davalı ... Sig. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulü yönünde karar verilmesinin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zorunlu mali mesuliyet sigortasının kaza nedeniyle üçüncü kişilerin uğradıkları zararların sürücünün kusuru oranında tazminine yönelik sigorta türü olduğunu, vefat eden kişinin mirasçılarının üçüncü kişi konumunda olmadıklarını, ayrıca kazaya bizzat vefat eden sebebiyet vermiş olduğundan tam kusurlu olduğunu, olayda müvekkilinin hiçbir sorumluluğunu doğmadığını, İlk Derece Mahkemesi'nin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarını, Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 90 ve 92 nci maddelerini ve somut olaya emsal olacak yüksek yargı kararlarını dikkate almadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin kusur yönünden yaptığı değerlendirmede isabetsizlik bulunmadığı, müteveffa sigortalının %100 kusuru nedeniyle davalı işveren bakımından illiyet rabıtası kesilmiş olduğundan davalı işverenin sorumluluğuna gidilemeyeceğinden hakkındaki davanın reddinde karar verilmesinin yerinde olduğu, bu nedenle davacı vekilince davalı işveren yönüyle ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde görülmediği, somut uyuşmazlıkta; davacıların sigorta hukukuna göre 3. kişi durumunda oldukları, müteveffa işçinin mirasçıları olmalarının onların 3. kişi sıfatlarını değiştirmediği, kaza tarihi itibarıyla davacıların 3. kişi olma durumunu sınırlandıran ve davalı ... şirketinin sorumluluğunu kaldıran yasal bir düzenleme de mevcut olmadığı, bu kapsamda davalı ...Ş. vekilinin ileri sürmüş olduğu istinaf sebeplerinin yerinde görülmediği, ne var ki kamu düzeni yönüyle yapılan değerlendirmede kaza tarihi 10.09.2011 olmasına rağmen hükümde 29.06.2012 olarak belirtilmesinin maddi hataya dayandığı, öte yandan davacı eş ve davacı çocuk ... için hükmolunan maddi tazminat yönünden hükümde taleple bağlılık kuralına uygun şekilde açıklama yapılmadığı, davacı çocuk Mehmet Ali'nin maddi tazminat istemi kısmen kabul edilmesine karşılık fazlaya ilişkin istemin reddine dair bir karar verilmediği, ayrıca davalı ... yönünden sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı olduğunun belirtilmediği, bu hususların HMK 297/2 ve 298/2'ye aykırılık teşkil etmesinin yanında infazda da tereddüte yol açabileceği kabulünden hareketle davacı ve davalı ...Ş. vekillerinin istinaf başvurularının bu yönlerden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı eş ...'nin maddi tazminat alacağı 171.840,45 TL ise de, taleple bağlı kalınarak 98.737,69 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 10.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalı ... AŞ'den (sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere) alınarak davacı eşe ödenmesine, davacı çocuk Mehmet Ali için 2.726,37 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 10.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalı ...Ş.'den (sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere) alınarak davacı çocuk Mehmet Ali'ye ödenmesine, davacının fazlaya ilişkin isteminin reddine, davacı çocuk ...'nın maddi tazminat alacağı 25.433,18 TL ise de taleple bağlı kalınarak 17.168,89 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 10.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalı ...Ş.'den (sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere) alınarak davacı çocuk ...'ye ödenmesine, davalı işveren ... şirketi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Sig. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı davalı ... Sig. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacıların desteği olan Şenol Bali'nin tek ve tam kusurlu olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, işletenin sorumlu olmadığı bir zarar nedeni ile işletenin halefi durumunda olan sigortacının yani müvekkili şirketin davaya konu zarardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

a.Davacı çocukların maddi tazminat istemleri hakkında kurulan hükümler yönünden;

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

Dosya içeriğine göre davacılar vekilinin davacı eş ... için 98.737,69 TL, davacı çocuk ... için 17.168,89 TL, davacı çocuk Mehmet Ali için 5.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan tahsilini talep ettiği, Bölge Adliye Mahkemesince davacı eş ...'nin maddi tazminat alacağı 171.840,45 TL ise de, adı geçen davacı lehine taleple bağlı kalınarak 98.737,69 TL, davacı çocuk ...'nın maddi tazminat alacağı 25.433,18 TL ise de adı geçen davacı lehine taleple bağlı kalınarak 17.168,89 TL, davacı çocuk Mehmet Ali lehine 2.726,37 TL maddi tazminat ödenmesine karar verildiği gözetildiğinde, davacı çocukların maddi tazminat istemleri yönünden kurulan hükümlerin Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 78.630,00 TL’nin ayrı ayrı altında kaldığı anlaşıldığından davalı ... Sig. A.Ş. vekilinin bu kısımlara yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir.

B.Davacı eşin maddi tazminat istemi hakkında kurulan hüküm yönünden;

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21'inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 85/1 ve 86 maddeleri, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamından, davacılar murisinin meydana gelen tek taraflı trafik iş kazasının oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, kaza yapan aracın şöförü olan davalı ... şirketinin sigortalısı davacılar murisinin trafik iş kazasının oluşumunda %100 oranında kusurlu olması durumunda dahi kaza yapan aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası sigortacısı konumundaki davalı ... şirketinin hüküm altına alınan maddi tazminatlardan sorumlu tutulup tutulamayacağı noktasında toplanmaktadır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 inci maddesinin birinci fıkrası "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmünü taşımakta olup takip eden 86 ıncı maddede sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma şartlarına yer verilmiştir. Bu düzenlemelere göre araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek, sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hâkim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Karayolları zorunlu mali sorumluluk sigortası ise motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dâhilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türüdür.

Karayolları zorunlu mali sorumluluk sigortasının hukuki dayanağı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91 inci maddesi olup anılan kanun maddesi “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” hükmünü taşımaktadır. Bu kapsamda sigortacının sorumluluğunun kapsamı işletenin motorlu aracın işletilmesi ile üçüncü kişilere verdiği zarar ile sınırlı tutulmuş olup sigortacının sorumluluğu işletenin sorumluluğu ile sınırlıdır. Diğer bir deyişle işleten Karayolları Trafik Kanunu'nun 85/1 inci maddesine göre bir zarardan sorumlu tutulamıyorsa sigortacıyı o zarardan sorumlu tutma imkânı da bulunmamaktadır.

Somut olayda müteveffa işçinin trafik iş kazasının meydana gelişinde %100 oranında kusurlu olduğu, bu doğrultuda davalı işveren hakkındaki davanın reddine karar verildiği açık olduğuna göre; sorumluluğu işletenin sorumluluğu ile sınırlı olan davalı ... yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde sonuca gidilmiş olması yerinde görülmemiştir.

Davacı çocukların maddi tazminat istemleri ile ilgili hükümlere yönelik temyiz istemlerinin miktardan reddine karar verildiği dikkate alındığında Bölge Adliye Mahkemesince yapılacak iş davacı eş ...'nin maddi tazminat isteminin davalı ... yönünden de reddine karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı ... Sig. A.Ş. vekilinin davacı çocukların maddi tazminat istemleri hakkında kurulan hükümlere yönelik temyiz itirazlarının ayrı ayrı miktardan REDDİNE,

2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Davalı avukatı yararına hükmedilen 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacılara yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.