Sayıştay 8. Dairesi 72 Kararı - Özel Bütçeli İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 07.01.2016

• Karar No: 72

• İlam No:

• Madde No: 3

• Kamu İdaresi Türü: Diğer Özel Bütçeli İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Muhtelif İmalat Kalemlerinin Hatalı Ödenmesi:

........... Yapı yükleniminde bulunan ...................TL sözleşme bedelli “..................Yapım İşi” ile ilgili olarak düzenlenen kesin hakediş raporu ve eklerinin incelenmesinde;

A) Özel 04 no’lu pozun “Pomza ile teraslarda eğim betonu yapılması” fiyatının yanlış hesaplanması ile ilgili olarak;

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde;

“(1) 12 nci maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.

(4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır…” denilmektedir.

Yeni fiyat analizi yapılırken 0-7 mm pomza dolgu malzemesi için iki ayrı firmadan teklif alınmış, bu tekliflerden düşük olanın (40 TL/Ton) esas alınması gerekirken iki fiyatın (40 + 55 / 2 = 47,50 TL/Ton ) ortalaması esas alınmıştır.

Sorumlular savunmalarında düşük fiyat teklif eden .............. Firmasının teklif belgesi üzerinde standartlara (CE, TSE, ISO) ilişkin bir bilgi olmadığını ve bu nedenle ilgili firmanın teklif ettiği fiyatın esas alınmadığını belirmişlerse de ortalama fiyatı hesap ederken ............ firmasının teklifi de dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır.

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı’nın 08/12/2004 tarih ve 2004/111 sayılı kararına göre de; imalatçı firmalardan teklif alınarak bunların içinde en düşük olanının seçilmesi ve fiyatın buna göre hazırlanması gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar neticesinde kaynakların verimli kullanılması amacıyla söz konusu işte düşük olan fiyatın alınması gerekirken ortalama fiyatın alınması sonucu yeni birim fiyatın yüksek tespit edilmesi nedeniyle oluşan ................... TL tutarındaki kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

B) 236.304 poz nolu “Özellik İsteyen İşlerde Karot Makine ile Betonarme Kiriş, Kolon, Perde, Tavan ve Döşemelerde Delik Açma ve Kapama (152 mm-169 mm’lik matkapla)” birim fiyatının fazla ödenmesi ile ilgili olarak;

Bayındırlık Birim Fiyat tariflerinde 236.304 Karot Makine ile Delik Açma ve Kapama (152 mm-169 mm’lik matkapla) için;

“Her kalınlıkta tuğla, briket, taş, ytong vb. gibi malzemeden yapılmış duvarlarda, betonarme kiriş, perde ve döşemelerde açılacak her ölçüdeki deliklerin beheri için delme, borulara kovan bırakma, kanallara şartnamesine göre koruyucu tabaka yapma, daha sonra deliğin eski durumuna uygun olarak kapatılmasında yüzeylerin belli olmayacak şekilde sıva, badana veya boyasının yapılmasında kullanılacak malzeme ve işçilik karşılığı olarak” denilmektedir.

Söz konusu tarife göre; “…deliğin eski durumuna uygun olarak kapatılmasında yüzeylerin belli olmayacak şekilde sıva, badana veya boyasının yapılmasında kullanılacak malzeme ve işçilik karşılığı” da birim fiyatta yer almaktadır. Güçlendirme işleminde ise sadece karotla delik açma bedelinin ödenmesi diğer işlemlerin tesisatlarla ilgili imalatlarda yer alması gerekmektedir.

Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün hazırladığı analizlerde; 26 mm Nervürlü demir filizi ekimi (kolon ve kirişlere) (Takviye Projeleri için) analizinde not olarak, “Kırıcı matkapla delik açma bedeli karşılığı, karot makinesinin % 20’sinin alınması amacıyla…” denilmektedir.

Bu itibarla söz konusu güçlendirme işleminde sadece delik açma bedelinin ödenmesi gerekirken malzeme ve işçilik giderlerinin de ilave edilerek birim fiyatın fazla ödenmesi sonucu oluşan ...........TL. tutarındaki kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.

C) 23.152 Kare ve Dikdörtgen Profillerle Pencere ve Kapı Yapılması ve Yerine Konulması metrajında, 23.176 Çeşitli Demir İşleri Yapılması ve Yerine Konulması pozu ile ilgili imalatların yer alması ile ilgili olarak;

Bayındırlık Birim Fiyat tariflerinde 23.152 Kare ve Dikdörtgen Profillerle Pencere ve Kapı Yapılması ve Yerine Konulması imalatının tarifinde;

“Proje ve şartnamesine göre her çeşit profillerden icabında profil demir, sac ve lama ilâvesiyle kare ve dikdörtgen profillerle pencere ve kapı yapılması, proje ve şartnamesinde belirtilen kilit, sürme ve benzeri malzeme takılması, kenet demirleri ya da diğer aksam ile yerlerine tespit için demir kaynak, perçin, civata, her çeşit malzeme ve zayiatı, atölye masrafları…” denilmekte;

23.176 Çeşitli Demir İşleri Yapılması ve Yerine Konulması imalatının tarifinde ise;

“ Çeşitli çelik çubuk, lama ve profil demirlerden yapılan her çeşit merdiven, balkon, köprü, korkuluklar, pencere ve bahçe parmaklıkları, çatıya çıkma, fosseptik ve benzeri yerlere yapılan merdivenler, ızgara ve benzeri işlerin yapılması için demir perçin, civata, kaynak ve her türlü malzeme ve zayiatı…” denilmektedir.

23.176 nolu poz tarifinden anlaşıldığı üzere, analizi oluşturan rayiçler içerisinde kutu profile ait bir rayiç bulunmamaktadır. 23.152 nolu poz tarifinde bulunan kare ve dikdörtgen kesitli kutu profiller ve bunlara sac ve lama ilavesi ile proje ve şartnamesine göre yapılan imalatların 23.176 pozu ile yapılabilmesi mümkün değildir. Her iki analizin girdilerine bakıldığında fiyatı etkileyen unsurun malzeme olduğu, dolayısıyla söz konusu imalatta kullanılan malzemenin profil olması nedeniyle 23.152 pozuna ilişkin fiyatın ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca sorumluların yaptığı açıklamalar neticesinde, 23.176 nolu poza ait 2012 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatının 4,84 TL/kg olduğu, İdare tarafından imalatların 23.152 nolu pozdan 4,11 TL/kg üzerinden ödendiği, dolayısıyla 23.176 pozunun birim fiyatından daha fazla birim bedelle ödeme yapılmadığı, sorguda 23.152 pozu için hesaplanan tenzilat oranının 23.176 pozuna uygulanarak bulunan tenzilatlı birim fiyatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 15 Kasım 2013 tarihli ve 2013/38 sayılı genelgesine de uymadığı ve bu yöntemle birim fiyat hesaplanamayacağı anlaşılmış bulunduğundan;

Söz konusu hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğuna, oy birliğiyle karar verildi.

D) 27.525 no’lu Kireçli Kaba Sıva ve Üzerine Alçı Sıva Yapılması pozu uygulanan yerlere 27.528/3 no’lu Çıplak Beton, İnce Sıva, Alçı Sıvalı vb. Yüzeylere Saten Alçı Kaplama Yapılması pozu yerine 27.528/2 no’lu Sıva Üzerine Saten Alçı Kaplama Yapılması pozunun uygulanması ile ilgili olarak;

Bayındırlık Birim Fiyat tariflerinde, 27.525 no’lu Kireçli Kaba Sıva ve Üzerine Alçı Sıva Yapılması pozunun tarifinde;

“1 m³ kuma 150 kg çimento ve 0,200 m³ kireç hamuru katılarak hazırlanan harçla (Poz no:10.044/MK) ortalama 2 cm kalınlığında kaba sıva yapılması, üzerine alçı harcı (Poz no:10.102) ile ortalama 0,6 cm kalınlığında ince sıvanın tahta mala ile yapılması…” denilmekte,

27.528/2 no’lu Sıva Üzerine Saten Alçı Kaplama Yapılması pozu ise;

"Kaplanacak yüzeylerin; temizlendikten sonra hazırlanan saten alçı harcının (Poz no:10.061/2) çelik mala ile düzgün ve pürüzsüz bir yüzey elde edilinceye kadar çekilmesi, gerektiğinde zımparalanması, tozlardan temizlenmesi için her türlü malzeme ve zayiatı, işyerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, 1 m2 fiyatı" şeklinde tarif edilmektedir.

27.528/2 pozunun analizinde kullanılan rayiçler: 10.061/2 Saten alçı harcı yapılması (0,005 m3), 04.031 Su (0,01 m3), 04.511 Zımpara Kağıdı (0,5 adet) ve işçilik rayiçleridir.

27.528/3 no’lu Çıplak Beton, İnce Sıva, Alçı Sıvalı vb. Yüzeylere Saten Alçı Kaplama Yapılması pozunun tarifi ise;

“Kaplanacak yüzeylerin iyice yıkanıp temizlendikten sonra hazırlanan saten alçı harcının (Poz no:10.061/2) çelik mala ile düzgün ve pürüzsüz bir yüzey elde edilinceye kadar çekilmesi, zımparalanması, tozlardan temizlenmesi için her türlü malzeme ve zayiatı, işyerinde yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, 1 m2 fiyatı." şeklinde yapılmıştır.

27.528/3 pozunun analizinde kullanılan rayiçler ise; 10.061/2 Saten alçı harcı yapılması (0,003 m3), 04.031 Su (0,008 m3),04.511 Zımpara Kağıdı(0,5 adet) ve işçilik rayiçleridir.

27.525 ve 27.528/2 nolu pozlar ihaleye esas Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alarak yüklenici tarafından fiyatlandırılan, sözleşmeye esas ve yüklenicinin kabulünü içeren pozlardır. 27.528/3 nolu poz ise ihaleye esas birim fiyat teklif cetvelinde yer almamaktadır.

Sorumlularca yapılan savunmalarda; 27.528/2 nolu pozun analizinde sıva üzerine saten alçı harcı miktarının 0,005 m3 olduğu, 27.528/3 nolu poz analizinde ise bu miktarın 0,003 m3 olduğu, yapılan işin tadilat işi olması sebebiyle, tadilat süresince mevcut duvarları onarmak, yatay ve düşey eğriliği sıva katmanları ile düzeltmek gerektiğinden pozdaki miktardan fazla alçı yaptırmak (bila bedel) gerektiği, 27.525 pozu ile elde edilen kaba dokulu, pürüzlü ve homojen olmayan yüzeyin düzeltilmesi için 27.528/2 pozu olan saten alçı kaplamanın yapılmasının tercih edildiği, 27.528/2 ve 27.528/3 pozlarının alçı/su oranı karşılaştırıldığında saten alçının priz süresinin uzamaması, daha iyi mukavemet sağlaması ve mekanik dayanımın artması gerekçeleriyle teknik açıdan, alçı/su oranı daha yüksek olan 27.528/2 nolu saten alçı pozunun kullanılmasının uygun bulunduğu, 27.528/2 pozunda alçı miktarının fazla olması nedeniyle daha pürüzsüz, örtücü bir doku ve dolayısıyla daha iyi görüntüde ve nitelikte yüzeyler elde etmenin mümkün olduğu belirtilmiştir.

Sorumlular ayrıca, kendilerine gönderilen sorguda 27.528/2 pozuna yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyat ile poza ait Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatı arasındaki tenzilat oranının yeni önerilen 27.528/3 pozuna tatbik edildiğini, aynı indirim oranının uygulanabilmesi için, analiz girdilerinin ve hali hazırdaki girdi ve koşulların aynı olması ve yüklenicinin kabulünü içermesi gerektiğini, 27.528/2 pozuna teklif edilen maliyetten hareketle, bulunacak bir oranda önerilen 27.528/3 pozunun tenzilata tabi tutulmasının 02.02.2011 tarihli ve 2011/3 nolu Yüksek Fen Kurulu kararına ve Yüksek Fen Kurulu Başkanlığının 15 Kasım 2013 tarihli genelgesine, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlarla ikincil mevzuat hükümlerine uygun düşmediğini belirtmişlerdir.

Sorumlularca gönderilen savunmalar ve yapılan incelemeler neticesinde, 27.528/2 nolu pozun ihaleye esas birim fiyat teklif cetvelinde yer aldığı, bu pozun alçı/su oranının daha yüksek olması nedeniyle daha iyi mukavemet sağladığı ve mekanik dayanımı artırdığı, bu pozun kullanılmasıyla daha pürüzsüz ve örtücü yüzeyler elde edildiği dolayısıyla söz konusu imalatta bu pozun kullanılmasının uygun olduğu, ayrıca 27.528/3 pozuna ait 2012 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatının 4,55 TL/m2 olduğu, imalatların 27.528/2 pozundan 4,00 TL/m2 üzerinden ödendiği sonuç olarak 27.528/3 pozunun birim fiyatından daha fazla birim bedelle ödeme yapılmadığı, 27.528/2 pozu için hesaplanan tenzilat oranının 27.528/3 pozuna uygulanarak bulunan tenzilatlı birim fiyatın yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uymadığı ve bu yöntemle hesaplanan birim fiyat üzerinden ödeme yapılamayacağı anlaşılmış bulunduğundan;

Söz konusu hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğuna, oy birliğiyle karar verildi.

E) 21.210 no’lu Çam Keresteden Ahşap Oturtma Çatı Yapma (Rendesiz) imalat miktarının fazla hesaplanması ile ilgili olarak;

21.210 nolu pozunun tarifi;

“İdarece onanmış projesine göre II. sınıf çam kerestesinden rendesiz ahşap oturtma çatı yapılması, üzerine aralıksız olarak en az 18 mm kalınlıkta tahta döşenmesi, bu işler için lüzumlu lata, mertek, aşık dikme, payanda kuşak, çivi, demir bağlantı malzemesi ve zayiatı, işçilik, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma, yüklenici genel giderleri ve kârı dâhil, 1 m² fiyatı" şeklinde olup, imalatın ödemeye esas ölçülendirmesi ise; "Çatının onanmış projesinden yatay düzlemdeki izdüşümü saçak dışından saçak dışına (oluk hariç) ölçülerek m² olarak hesaplanır." şeklindedir.

İşe ait kesin hakedişte 21.210 no’lu pozun imalat miktarı 1.386,07 m2 olarak belirlenmiş ancak proje üzerinden yapılan hesaplamalar sonucunda bu miktarın 1.374,15 m2 olduğu ortaya çıkmıştır.

Sorumlular savunmalarında, kesin hesapta ...........Salonu üzerindeki Ahşap Oturtma Çatı İmalatının metrajının pozda tarif edilen şekilde yatay izdüşüm olarak değil, sehven eğimli yüzey üzerinden hesaplandığını ve bu hesaplama sonucunda 1.374,15 m2 çatı alanında 11,92 m2 (% 0,087) hatalı ölçüm yapıldığını belirmişlerdir.

Bu itibarla 21.210 nolu poza ait imalatta hatalı ölçüm yapılması sonucu oluşan ........ TL tutarındaki kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.