Sayıştay 8. Dairesi 53393 Kararı - Belediyeler ve Bağlı İdareler Personel Mevzuatı

Temyiz Karar Detayı

İletişim Bilgileri

• Kamu İdaresi: Belediyeler ve Bağlı İdareler

• Yılı: 2018

• Daire: 8

• Dosya No: 53393

• Tutanak No: 56048

• Tutanak Tarihi: 01.11.2023

• Konu: Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar

KARAR

İtfaiye biriminde destek işlerini yürütmek için görevli teknik personele fazla mesai ödenmesi;

136 sayılı İlamın 8’inci maddesi ile İtfaiye Dairesi Başkanlığında destek işlerini yürütmek için görevlendirilen teknik kökenli personele maktu fazla mesai ödenmesi suretiyle ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmişti.

16.02.2022 tarih ve 51062 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 3’üncü maddesi ile, İtfaiye teşkilatı bünyesinde olup görev unvanlarına bakılmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışanlara maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün görüldüğünden; sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesindeki iddiaların kısmen kabulüyle 136 sayılı İlamın 8’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA ve sorgu konusu edilen personelin fiili çalışmalarının olup olmadığının tespiti yapıldıktan sonra kamu zararının yeniden hesap edilmesini teminen yeni hüküm kurulması için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmiştir.

Bu defa ilgili Dairenin ilk kararında ısrar ederek düzenlediği 136-263 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile; İtfaiye Dairesi Başkanlığında destek işlerini yürütmek için görevlendirilen teknik kökenli personele maktu fazla mesai ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Sorumlu Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanı) tarafından 53393 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde;

“... Büyükşehir Belediyesi 2018 yılı hesabının Sayıştay 8. Dairesince yapılan yargılanma neticesi düzenlenen 136 sayılı İlamın 8’nci maddesinde; İtfaiye Dairesi Başkanlığında destek işlerini yürütmek için görevlendirilen teknik kökenli personele fazla mesai ödenmesi sonucunda oluşan toplam ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmişti.

Sayıştay Temyiz Kurulu tarafından ise; 16.02.2022 tarih ve 51062 sayılı tutanak numaralı kararı ile 136 sayılı ilamın 8’inci maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün bozulmasına ve dosyanın ilgili daireye geri gönderilmesine karar verilmiştir.

Sayıştay 8.Dairesi; Temyiz Kurulunun bozma kararma karşı 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince yeniden yargılama sonucu İtfaiye Dairesi Başkanlığında destek işleri yürütmekle görevli personele mevzuata aykırı olarak fazla mesai ücreti ödenmesi sonucu oluşan toplam ... TL'lik kamu zararının;

... TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanı) ... ile Gerçekleştirme Görevlisi (Tahakkuk Şefi) ...’e (25 Mart 2023- vefat)

... TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanı) ... ile Muhasebe Yetkilisi (Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanı) ...’a

Müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile ödettirilmesine 17.01.2023 tarih ve 264 karar sayılı tutanak ile 22.03.2023 tarih ve 263 sayılı Ek ilam 2.maddesinde belirtilen ... TL’lik toplam zararın ödettirilmesine oy çokluğuyla bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere karar vermiştir.

Sayıştay 8.Dairesinin verdiği karar metninde sıkça vurgulanan “Yangın Personeli” tanımı ve “Diğer personel” tanımları gerek denetçi görüşünde gerek savcı mütalaasında gerekse yargılama sürecinde etkili olmuş, kamu zararının ödettirilmesi yönünde karar alınmasını sağlamıştır. 21.10.2006 tarih ve 26326 sayılı Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 9. Maddesinde belirtilen “Yangın Personeli” tanımı bizce yanlış yorumlanmış ve İtfaiye Hizmetlerinin bir bütün olarak ele alınmamasına sebep olmuştur. Nitekim bu yanlış yorumlanan 9. Madde Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde 18/12/2021 tarih ve 31693 sayı ile yapılan değişikliklerle yürürlükten kaldırılmış, 8.maddede belirtildiği gibi itfaiye teşkilatında çalışan tüm personel ye Personeli olarak yeniden tanımlanmıştır.

Yine Yönetmeliğin 14. Maddesi de “Diğer Personel” tanımı yeniden yapılmış ve 1 ve 2. Fıkrasında iki farklı tanım yapılmıştır.

Dolayısıyla Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde 18/12/2021 tarih ve 31693 sayı ile yapılan değişiklikler dikkate alınmamış, bir önceki yönetmelik hükümlerine göre karar verilmiştir.

MADDE 8- (Değişik: RG-18/12/2021-31693)

(1) Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmeliğe göre itfaiye personeli; itfaiye daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.

Belediye itfaiye yangın personeli

MADDE 9- (Mülga: RG-18/12/2021-31693)

Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde belirtilen görevleri yerine getiren personelin itfaiye personeli olduğu Yönetmeliğin 10-13. Maddelerde belirtilmektedir. Birim Amiri tarafından personel arasında görev dağılımı yapılacağı yine bu yönetmeliğin 11. Maddesinde belirtilmektedir. Yönetmelikte belirtilen görevler ise şu şekilde sıralanmıştır;

Görevleri

MADDE 6- (Değişik: RG-18/12/2021-31693)

(1) İtfaiye teşkilatının görevleri şunlardır:

a) Yangınlara müdahale etmek ve söndürmek.

b) Her türlü kaza, çökme, patlama, mahsur kalma ve benzeri durumlarda teknik kurtarma gerektiren olaylara müdahale etmek ve ilk yardım hizmetlerini yürütmek; arazide, su üstü ve su altında her türlü arama ve kurtarma çalışmalarını yapmak.

ç) Afet ve acil durumlarda kurtarma çalışmalarına katılmak.

d) 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile verilen görevleri yapmak.

e) 30/9/2020 tarihli ve 3033 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliği kapsamında kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer olaylara yangın durumunda ilk müdahalede bulunmak, keşif-tespit, arama/kurtarma faaliyetlerinde 3/1/2014 tarihli ve 28871 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında ilgili çalışma grubuna destek vermek, dekontaminasyon görevlerini valilik ile iş birliği içerisinde yerine getirmek.

f) Halkı, kurum ve kuruluşları itfaiye hizmetleri ile ilgili olarak bilgilendirmek, alınacak önlemler konusunda eğitmek ve bu konuda tatbikatlar yapmak.

g) Kamu ve özel kuruluşlara ait itfaiye birimleri ile gönüllü itfaiye personelinin eğitim ve yetiştirilmesine yardım etmek; bunların bina, araç-gereç ve donanımlarının itfaiye standartlarına uygunluğunu denetlemek ve bu birimlere yangın yeterlilik belgesi verme gerektiğinde bu birimlerle iş birliği yapmak.

ğ) Belediye sınırları dışındaki olaylara müdahale etmek.

h) Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik Hükümlerine göre belediye meclisince tespit edilecek ücret karşılığında baca temizliği yapmak ya da belediye tarafından yetkilendirilmiş kişi ve kuruluşlara yaptırmak ve bacaları yangına karşı önlemler yönünden denetlemek.

ı) Talep edilmesi halinde orman yangınlarının söndürülmesi çalışmalarına katılmak.

i) İmar planlarına göre parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı madde depolama yerlerinin tespiti için ilgili birimlere görüş bildirmek.

j) İşyeri, eğlence yeri, fabrika ve sanayi kuruluşlarını yangına karşı önlemler yönünden denetlemek, bu konularda mevzuatın öngördüğü raporları vermek ve görüş bildirmek.

k) Belediye başkanının verdiği diğer görevleri yapmak.

(2) İtfaiye teşkilatları, afet ve acil durumlar ile ilgili görevlerini 26/8/2013 tarihli ve 2013/5703 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliği ile Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında yürütür.

Yukarıda belirtilen görevlerin yerine getirilmesinde görev alan personel 8 ve 14.madde de belirtildiği gibi itfaiye personeli olarak tanımlanmış, bu görevlerin dışındaki görevler için (temizlik, mutfak vs.) yardımcı ve destek personelinin de çalıştırılabileceği belirtilmiştir.

Diğer personel

MADDE 14- (Değişik: RG-18/12/2021-31693)

(1) İtfaiye hizmetlerinin yürütülmesinde, rızaları alınmak ve temel itfaiye eğitimi verilmek şartıyla 8 inci maddede sayılanlar dışında diğer personel itfaiye teşkilatında görevlendirilebilir.

(2) Ayrıca, hizmetle tütmesine yardımcı ve destek olmak üzere itfaiye personeli dışında personel çalıştırılabilir

İtfaiye Teşkilatının görevlerini genel çerçevede incelediğimizde iki başlıkta toplandığını söyleyebiliriz; Birincisi Yangın öncesi tedbirlerin alınması. İkincisi ise Yangın çıkması halinde ise müdahale edilmesi. Bu iki temel görevde itfaiyenin aslı görevi olup, Birim amiri tarafından yapılan görev dağılımı çerçevesinde ilgili personel görevini yerine getirmektedir. Nitekim mal ve can kaybına neden olan tüm acil durum olaylarının öncelikle meydana gelmemesi istenir. Bunun içinde tedbirlerin alınması, aldırılması önem arz etmektedir. Sayıştay Başkanlığı 8. Daire tarafından yapılan 2018 yılı hesapların incelemesinde mevzuata aykırı fazla mesai ücretinin ödendiği söylenen İtfaiye Dairesi Başkanlığında görevli 4(dört) teknik personelin İtfaiyenin yukarıda bahsedilen temel görevleri içerisinde d,f,g,i,j,k fıkralarında bahsedilen görevleri yerine getirmektedirler.

Dolayısıyla 2014 yılı hesapları için benzer somut olayda 07.07.2021 tarih ve 49896 sayılı Temyiz Kurulu kararında (234 sayılı ilam) belirtildiği gibi “Maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesinde tek şart itfaiye hizmetlerini bilfiil yürütmek olduğundan burada kadro ve pozisyonu ne olursa olsun itfaiye hizmetlerinde fiili çalışması olan personelin tespiti önemlidir.” denilmektedir.

Aynı kararda “İtfaiye hizmetleri sadece yangına müdahaleden ibaret olmayıp, Belediye itfaiye yönetmeliğinin 6. Maddesinde belirtilen birçok görevi de kapsamaktadır. Bu nedenle kanunda zikredilen “itfaiye hizmetleri” kavramı geniş yorumlanarak itfaiye hizmetlerini bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği” belirtilmiştir. Yine aynı kararda “Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde araç kullanma dahil 6.maddede belirtilen tüm bu hizmetlerin itfaiye erleri tarafından yerine getirileceğinden, itfaiye hizmeti ile ilgili sayılan her türlü görevi fiilen yerine getiren personelin de görev unvanı ne olursa olsun itfaiye eri olarak değerlendirilmesi ve maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi gerekir" denilmiştir.

Nitekim 2014 yılı hesaplarının incelenmesinde; fazla çalışma ücreti ödendiğine dair oluşan kamu zararının ödettirilmesi ilgili yargılama sürecinde Temyiz Kurulunun 234 sayılı ilam nolu bozma kararma istinaden Sayıştay 6.dairenin adı geçen aynı personele (..., ..., ... ve ... ödenen maktu çalışma ücretini hukuka uygun olduğu kararı verilerek adı geçen personel ile ilgili oluşan kamu zararı kaldırılmıştır.

2014 yılı hesapların incelenmesi sonucu 22.09.2022 tarih ve 871 sayılı verilen son kararda özetle “Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgelerin incelenmesinde, sorguda adı geçen personelin vardiyalı olarak yönetmelikte belirtilen itfaiye hizmetlerini bilfiil yerine getirdiği görülmüştür” denilerek 2018 yılı sorguda da adı geçen personelinde dahil olduğu personele maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir. Bu doğrultuda 2018 yılı tespit edilen maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesinin hukuka aykırı olmadığı kanaatindeyiz.

Bu itibarla yukarıdaki bilgiler, temyiz kurulu kararı, 2014 yılı hesapları için verilen 22.09.2022 tarih ve 871 sayılı karar ışığında yapılan değerlendirmelerde İlamda adı geçen personele maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinde mevzuata aykırı bir ödeme yapılmadığından kamu zararının kaldırılmasını arz ederiz.” denilmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında özetle;

Dilekçede özetle, 21.10.2006 tarih ve 26326 sayılı Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde belirtilen "Yangın Personeli'' tanımının yanlış yorumlanarak itfaiye hizmetlerinin bir bütün olarak ele alınmamasına sebep olduğu, nitekim bu maddenin 18/12/2021 tarih ve 31693 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı ve 8 inci maddede belirtildiği gibi itfaiye teşkilatında çalışan tüm personelin İtfaiye Personeli olarak yeniden tanımlandığı, Yönetmeliğin 14 üncü maddesi ile de "Diğer Personel'' tanımının yeniden yapıldığı, ancak İlamda bu değişikliklerin dikkate alınmayıp, önceki yönetmelik hükümlerine göre karar verildiği ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği,

Anılan Yönetmelik değişikliğinin 2021 yılında yürürlüğe girmiş olması nedeniyle, 2018 yılı hesabına ilişkin konuya uygulanamayacağının değerlendirildiği, dilekçede ileri sürülen diğer hususlarında Daire ilamında ayrıntılı olarak ele alınıp gerekçeleriyle birlikte karşılandığı değerlendirildiğinden, talebin reddedilerek Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağının mütalaa olunduğu, belirtilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

136 sayılı İlamın 8’inci maddesi ile İtfaiye Dairesi Başkanlığında destek işlerini yürütmek için görevlendirilen teknik kökenli personele fazla mesai ödenmesi suretiyle ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

16.02.2022 tarih ve 51062 tutanak numaralı Temyiz Kurulu Kararının 3’üncü maddesi ile, İtfaiye teşkilatı bünyesinde olup görev unvanlarına bakılmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışanlara maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün görüldüğünden; sorumluların ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesindeki iddiaların kısmen kabulüyle 136 sayılı İlamın 8’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA ve sorgu konusu edilen personelin fiili çalışmalarının olup olmadığının tespiti yapıldıktan sonra kamu zararının yeniden hesap edilmesini teminen yeni hüküm kurulması için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmişti.

Bu defa ilgili Dairenin ilk kararında ısrar ederek düzenlediği 136-263 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile; İtfaiye Dairesi Başkanlığında destek işlerini yürütmek için görevlendirilen teknik kökenli personele maktu fazla mesai ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinin 2’nci fıkrasında:

“İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir …” denilmektedir.

2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi Kanunu’na ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III. Bölümünde aynen:

“(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti:

1. Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.

…” hükmü yer almaktadır.

21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 2018 yılında yürürlükte bulunan hükümleri değerlendirildiğinde;

“Kadro ve Unvanlar” başlıklı 8’inci maddesinde:

“Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre; daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.”,

“Belediye İtfaiye Yangın Personeli” başlıklı 9’uncu maddesinde:

‘‘Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.”

Hükümleri bulunmaktadır.

Anılan Yönetmelik’in 10’uncu, 11’inci, 12’nci ve 13’üncü maddelerinde itfaiye birim amirlerinin, itfaiye çavuşunun ve itfaiye erinin görevleri sayıldıktan sonra “Diğer Personel” başlıklı 14’üncü maddesinde ise; “İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinde zikredilen fazla çalışma ücretinin, itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödeneceği, ancak destek hizmetini yürüten personele ödenmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde, itfaiye teşkilatının görevleri “itfaiye hizmetleri” ve “itfaiye destek hizmetleri” olarak iki ayrı grupta değerlendirilmiştir. Dolayısıyla Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinde ifade edilen “itfaiye hizmetleri” ve “destek hizmeti” kavramlarının rastgele ayrıştırılmadığı, Belediye İtfaiye Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde itfaiye teşkilatı personel yapısından hareketle bilinçli olarak bu tür bir ayrıma gidildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, söz konusu Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde, itfaiye teşkilatında çalışan yangın personeli “itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı” olarak sayılmış olup; bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli kılınmıştır. Yani bu kişiler Bütçe Kanunu’nun ilgili maddesinde sözü edilen itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir. Bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle görevlendirilen söz konusu personelin görevleri Yönetmeliğin 10 ila 13’üncü maddelerinde sayılmıştır. Buna karşılık Yönetmeliğin “Diğer Personel” başlıklı 14’üncü maddesinde; itfaiye teşkilatının bünyesinde, itfaiye hizmetlerinin yürütülmesine “yardımcı” ve “destek” olmak üzere norm kadroya uygun olarak “yangın personeli” dışında personel çalıştırılabileceği açıkça vurgulandığından, Belediye itfaiye teşkilatında “yangın personeli” dışında çeşitli unvanlarda çalışan personelin “destek personeli” olarak kabul edilmesi gerekir. Çünkü bu unvanlara Yönetmelik’te itfaiye yangın personeli unvanları arasında yer verilmemiştir. Bu nedenle, itfaiye müdürlüğünde destek işleri yürütmek için görevlendirilmiş müdür yardımcısı, şube müdürü, tekniker, şoför, mühendis, hizmetli, şef, memur, bilgisayar işletmeni, bekçi gibi personel, fiilen itfaiye hizmetlerinde çalışmadığından, bu kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi durumunda Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu hükmüne aykırılık teşkil edecektir.

Sorumlunun Temyiz Kurulu’na sunmuş olduğu dilekçede, maktu fazla mesai ücreti alan (tekniker ve mühendis unvanına sahip) kişilerin itfaiye hizmetlerini fiilen yürüttüğü ileri sürülmüşse de; söz konusu personel Belediye İtfaiye Yönetmeliği’ne göre destek hizmeti yürüten diğer personel kadrosunda bulunduğundan, yukarıda açıklanan gerekçeler doğrultusunda maktu ödenen fazla çalışma ücretini almaları mümkün değildir. Dolayısıyla sorumluların bu yöndeki itirazları yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan, sorumluların savunmalarına ek olarak göndermiş oldukları personel görevlendirme onayları ve puantaj çizelgelerinin incelenmesi neticesinde; mühendis ...’nun “İtfaiye Önlem Amiri” olarak, mühendis ...’ün “İtfaiye Eğitim Amiri” olarak, ... ve ...’in ise “Teknik Personel” olarak İtfaiye Dairesi Başkanlığında çalıştığı görülmüştür. Bu kişilere ait personel görev tanım formları incelendiğinde, ... ve ...’in görev, yetki ve sorumluluklarının tamamen idari görevlerden oluştuğu, yangına müdahale konusunda herhangi bir görevlerinin olmadığı anlaşılmaktadır. ... ve ...’ün görev, yetki ve sorumluluklarının ise yine idari görevlerden oluştuğu, “Gerektiğinde itfaiye olaylarına müdahale çalışmalarına katılmak” maddesinin de görev, yetki ve sorumlulukları içerisinde bulunduğu tespit edilmiştir. Buradan hareketle ... ve ...’ün de asli görevlerinin yangına müdahale olmadığı, gerektiği durumlarda bu görevi yapacakları anlaşılmaktadır.

Sorumluların savunma ekinde sundukları İdari Personel Nöbet Listesinde; ...’nun ayda 3 kez, diğer 3 personelin ise ayda 1 kez nöbet tuttuğu görülmüştür. Ancak bu kişilerin nöbet listesinde isimlerinin yer almasından dolayı bu ödemeyi alabilecekleri sonucuna ulaşmak mümkün değildir. Vardiya/nöbet usulü çalışma şekli, bu ödemenin yapılmasını gerektirmemektedir. Yani kişinin vardiyalı veya nöbet tutma şeklinde çalıştığı esas alınarak itfaiye hizmetinde çalıştığını kabul etmek doğru bir yaklaşım değildir. Fazla mesai ücreti ödenmesinde belirleyici olan husus, kişinin vardiyalı çalışmasından ziyade fiilen itfaiye hizmetinde çalışıp çalışmadığıdır.

Bu itibarla, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda sorumlunun konunun esasına ilişkin iddia ve itirazlarının REDDİ ile 8. Dairece ilk kararında ısrar ederek 136-263 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile verilen ... TL tazmin hükmünün TASDİKİNE,

(Üye ... ile Üye ...’ nın aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 01.11.2023 tarih ve 56048 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye ... ile Üye ...:

Temyize konu ilam maddesinde tazmin hükmü, Belediyenin İtfaiye Dairesi Başkanlığında tekniker ve mühendis unvanlarında çalışan ve destek hizmeti yürüten personele mevzuata aykırı olarak maktu fazla çalışma ücreti ödendiği gerekçesiyle verilmiş, buna karşı sorumlularca genel anlamda; itfaiye hizmetlerinin bir bütün olduğu, ayrım yapılmaksızın tüm personelin itfaiye hizmeti ürettiği ifade edilerek, kadrolarına bakılmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan söz konusu personele ödenen maktu fazla çalışma ücreti nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmediği itirazlarında bulunulmuştur.

Öncelikle, konuya ilişkin hukuki mevzuat şu şekildedir;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “İtfaiye” başlıklı 52’nci maddesinin ikinci fıkrasında; “İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” denilmektedir.

2018 Merkezi Yönetim Bütçesi Kanunu’na ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III. Bölümünde ise:

“(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti

Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. Ancak, bunlara ödenecek aylık fazla çalışma ücreti en son yapılan resmi nüfus sayımına göre belediye nüfusu;

• 10.000’e kadar olanlar için 263 Türk Lirasını,

• 10.001’den 50.000’e kadar olanlar için 282 Türk Lirasını,

• 50.001’den 100.000’e kadar olanlar için 312 Türk Lirasını,

• 100.001’den 250.000’e kadar olanlar için 352 Türk Lirasını,

• 250.001’den 1.000.000’e kadar olanlar için 420 Türk Lirasını,

• 1.000.001’den fazla olanlar için ... Türk Lirasını,

• Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehir belediyeleri dışındaki diğer büyükşehirlerin belediye sınırları içerisindekiler için ... Türk Lirasını,

• Ankara, İstanbul ve İzmir büyükşehirler belediye sınırları içerisindekiler için 648 Türk Lirasını, geçemez.

2. Aylık maktu fazla çalışma ücreti alanlara, her ne ad altında olursa olsun ayrıca fazla çalışmaya yönelik olarak başkaca bir ödeme yapılmaz.

3. Yukarıdaki hükümlere göre ödenecek aylık maktu fazla çalışma ücretleri;

a) Görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince,

b) Bir yılda toplamı 30 günü geçmeyen hastalık izni sürelerinde,

c) İtfaiye hizmetlerinde çalışan personel için görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı hastalanma hallerinde tedavi süresince,

ç) Yurt içinde yapılacak hizmet içi eğitime katılma ve geçici görevli olarak bulunma durumlarında, ödenmeye devam olunur.

Diğer hallerde ise, fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir.”

Hükümleri yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinde zikredilen fazla çalışma ücretinin, itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenebileceği, itfaiye teşkilatında destek hizmeti yürüten personele ise ödenemeyeceği anlaşılmaktadır. Destek hizmeti yürüten personelin tespiti hususunda ise; 21.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde, Belediye itfaiye teşkilatının bizzat yangına müdahale eden “yangın personeli” ile yangına müdahale etmeyen “diğer personel” kadro ve pozisyonlarından oluşacağı ve yangın personeli dışındaki diğer personelin itfaiye hizmetlerine yardımcı ve destek olmakla görevli kılınacağı ifade edilmiş ancak itfaiye biriminin çatısı altında hangi kadro ve pozisyonlarda çalışan personelin destek hizmeti yürüttüğüne ilişkin sarih bir hükme yer verilmemiştir.

İlam maddesinde Belediye İtfaiyesi bünyesinde tekniker ve mühendis kadro ve unvanlarında çalışan ve destek hizmeti yürüttüğü değerlendirilen söz konusu personele mevzuata göre maktu fazla çalışma ücreti ödenemeyeceği hükme bağlanmış ise de; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 52 nci maddesinde; itfaiye personelinin çalışma süresi ve saatlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmayacağı, itfaiye hizmetlerinin kesintisiz olarak yürütüleceği belirtilmiş ve bu şartlar altında Belediye itfaiye teşkilatında fiilen çalışanlara aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi öngörülmüştür. Kanun maddesinin atıf yaptığı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun K Cetvelinde de; itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç) bu ücretin ödeneceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinde itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele maktu fazla çalışma ücretinin ödeneceği vurgulandığından, itfaiye teşkilatı bünyesinde itfaiye hizmetlerini bizzat yürüten kişilerin söz konusu ücreti alması mümkündür. Dolayısıyla somut olayda; İlamda unvanı yazılı personelin itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışmadığı ve destek hizmeti yürüttüğünü söylemek mevzuat hükümleri karşısında mümkün görülmemektedir. Maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesinde tek şart, itfaiye hizmetlerini bilfiil yürütmek olduğundan, burada kadro ve pozisyonu ne olursa olsun itfaiye hizmetlerinde fiili çalışması olan personelin tespiti önemlidir.

Bununla birlikte; Kanunda bahsedilen “itfaiye hizmetleri” ise sadece yangına müdahaleden ibaret olmayıp, Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinde de sayıldığı üzere itfaiye teşkilatının yerine getirdiği her türlü afet ve kaza, çökme ve patlama gibi durumlarda arama-kurtarma hizmetlerinin yanı sıra başka görevleri de kapsamaktadır. Bu nedenle Kanunda zikredilen “itfaiye hizmetleri” kavramı geniş yorumlanarak itfaiye hizmetlerinin bir bütün olarak değerlendirilmesi ve kesintisiz yürütülecek bu hizmetleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın bilfiil yerine getiren personelin, görev unvanına bakılmaksızın “itfaiye hizmetlerini fiilen yürüten personel” olarak addedilmesi gerekmektedir. Bu manada İlamda benimsenmiş, bizzat yangına müdahale ile görevli “yangın personeli” dışında kalan tüm personelin destek hizmeti yürüttüğü yaklaşımından hareketle kamu zararı tablosunda adı geçen personelin maktu fazla çalışma ücreti alamayacağını söylemek mümkün değildir. İtfaiye teşkilatında “yangın personeli” kadrosunda olmasa da; memur, bilgisayar işletmeni, tekniker, mühendis, şef, şube müdürü gibi unvanlarda bulunanlardan fiilen itfaiye hizmetlerinde çalıştığı tespit edilenlerin söz konusu ücreti almaları Kanun hükümleri çerçevesinde mümkündür. Kaldı ki; Belediye İtfaiye Yönetmeliğinde, araç kullanma dâhil tüm bu hizmetlerin itfaiye erleri tarafından yerine getirileceği belirtildiğinden; itfaiye hizmeti ile ilgili sayılan her tür görevi fiilen yerine getiren personelin de görev unvanı ne olursa olsun itfaiye eri olarak değerlendirilmesi ve maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi gerekir.

Kanunda zikredilen “destek hizmetleri” ifadesiyle, itfaiye teşkilatı bünyesinde yürütülen ancak itfaiye hizmetleri ile ilgisi olmayan büro işleri, temizlik işleri, maaş hesaplama, alım-satım ihale işlemleri gibi memur çalışma saatleri dâhilinde yürütülen hizmetler kastedilmektedir ve bunlara benzer işleri yürütenlerin maktu fazla çalışma ücreti alması ise Kanun hükümleri karşısında mümkün görülmemektedir.

Dolayısıyla gerek 5393 sayılı Belediye Kanununda gerekse ilgili yıl Bütçe Kanununda itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele maktu çalışma ücretinin ödeneceği belirtildiğinden; burada görev unvanına bağlı kalınmaksızın bizzat yangına müdahale eden, arama-kurtarma çalışmalarına katılan veya bu tür olaylara müdahale etmek amacıyla 24 saat esasına göre vardiya usulü nöbet tutan -mesai saatleri içinde büro işleri, temizlik gibi destek hizmeti yürütenler haricindeki- personelin söz konusu maktu ücreti almasında hukuken bir sakınca bulunmamaktadır.

Bu itibarla, itfaiye teşkilatı bünyesinde olup, görev unvanlarına bakılmaksızın itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışanlara maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi Kanun hükümleri çerçevesinde mümkün göründüğünden; sorumlunun temyiz dilekçesindeki iddialarının kabulü ile 8. Dairece ilk kararında ısrar ederek 136-263 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile verilen ... TL tazmin hükmünün KALDIRILMASI gerekir.