Sayıştay 8. Dairesi 67 Kararı - Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler İhale Mevzuatı

Daire Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Daire Karar Detayı: Listeye DönYazdır

• Daire: 8

• Karar Tarihi: 15.12.2015

• Karar No: 67

• İlam No:

• Madde No: 1

• Kamu İdaresi Türü: Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler

• Hesap Yılı: 2014

• Konu: İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

Ek Özel Teknik Şartnameye aykırı ödeme yapılması.

… ..........Bakanlığı ile ….......... iş ortaklığı arasında imzalanan … TL. sözleşme bedelli “… .............Hizmetleri İşi” ne ilişkin olarak 5 no.lu hakediş ile, üzerinde tarım yapılamayan alanların toprak özelliklerinin istikşafi (ön araştırma) yöntemle belirlenmesi iş kalemi için Bakanlıkça Ek Özel Teknik Şartnameye aykırı olarak bedel ödendiği görülmüştür.

Söz konusu işe ait Ek Özel Teknik Şartnamenin “Toprak Sınıflaması Teknik Şartnamesi” bölümünün 8’inci maddesinin ikinci bendinde aynen;

“Ana kayaya bağlı taşlılık, su ve rüzgar erozyonu, eğim, sel basması ve 5 cm. den az toprak derinliği gibi nedenlerden dolayı üzerinde tarım yapılamayan alanların toprak özelliklerinin belirlenmesi istikşafi metotla yapılır. Bunun için her 0-100 ha. arası alanı temsil edecek şekilde en az bir kontrol sondası açılır. Bu alanlar için herhangi bir ödeme yapılmaz.” denilmektedir.

Ek Özel Teknik Şartnamenin yukarıda yer verilen hükmü gereği Poz 15 no.lu “Üzerinde tarım yapılamayan alanların toprak özelliklerinin istikşafi (ön araştırma) yöntemle belirlenmesi” iş kalemi için yükleniciye herhangi bir ödeme yapılmaması gerekmektedir.

Sorumlular savunmalarında; “................... Hizmetleri İşi” ne ilişkin olarak İdarece hazırlanan Yaklaşık Maliyet Hesap Cetvelinde “Toprak etütlerinin istikşafi olarak yapılarak toprak sınıflaması haritalarının oluşturulması” iş kalemine yer verildiğini, bu iş kalemi için alt analiz yapıldığını, alt analizde “Düz işçi”, “Ziraat mühendisi”, “Oto”, “Alınan toprak numunelerinin analiz edilmesi” kalemleri için rayiç ve birim fiyatların kullanıldığını ve bu sebepten Birim Fiyat Teklif Cetvelinde bu iş kalemine yer verildiğini ve isteklilerce birim fiyat teklifinde bulunulduğunu, yüklenici tarafından da bu işin gerçekleştirildiğini, dolayısıyla analizinde belirli bir işgücü ve analiz ücreti maliyetini barındıran bu iş kalemi için yükleniciye ödeme yapılmamasının mümkün olmadığını, işe ilişkin sözleşmenin 8.2.1. maddesinde ihale dökümanını oluşturan belgelerin öncelik sıralamasına yer verildiğini, bu sıralamaya göre ilk 5 öncelik sırasında yer alan Yapım İşleri Genel Şartnamesi, İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı, Birim Fiyat Tarifleri ve Cetveli ve Mahal Listesi’nde söz konusu iş kaleminin birim fiyatı ve yapılacak miktarı ile birlikte yer aldığını, ödemenin de yine bu mevzuatlara uygun olarak iş kaleminin metrajlardan hesaplanan miktarı ile sözleşme eki birim fiyat cetvelinde yer alan birim fiyatının çarpımı sonucu bulunan miktar üzerinden yapıldığını, Ek Özel Teknik Şartnamede bu poz için geçen “…bu alanlar için herhangi bir ödeme yapılmaz” şeklindeki ifadenin hatalı olduğunu, İdarenin bu hatayı ihale öncesinde fark etmediğini ve nitekim daha sonra bu ifadenin şartnameden çıkarılarak hatanın düzeltildiğini, ifade etmişlerdir.

İdare tarafından hazırlanan ve ihale dökümanının bir parçası olan Ek Özel Teknik Şartnamenin, tarım yapılamayan alanların toprak özelliklerinin istikşafi (ön araştırma) metotla belirlenmesi işi için herhangi bir bedel ödenmeyeceği şeklindeki açık hükmüne rağmen, İdarece bu kalem için yaklaşık maliyet hesaplanması, daha sonra ise gizli olan ve herhangi bir bağlayıcılığı olmayan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde bu iş kalemine yer verilmiş olması gerekçesi ile bu kalemin birim fiyat teklif cetveline konularak fiyat teklifi alınması ve sözleşmeye bağlanması mümkün değildir.

Ayrıca söz konusu iş kalemi, vasıflı tarım arazilerinde yapılacak ayrıntılı çalışma için yapılması gereken ön inceleme olduğundan yüklenicinin katlanması gereken genel gider niteliğindedir. Nitekim bu sebeple Ek Özel Teknik Şartnameye de bu kalem için herhangi bir bedel ödenmeyeceği açıkça yazılmıştır.

Savunmalarda sorumlular, teknik şartnamedeki ilgili maddenin hatalı olduğu gerekçesiyle ödeme yapıldığını ifade etseler de, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 29’uncu maddesine göre ilan yapıldıktan sonra ihale dökümanındaki bu hatanın, zeyilname ile ihale dökümanını alanların tamamına bildirilmesi şeklinde düzeltilmesi gerekirdi. Ek Özel Teknik Şartnamedeki hatanın sorgu konusu yapılması üzerine fark edilerek düzeltilmesi de mümkün değildir.

Sonuç olarak, “ .......... .... … Hizmetleri İşi” ne ait Poz 15 no.lu “Üzerinde tarım yapılamayan alanların toprak özelliklerinin istikşafi (ön araştırma) yöntemle belirlenmesi” iş kalemi için İdare tarafından düzenlenen Ek Özel Teknik Şartnameye aykırı olarak fiyat teklifi alınması ve bu fiyat üzerinden sözleşme imzalanması ve yükleniciye ödeme yapılmasına imkan bulunmamaktadır.

Bu itibarla oluşan …....... TL tutarındaki kamu zararının sorumlulardan tazminine (Üye …’ nin, “Birim Fiyat Cetveli incelendiğinde, söz konusu iş kaleminin, 4.000,00 ha miktar ve 20,00 TL birim fiyat üzerinden sözleşmeye bağlandığı görülmüştür. İdarenin bu iş kalemi için herhangi bir bedel teklifi almaması ve ödeme yapmaması gerekmekte ise de, sözleşme hükümlerinin bağlayıcılığı sebebiyle bu iş kaleminin 4.000,00 ha miktarı kadar ödeme yapmasının mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir. Ancak işe ait 5 no.lu hakedişe bakıldığında söz konusu iş kalemi miktarında işin yürütümü esnasında % 300 kadar artışa gidildiği ve 13.334,00 ha miktar için ödeme yapıldığı görülmüştür. Bu durumda, sözleşme bedelinin % 20’sini aşmamak üzere diğer iş kalemleri miktarında azalışa gidildiği ve bu sebepten teknik şartnameye göre aslında hiç ödeme yapılmaması gerekirken bu iş kalemi için, İdare tarafından sözleşmede belirtilen miktardan fazlası için yükleniciye yapılan ödemenin kamu zararı olduğu düşünülmektedir. Bu itibarla hesaplanan ..........TL [(13.334 ha - 4.000 ha)* 20,00 TL] kamu zararının sorumlulara ödettirilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşın) oyçokluğuyla, karar verildi.